Fakturowanie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług

Oddajemy do rąk Czytelników kolejną książkę z serii „Monografie podatkowe” poświęconą fakturowaniu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Autorzy analizują szczegółowe problemy prawne najważniejszego dokumentu podatkowego, który wystawiany jest obowiązkowo przez podmioty prywatnoprawne i publicznoprawne na podstawie przepisów prawa podatkowego. Dokument ten („faktura podatkowa”) przede wszystkim wywołuje skutki publicznoprawne. Jego głównym zadaniem jest wykazanie kwot podatku należnego i podatku naliczonego na potrzeby rozliczania podatku od towarów i usług. Analiza tej funkcji jest najważniejszym wątkiem tej książki. Autorzy dokonują również analizy skutków cywilnoprawnych posłużenia się fakturą podatkową w stosunkach prywatnoprawnych oraz deliktów prawnokarnych i karnoskarbowych popełnianych w związku z wystawieniem lub użyciem faktur podatkowych. W aneksie do książki zamieszczono analizę przyszłej nowelizacji przepisów, które mają wejść w życie w 2026 r. (tzw. obowiązkowe wystawianie faktur ustrukturyzowanych). Książka jest wspólnym dziełem pracowników Instytutu Studiów Podatkowych, w którym korzystano również z dorobku analitycznego i opiniodawczego z lat 2017–2024. Redaktorem naukowym jest prof. dr hab. Witold Modzelewski, uznany w kraju i zagranicą znawca podatku od towarów i usług. Od lat publicznie staje on w obronie jakości prawa podatkowego, jego ochrony przed destrukcją, lobbingiem, a przede wszystkim niekompetencją. Jego największą zasługą w 2024 r. było przyczynienie się do odroczenia zmian w zasadach fakturowania, które doprowadziłyby do totalnej destrukcji podatku od towarów i usług. Ta katastrofa została przesunięta na 2026 r., choć jest szansa, że do niej nie dojdzie. Niniejsza książka zainteresuje wszystkich, którzy zajmują się zawodowo podatkiem od towarów i usług, czyli księgowych, biura rachunkowe, doradców podatkowych oraz innych prawników i ekonomistów, a także studentów z wydziału prawa, wydziałów ekonomicznych i rachunkowych.

Spis treści

Rozdział 1. Faktura jako zjawisko gospodarcze........ 13 1.1. Rodzaje faktur (handlowe, podatkowe, pro forma). 13 1.2. Faktura handlowa................................ 14 Rozdział 2. Szczególne formy faktur podatkowych...... 17 2.1. Faktura pro forma............................... 17 2.2. Faktura VAT marża............................... 18 2.3. Faktury wystawiane przez małego podatnika....... 18 2.4. Faktura VAT RR.................................. 19 2.5. Faktury wystawiane przez podatników zwolnionych..20 2.6. Faktura uproszczona............................. 21 2.7. Inne dokumenty o podatkowych funkcjach faktury w obrocie gospodarczym i konsumenckim (noty, paragony itp.)................................................ 23 Rozdział 3. Fakturowanie podatkowe na potrzeby VAT – wystawianie faktur................................... 25 Rozdział 4. Anulowanie faktur........................ 61 Rozdział 5. Faktury w rozumieniu art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r............................... 71 Rozdział 6. Faktury ustrukturyzowane – problemy podatkowe............................................ 78 6.1. Wprowadzenie.................................... 78 6.2. Zasady wystawiania faktur ustrukturyzowanych.... 80 6.3. Zasady otrzymywania faktur ustrukturyzowanych... 81 6.4. Zasady wystawiania faktur ustrukturyzowanych w trakcie awarii KSeF.................................. 82 6.5. Zasady wystawiania faktur ustrukturyzowanych w trakcie niedostępności KSeF i w trybie offline....... 84 6.6. Zasady opłacania należności z faktur ustrukturyzowanych – mechanizm podzielonej płatności i płatność przelewem................................... 86 6.7. Sankcje za naruszenia przepisów dotyczących faktur ustrukturyzowanych................................... 87 6.8. Podmioty mające dostęp do KSeF.................. 89 6.9. Odliczenie podatku wykazanego na fakturze niebędącej fakturą ustrukturyzowaną w przypadku obowiązku wystawienia i otrzymania faktury ustrukturyzowanej.................................... 92 Rozdział 7. Należyta staranność pracodawcy w zakresie użycia faktury podatkowej w świetle orzecznictwa TSUE................................................. 93 7.1. Uwagi ogólne.................................... 93 7.2. Puste faktury................................... 93 7.3. Pojęcie należytej staranności................... 94 7.4. Należyta staranność pracodawcy w świetle orzecznictwa......................................... 97 7.5. Konkluzje w przedmiocie należytej staranności pracodawcy ......................................... 103 Rozdział 8. Należyta staranność podatnika, prawo do odliczenia podatku naliczonego a oszustwa podatkowe..105 Rozdział 9. Dokumentowanie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów – wybrane aspekty........................... 117 Rozdział 10. Faktury w podatku dochodowym........... 127 Rozdział 11. Status cywilnoprawny faktury podatkowej. Kiedy faktury podatkowe wywołują skutki cywilnoprawne?...................................... 130 11.1. Skutki cywilnoprawne faktury.................. 130 11.2. Status cywilnoprawny faktury w świetle orzecznictwa ....................................... 133 11.3. Faktura jako umowa – granice dowodowe......... 135 11.4. Akceptacja rachunku a nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym .......................................... 136 Rozdział 12. Faktura jako dokument w aspekcie prawnokarnym.........................................138 12.1. Faktura w prawie i postępowaniu karnym – uwagi na tle orzecznictwa sądowego........................... 138 12.2. Poświadczenie nieprawdy w dokumentach – analiza orzecznictwa w kontekście faktur VAT................ 138 12.3. Wystawianie fikcyjnych faktur a odpowiedzialność karna i podatkowa................................... 140 12.4. Status prawny wystawcy faktury VAT w świetle art. 271 § 1 k.k. ....................................... 142 12.5. Wystawienie nierzetelnej faktury – konsekwencje karne a kwalifikacja prawna......................... 143 12.6. Dostawa towarów na rzecz oszusta jako nieobjęta VAT ................................................ 144 12.7. Wcześnie wystawiona faktura jako pusta faktura .................................................... 147 12.8. Oszustwo popełnione przez kontrahenta – wybrane problemy podatkowe.................................. 153 Rozdział 13. Prawo UE dotyczące fakturowania. Fakturowanie czynności wykonywanych w ramach umowy konsorcjum.......................................... 171 13.1. Wspólne przedsięwzięcie w przepisach krajowych .................................................... 171 13.2. Wspólne przedsięwzięcie w prawie UE .......... 172 13.3. Umowa konsorcjum w prawie polskim............. 172 13.4. Rzetelność podmiotowa i przedmiotowa faktury............................................. 179 13.5. Dopuszczalność zmiany podmiotu wystawiającego fakturę............................................. 182 13.6. Identyfikacja usługodawcy i usługobiorcy w przypadku usług realizowanych w ramach konsorcjum....184 13.7. Dopuszczalność rozliczenia podatku należnego przez lidera konsorcjum................................... 188 Rozdział 14. Pakiet VAT in the Digital Age (ViDA) – obowiązkowy system e-fakturowania w UE.............. 203 Podsumowanie........................................ 208 Posłowie............................................ 210 Bibliografia........................................ 217 Literatura.......................................... 217 Źródła internetowe.................................. 219 Akty prawne......................................... 222 Orzecznictwo........................................ 224 Interpretacje indywidualne.......................... 233 Inne źródła......................................... 234