Dopuszczalność wyrokowania na posiedzeniu niejawnym w procesie cywilnym

Czy możliwe jest sprawiedliwe i zgodne z prawem rozstrzygnięcie sprawy cywilnej bez tradycyjnej rozprawy sądowej? Publikacja odpowiada na to fundamentalne pytanie. Autor, prezentując obecny model wyrokowania na posiedzeniach niejawnych w polskim procesie cywilnym, dowodzi, że sprawy cywilne mogą być sprawiedliwie i zgodnie z prawem rozstrzygane bez tradycyjnych rozpraw w sądzie. Może to przyspieszyć działanie wymiaru sprawiedliwości i uczynić go bardziej efektywnym bez uszczerbku dla ochrony praw obywateli. Opracowanie zawiera konkretne propozycje rozwiązań dla praktyków wymiaru sprawiedliwości, wskazujące drogę do zwiększenia efektywności postępowań bez utraty ich rzetelności. Wnioski płynące z rozprawy mogą mieć bezpośredni wpływ na kształtowanie nowych rozwiązań proceduralnych i organizacyjnych w sądownictwie, szczególnie w kontekście postępującej cyfryzacji i automatyzacji. Książka jest przeznaczona przed wszystkim dla prawników praktyków: sędziów, adwokatów, radców prawnych, a także dla środowiska akademickiego specjalizującego się w postępowaniu cywilnym.

Spis treści

Spis treści „Dopuszczalność wyrokowania na posiedzeniu niejawnym w procesie cywilnym” Zawartość Nr strony     Wykaz skrótów 11     Wstęp 15     Rozdział I. Historia jawnego i niejawnego sądowego rozpoznawania spraw cywilnych 33 1. Wstęp 33 2. Bliski Wschód od ok. 4000 r. p.n.e. do 525 r. p.n.e. 38 3. Starożytna Grecja i Rzym (od ok. VII w. p.n.e. do 476 r.) 48 3.1. Grecja 48 3.2. Rzym 52 4. Średniowiecze (okres od ok. 476 r. do 1491 r.) 55 5. Epoka nowożytna (okres od 1492 r. do 1781 r.) 66 6. XIX wiek i czasy współczesne cz. I (okres od ok. 1781 r. do 1939 r.) 70 7. Czasy współczesne cz. II (okres od 1945 r. do ok. 2000 r.) 82 8. Podsumowanie 93     Rozdział II. Ogólne regulacje dotyczące jawności procesu cywilnego 95 1. Wstęp 95 2. Hierarchia źródeł prawa przewidujących jawność procesu 104 3. Ogólne uregulowanie jawności procesu w Konstytucji RP z 1997 r. 106 3.1. Przepisy Konstytucji gwarantujące jawność procesu 106 3.2. Zagadnienie dysponowania jawnością procesu przez strony 108 3.3. Zasada jawności a inne konstytucyjne zasady procesu sądowego 120 3.4. Ogólne zasady dopuszczalności ograniczenia jawności i publiczności postępowania 122 4. Konstytucyjne granice ingerencji w jawność procesu cywilnego w sytuacjach szczególnych na przykładzie epidemii COVID-19 126 4.1. Wstęp 126 4.2. Kwalifikacja epidemii COVID-19 z punktu widzenia stanów nadzwyczajnych przewidzianych Konstytucją RP i ocena dopuszczalności zmian wprowadzonych przez specustawę covidową 127 5. Regulacja jawności w aktach prawa międzynarodowego 150 5.1. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka 150 5.2. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności 151 5.3. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 16.12.1966 r. 161 5.4. Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej 163 6. Jawność procesu i posiedzeń w myśl ogólnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz przepisów ustrojowych sądów powszechnych 164 7. Podsumowanie 171     Rozdział III. Analiza ewolucji niejawnego merytorycznego rozpoznawania spraw po 1989 r. oraz jego obecnego ukształtowania 175 1. Wstęp 175 2. Ogólna charakterystyka niejawnego merytorycznego rozpoznawania spraw i przyczyny rozszerzania jego stosowania 185 3. Geneza wyrokowania na posiedzeniu niejawnym w obecnie obowiązującym Kodeksie postępowania cywilnego 189 4. Ewolucja dopuszczalności wyrokowania na posiedzeniu niejawnym w latach 2015–2020 206 4.1. Przełom: stan prawny wprowadzony 8.09.2016 r. i obowiązujący do 20.08.2019 r. 209 4.2. Stan prawny obowiązujący od 21.08.2019 r. do wejścia w życie przepisów specustawy covidowej (16.05.2020 r.) 244 5. Ekstraordynaryjne regulacje dotyczące niejawnego rozpoznawania spraw wprowadzone w związku z epidemią COVID-19 253 5.1. Wstęp 253 5.2. Nadzwyczajne regulacje prawne przyjęte w Polsce 257 5.3. Ocena zgodności art. 15zzs1 pkt 2 (do 2.07.2021 r.), art. 15zzs1 ust. 1 pkt 3 (od 3.07.2021 r.) oraz art. 15zzs2 specustawy covidowej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP 269     Rozdział IV. Aktualne ukształtowanie merytorycznego rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych i dalsze projekty 297 1. Wstęp 297 2. Zmiana brzmienia art. 1481 § 3 k.p.c. i powiązana z nią modyfikacja posiedzeń przygotowawczych 298 3. Szczególna regulacja posiedzeń niejawnych w sprawach drobnych roszczeń (tzw. sprawach bagatelnych) 308 4. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniach niejawnych w sytuacji przewidzianej hipotezą art. 7531 § 2 k.p.c. 312 5. Zamknięcie rozprawy na posiedzeniu niejawnym 313 6. Projekty dalszych zmian rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych 317 7. Podsumowanie 323     Zakończenie 327     Wykaz źródeł 335