Ciemne typki

Ciemne typki — inspiracje i powiązane lektury

Wybrane tytuły z obszaru sztuki, kulturoznawstwa i projektowania, które uzupełniają tematykę „Ciemnych typków” — od historii performansu i queeru, przez refleksje nad przekładem, po projektowanie zorientowane na użytkownika i fotografię.

Po jakie produkty jeszcze warto sięgnąć:

1. Odmieńcza rewolucja

   Anarchistyczna, antytotalitarna odmieńcza rewolucja okazała się totalna dzięki przekraczaniu granic tego, co uznane za piękne, stosowne czy bezpieczne. Narzędziem tego procesu był performans — gatunek sztuki, który pochłania przestrzenie literatury, teatru, sztuk wizualnych, tańca i życia, a często posługuje się queerem jako modelem oporu wobec norm kulturowych. Książka przedstawia wycinek historii performansu i queeru na Manhattanie od lat 60. do 90., z naciskiem na role kobiet, teatr i sceny alternatywne — na scenie, w piwnicach, klubach i na ulicy — z odwołaniami do kontrkultury, popkultury i polskich wątków. Publikacja ukazuje się w serii „mówi muzeum”.

2. Na okrężnych drogach.

   Polityka przekładu to polityka wielogłosowości: tłumaczenie nie powinno postrzegać obcego jako zanieczyszczenia tego, co rodzime. Tadeusz Sławek dowodzi, że zadaniem tłumaczy jest poszukiwanie porozumienia przy zachowaniu różnic i budowanie wspólnoty otwartej na twórczą zmianę. Odwołując się do przykładów od Homera po Joyce’a, od Biblii po Kafkę, autor rozważa filologiczne, filozoficzne, etyczne i polityczne konsekwencje praktyk translatorskich, łącząc erudycję z refleksją nad rolą tłumaczenia w kulturze. Książka ukazała się w koedycji z Instytutem Kultury Miejskiej i związana jest z Gdańskimi Spotkaniami Tłumaczy Literatury.

3. User Friendly. Jak niewidoczne zasady projektowania zmieniają nasze życie, pracę i rozrywkę

   Projektowanie zorientowane na użytkownika wymaga zrozumienia oczekiwań i codziennych niuansów życia, a przede wszystkim odrzucenia idei ludzkiej doskonałości. Autorzy opisują historię takiego dizajnu, pokazując wpływ globalnych kryzysów, wojen i awarii technologicznych oraz rolę rozwiązań dla osób ze specjalnymi potrzebami jako źródła powszechnych wynalazków. Omawiają też projektowanie najnowszych technologii — od pojazdów autonomicznych po media społecznościowe i sztuczną inteligencję — oraz narzędzia do krytycznego spojrzenia na praktyki cyfrowych gigantów. Książka zawiera opis procesu projektowego oraz listę kamieni milowych w historii dizajnu.

4. O fotografii

   Susan Sontag podejmuje głęboką analizę znaczenia i funkcji fotografii, badając, jak medium to wpływa na nasze postrzeganie świata. Zastanawia się nad relacjami między fotografem, obiektem a widzem, oraz nad tym, w jaki sposób zdjęcia kształtują emocje, pamięć i rozumienie rzeczywistości. Książka łączy refleksje o związkach fotografii z malarstwem i sztuką z pytaniami o heroizm widzenia i motywy dokumentowania życia, stanowiąc ważne opracowanie w kontekście nauk humanistycznych i krytyki kultury.

5. Gościnne występy. Kawałki o projektowaniu

   Marcin Wicha łączy refleksje o projektowaniu i architekturze z osobistymi opowieściami i humorem, pokazując, jak design wpływa na codzienne życie. Książka zabiera czytelnika na spacer po Grochowie, opowiada o miejscach z życia autora, niepowodzeniach projektowych oraz doświadczeniach grupy Centrala i pobytach w Dessau. Teksty analizują estetykę i funkcję projektowania, z uwzględnieniem relacji między literaturą a designem oraz praktycznych aspektów tworzenia, takich jak wygląd transparentów w kontekstach społecznych. Pozycja jest przystępna zarówno dla studentów, jak i osób zainteresowanych sztuką i architekturą.