Encyklopedia getta warszawskiego

Materiały powiązane z Encyklopedią getta warszawskiego

Poniższe pozycje to wybrane książki, które uzupełniają wiedzę o życiu, kulturze i archiwach getta warszawskiego oraz kontekście duchowym i literackim społeczności żydowskiej. Publikacje pochodzą m.in. z zasobów Żydowskiego Instytutu Historycznego i towarzyszą wystawom oraz badaniom naukowym.

1. Księga światła ukrytego / Sefer ha-bahir

   Polsko-hebrajska edycja traktatu uważanego za jedno z pierwszych dzieł kabały, powstałego najpewniej w Langwedocji w I połowie XIII wieku. Tekst, zachowany w licznych rękopisach i po raz pierwszy drukowany w XVI-wiecznym Amsterdamie, miał ogromny wpływ na rozwój mistyki żydowskiej. Autorzy wydania proponują odczytanie tytułowego „bahir” jako światła „ukrytego”, co lepiej oddaje teologiczną treść traktatu. Wydanie zawiera tekst źródłowy opatrzony esejami wyjaśniającymi kontekst powstania, teologię oraz dzieje recepcji, ze szczególnym uwzględnieniem recepcji wśród Żydów polskich. Przekład i komentarz przygotowali doświadczeni badacze zajmujący się wczesnymi pismami mistycznymi i duchowością żydowską.

2. Chasydzka maszyna parowa i inne opowiadania

   Antologia prozy jidysz, która sięga od utworów klasycznych po współczesne przekłady, w tym teksty wcześniej niepublikowane. Zestawienie pokazuje ciągłość i ewolucję literatury jidysz, podkreślając, że jej historia nie zakończyła się wraz z tragedią Zagłady. Każdemu tekstowi towarzyszą krótkie wprowadzenia ułatwiające zrozumienie kontekstu literackiego poszczególnych epok; antologia prezentuje zarówno uznanych autorów, jak i nowe głosy. W książce znajduje się m.in. fragment utworu Icchaka Joela Lineckiego „Chasydzka maszyna parowa”, ukazujący złożoność myśli chasydzkiej. Autorka, Karolina Szymaniak, wnosi doświadczenie z zakresu literaturoznawstwa i historii literatury, co sprawia, że publikacja jest wartościowa dla akademików i pasjonatów literatury.

3. Underground

   Publikacja towarzysząca wystawie „Underground: The Hidden Archive of the Warsaw Ghetto”, pokazanej m.in. w Melbourne Holocaust Museum. Zbiór tekstów przygotowany przez kuratorów i badaczy obejmuje refleksje historyków, kuratorów wystawy oraz specjalistów z zakresu Archiwum Ringelbluma, prezentując kontekst odkrycia i znaczenie tego unikatowego archiwum. W tomie znajdują się teksty m.in. dyrektorów instytucji muzealnych, kuratorów oraz badaczek i badaczy zajmujących się historią getta, a publikacja powstała we współpracy między instytucjami polskimi i australijskimi.

4. Trzeci front

   Pamiętnik pochodzący z zasobów Żydowskiego Instytutu Historycznego, wydany drukiem po raz pierwszy w 2003 r. i przypisany później autorowi — Stefanowi Szpigielmanowi. Tekst, spisany przez urzędnika średniego szczebla Wydziału Pracy Rady Żydowskiej, dostarcza wnikliwych obserwacji dotyczących funkcjonowania Judenratu „od wewnątrz”, zawiera liczne nazwiska pracowników oraz charakterystyki urzędników gettowych. Dzięki nowym źródłom możliwe było uzupełnienie warstwy faktograficznej i identyfikacja autora; pamiętnik jest cennym materiałem do badań nad historią warszawskiego getta. Autor został prawdopodobnie zamordowany w 1943 roku.