Fakt

W dobie fake newsów i postprawdy szczególnego znaczenia nabiera pytanie o to, czym właściwie są fakty. Niniejsza monografia poświęcona jest składni i semantyce polskich wyrażeń zawierających rzeczownik fakt, a także analizie znaczenia wybranych jego derywatów. Autorka podejmuje krytyczny dialog z najnowszą literaturą przedmiotu, proponując bardziej wnikliwe ujęcie kontrowersji związanych z tytułowym zagadnieniem. W książce rozwijane są kluczowe kwestie dyskusyjne, a pojęcie faktu zostaje zestawione zarówno z kategoriami pokrewnymi, jak i z tymi, które pozostają wobec niego przeciwstawne. ****** Fact: A Semantic Study In the times of fake news and post-truth, the question of what facts actually are becomes particularly important. This monograph is devoted to the syntax and semantics of Polish expressions containing the noun fakt (fact), as well as an analysis of the meaning of its selected derivates. The author engages in a critical dialogue with the latest subject literature, adopting a more insightful approach to the controversy related to the title issue. The book develops key discussion issues, and the notion of fact is compared with related categories as well as with those which remain opposed to it.

Spis treści

Wprowadzenie 9 1. Fakty w świetle sporów filozoficznych i lingwistycznych 17 1.1. Fakty w filozofii Ludwiga Wittgensteina 20 1.2. Polemika Austina ze Strawsonem: to, o czym się mówi, vs to, co się mówi 24 1.3. Kontynuatorzy linii Strawsonowskiej 27 1.4. Jerzego Szymury koncepcja deflacyjno- identycznościowa 31 1.5. Fakt w ujęciu Niny Arutiunowej 33 1.6. Stanowisko Izabeli Duraj-Nowosielskiej 36 1.7. Fakt w słownikach języka polskiego 41 2. Polskie słownictwo z segmentem fakt 45 2.1. Przegląd kontekstów użycia wyrażenia fakt 45 2.2. Jednostki leksykalne z segmentem fakt 50 3. Znaczenie jednostek odsyłających do faktu 67 3.1. Fakty i opinie 67 3.2. Fakt vs zdarzenie, sytuacja, stan 70 3.3. Kwestia negowania faktów 73 3.4. Fakt jako spełniony stan rzeczy 77 3.5. Fakt, że_ a sprawa iteracji. Jest faktem, że_ vs faktem jest, że_ 80 3.6. Jest faktem, jest prawdą, istnieje, ma miejsce, zachodzi 82 3.7. Syntetyczny charakter zdań odsyłających do faktów 85 3.8. Fakt a wiedza 86 3.9. Factum, czyli to, co zrobione 89 3.10. Reprezentacja semantyczna zwrotu jest faktem, że_ 92 4. Jednostki motywowane wyrażeniem fakt 95 4.1. Faktyczny, faktyczność 95 4.2. Faktycznie 102 4.3. Faktor 107 4.4. Faktografia, faktograficzny, faktograficznie 109 5. Fakty językowe i artefakty lingwistyczne 113 5.1. Fakt vs fakt naukowy 113 5.2. Fakty kodu i fakty jego użycia 115 5.3. Fakty języka naturalnego w pismach Ferdynanda de Saussure’a 117 5.4. De Saussure o językowych abstrakcjach i niebytach 121 5.5. Inne przykłady niebytów językowych 130 6. Mówiący wobec faktów 142 6.1. Wiernie wobec faktów 143 6.2. Niewiernie wobec faktów 147 6.3. Analitycznie wobec faktów 151 Podsumowanie 154 Bibliografia 157 Summary 167 Indeks osób 170 Indeks rzeczowy 173