Edukacja Jutra. Systemowe aspekty organizacji szkolnictwa w Polsce

Do rąk Czytelników kierujemy monografię „Systemowe aspekty organizacji szkolnictwa w Polsce”. Jest to kolejna książka, jaka powstała w ramach cyklicznych spotkań tatrzańskich „Edukacja jutra”, zawierająca zbiór tekstów zakwalifikowanych do druku. Spotkań niemających odpowiednika w polskiej rzeczywistości naukowej, spotkań nie tylko pożytecznych, wartościowych, inspirujących, ale także integrujących różne specjalności pedagogiczne. Spotkania te od wielu lat są platformą kontaktów pedagogów z wielu ośrodków akademickich w Polsce, okazją wymiany doświadczeń, myśli i poglądów pedagogów, nauczycieli pracujących w różnych placówkach i na różnych poziomach edukacji, teoretyków i praktyków. (…) nikt nikogo nigdy nie pytał o sympatie i poglądy polityczne, nie pytał o stop¬nie naukowe, pełnione stanowiska, nie ograniczano tematów wystąpień. Oczekiwano natomiast podejmowania tematów oryginalnych, aktualnych, a także istotnych dla pedagogiki i praktyki edukacyjnej, które mieściły się w formule „edukacji jutra”. Ta otwarta formuła uczestnictwa stwarzała zawsze klimat do nieskrępowanej dyskusji nad szeroko zakrojonymi przemianami dokonującymi się w polskiej edukacji (od przedszkola do szkoły wyższej), jej sukcesami i niedomaganiami, dla wszystkich, którym losy polskiej oświaty i nauki nie były i nie są obojętne. Prace powstałe w związku z kolejnymi seminariami były reakcją na zmiany zachodzące w polskim szkolnictwie i polskiej nauce, powiązane z prowadzonym badaniami. Seminaria spełniały rolę monitoringu w polskiej pedagogice. Dla badacza dziejów polskiej edukacji na przełomie XX i XXI wieku są kapitalnym źródłem badawczym, w którym jak w lustrze można odnaleźć informacje i refleksje nad zachodzącymi zmiana¬mi okresu transformacji. Cechuje je wysoki racjonalizm i krycytyzm, świadomość potrzeby wdrażania innowacji oraz uwzględniania uwarunkowań funkcjonowania systemu i możliwości jego reformowania. (…) Zenon Jasiński (frag. Wstępu)

Spis treści

Wstęp Zenon Jasiński 17 Część I. Współczesne szkolnictwo w obliczu reform oświatowych Jan Grzesiak Edukacja jutra wiedzie do postępu edukacyjnego od wczoraj do dzisiaj 21 Józef Sowa Ku nowoczesnej szkole 37 Maria Kocór Nauczyciel wobec reformy – reforma wobec nauczyciela. Ku polityce partnerstwa i dialogu edukacyjnego 49 Leszek Pawelski Dyrektor szkoły – zarządca czy kreator edukacji 65 Stanisława Włoch System edukacji w Szwecji 75 Część II. Szkoła jako podmiot polityki lokalnej Eugenia Karcz-Taranowicz Środowisko lokalne rzeczywistym determinantem rozwoju edukacji 91 Zbigniew Lenart Komu zależy na jakości kształcenia? O samorządzie terytorialnym, wspólnocie lokalnej i kulturze politycznej Polaków 101 Ludmiła Nowacka Wybrane zagadnienia polityki oświatowej gminy Racibórz na lata 2013-2017 111 Część III. Kompetencje współczesnego nauczyciela Ryszard Parzęcki Zdolności i kompetencje interpersonalne nauczyciela warunkujące skuteczność procesu pedagogicznego 125 Marek Kościelniak Kompetencje nauczycielskie związane z troską o motywację uczenia się uczniów/studentów w ramach paradygmatu humanistycznego w realnym i wirtualnym środowisku uczenia się 135 Magdalena Bankiewicz Wykształcony, doświadczony nauczyciel… Dyskusje o przygotowaniu nauczycieli do pracy z uczniem w szkole 149 Emilia Musiał Jaki nauczyciel w e-szkole? 161 Część IV. Współczesne wyzwania stojące przed nauczycielami i wychowawcami Anna Karpińska Problematyka niepowodzeń edukacyjnych z perspektywy Tatrzańskich Sympozjów Naukowych 175 Małgorzata Chojak Neurodydaktyka – sposób na niepowodzenia współczesnej szkoły? 183 Elżbieta Górnikowska-Zwolak Różnorodność w edukacji – wyzwanie dla polskich nauczycieli 197 Kazimierz Ostrowski Rzeczywistość wychowawcza wobec znamion psychomanipulacji w relacjach pedagogicznych współczesnej szkoły 211 Edward Nycz Druga szansa dla młodzieży zaniedbanej i trudnej. Casus Ochotniczych Hufców Pracy 225 Część V. Ewaluacja i innowacje w edukacji szkolnej Wiga Bednarkowa Kognitywistyczne fundamenty hybrydowego modelu szkoły 239 Tomasz M. Zimny Kilka uwag o ewaluacji kształcenia szkolnego 251 Jolanta Gabzdyl Cel a zadanie – kategorie ewaluacji kształcenia 259 Ewa Smak Innowacje pedagogiczne w edukacji wczesnoszkolnej 271 Bogdan Urbanek Podstawa programowa a metodyka kształcenia 283 Część VI. Edukacja wczesnoszkolna w perspektywie jutra Beata Matusek Sześciolatek u progu kariery szkolnej – nowe wyzwania, szanse i zagrożenia 299 Aleksandra Kruszewska Kształtowanie dojrzałości szkolnej poprzez zabawę 309 Gabriela Kryk Edukacja domowa formą kształcenia i samokształcenia dzieci w młodszym wieku szkolnym 319 Teresa Neckar-Ilnicka Dziecko w roli konsumenta. Dylematy pedagoga 329 Część VII. Specjalne potrzeby edukacyjne i profilaktyka w szkole jutra Krystyna Barłóg, Mateusz Barłóg Paradygmaty normalizacyjne, modele wsparcia, a pomoc specjalna w szkołach masowych 341 Izabela Sochacka Elementy Metody Dobrego Startu w profilaktyce i terapii logopedycznej 353 Mateusz Warchał Profilaktyka zniekształceń poznawczych u dzieci – wybrane środki i metody dydaktyczne 365