Gruppa

Gruppa nabierała energii w czasie karnawału Solidarności, by wybuchnąć w stanie wojennym – szóstka studentów i absolwentów warszawskiej ASP postanowiła tworzyć razem i odpowiedzieć na brutalność politycznej rzeczywistości dziką, bezczelną sztuką: figuratywną, ironiczną, czasem obsceniczną, operującą groteską i śmiechem, który bywa jedyną możliwą reakcją na absurd. Ryszard Grzyb, Paweł Kowalewski, Jarosław Modzelewski, Włodzimierz Pawlak, Marek Sobczyk i Ryszard Woźniak nie mieli oficjalnego programu. Chcieli malować żywiołowo, ekspresyjnie, opowiadając, a raczej wykrzykując swoje historie. Razem stworzyli coś, czego polska sztuka wcześniej nie widziała.

Byli jak granat eksplodujący w różnych kierunkach: buntowali się przeciwko władzy i Kościołowi, abstrakcji swoich profesorów, konceptualizmowi rówieśników – i świetnie się przy tym bawili. Wzięli udział w Documenta 8 w Kassel, wystawiali we Włoszech. Potem każdy poszedł swoją drogą. Dziś są częścią kanonu, ale takiego, który wciąż zadaje niewygodne pytania.

Borysław Czyżak przygląda się tej formacji z bliska: jej narodzinom w mroku stanu wojennego, rozkwitowi, rozpadowi i swoistemu renesansowi. Przypomina także o jej mniej znanych członkach – Małgorzacie Rittersschild czy Macieju Wilskim – którzy w pierwszych latach wystawiali z kanoniczną szóstką. Jego bogato ilustrowana monografia to pierwsze tak całościowe spojrzenie na fenomen Gruppy.

+++

Podobno „artyści do dupy łączą się w grupy”. Oni zaprzeczyli tej zasadzie i stworzyli legendarną Gruppę. Oto ich historia, pełna anegdot, wnikliwa, a zarazem przystępna. Dzięki tej książce spojrzycie na ponad czterdzieści lat polskiej sztuki i będzie to niezapomniana przygoda.

Alek Hudzik, Mint Magazine

Rajdy Maluchami po Europie, spory artystyczne i twórcza synergia, przełamywanie schematów i absurdalny humor, a w tle smak wódki i aromat kiełbasy. Z podziwu godnym spokojem Borysław Czyżak idzie pod prąd. Rezygnując z nadmiaru i pośpiechu zabiera czytelników w kolejną niespieszną wędrówkę po świecie niełatwej przecież sztuki współczesnej. Pogłębiając jeden z wątków zasygnalizowanych w Kolekcji, organizuje nam podróż – bynajmniej nie sentymentalną – do lat 80. I daje wgląd do nieposkromionej fantazji członków Gruppy – jednej z najważniejszych grup-nie grup sztuki polskiej ostatnich dekad.

Jakub Kukla, Program 2 Polskiego Radia

To pierwsza tak kompletna opowieść o Gruppie, artystycznej formacji, która zmieniła oblicze polskiej sztuki lat 80. i 90. Borysław Czyżak po raz kolejny łączy historyczną rzetelność z pasją badacza, tworząc fascynujący portret artystycznej wspólnoty i jej dziedzictwa.

Marta Czyż, historyczka sztuki, kuratorka Pawilonu Polskiego na 60. Biennale Sztuki w Wenecji