Ideologia i zagospodarowanie przestrzeni

Książka stanowi próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w dzisiejszej Polsce należy uważać za obowiązującą zasadę wolności zabudowy, w wyniku której interes publiczny - w szczególności wymogi ładu przestrzennego - zajmuje miejsce podrzędne wobec prawa własności, a efektem jest rosnący nieład przestrzenny. W opracowaniu przedstawiono m.in.: idee zorganizowania przestrzeni i ich konfrontacje z rzeczywistością - w kategoriach abstrakcyjnych ("miasto idealne") i praktycznych ("miasto realne"); ideologie urbanistyczne niezależne od ogólnych ideologii politycznych i społecznych, które zaciążyły na urbanistyce XX w.; role, jaka odgrywały i odgrywają w procesie kształtowania przestrzeni władza publiczna, przede wszystkim jako wyrazicielka interesu publicznego, oraz własność; inne prawa podstawowe, które mogą dotyczyć urbanistyki i architektury - prawo do mieszkania, dobrego środowiska, dobrego rządzenia, a może juz także do dobrej przestrzeni w ramach prawa do miasta. Adresaci: Publikacja adresowana jest do prawników zajmujących się problematyka urbanistyki i architektury, urbanistów oraz wszystkich zainteresowanych urban studies, w tym socjologia miasta.

Spis treści

Wykaz skrótów str. 9 Słowo wstępne str. 11 Wprowadzenie str. 17 1. Ład przestrzenny - interes publiczny w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym str. 17 2. Urbanistyka i architektura w kształtowaniu ładu przestrzennego str. 21 3. Ład przestrzenny jako wartość prawna i jej uwarunkowania ideologiczne str. 24 Rozdział I Miasto idealne str. 29 1. Miasto idealne - pojęcie i rodzaje str. 29 2. Miasto idealne w starożytności str. 31 3. Średniowiecze wobec miasta idealnego str. 35 4. Renesansowe wizje miasta idealnego str. 35 5. Miasto idealne w utopiach społecznych XVI i XVII w. str. 40 6. Idealne miasto w okresie baroku i w oświeceniu str. 41 7. Idee miasta idealnego w XIX w. - utopia społeczna, nowa technika, "miasto-ogród" i początki myślenia ekologicznego str. 43 8. Idee Broadacre City i suburbanizacja str. 47 9. Idealne matryce rozwoju miasta str. 49 10. Idealne miasto przemysłowe str. 50 11. Idealne miasto modernizmu str. 51 12. Idealne miasto socjalizmu str. 54 13. Poszukiwania idealnego miasta po modernizmie str. 56 Rozdział II Miasto realne str. 60 1. Miasto zaplanowane i miasto organiczne str. 60 3. Miasto rzymskie i tradycja obozu wojskowego str. 63 4. Miasto średniowieczne - miasto organiczne str. 64 5. Renesansowe próby realizacji idealnego miasta str. 65 6. Początki planowej przebudowy miast w XVI-XVII w. str. 66 7. Nowe miasta w XVII-XVIII w. w Europie i Ameryce str. 68 8. Przebudowa miast w drugiej połowie XVII i XVIII w. str. 70 9. Nowe miasta przełomu XVIII i XIX w. str. 71 10. Rozwój miast w XIX w. str. 72 11. Przebudowa Paryża w dobie II Cesarstwa str. 74 12. Miasta satelitarne, "rozlewanie się miast", metropolizacja str. 77 13. Nowe miasta XX w. str. 79 14. Planowa przebudowa miast w XX w. - "urbanistyka buldożerów" str. 81 15. Urbanistyka po modernizmie str. 83 Rozdział III Ideologia urbanistyczna XX w. str. 86 1. Ład przestrzenny pod wpływem ideologii str. 86 2. Autonomizacja modernistycznej myśli urbanistycznej w XX w. str. 87 3. Podstawy ideologii urbanistycznej - Le Corbusier str. 90 4. Wkład Bauhausu str. 94 5. Rola Międzynarodowego Kongresu Architektury Nowoczesnej str. 96 6. Reżimy totalitarne wobec modernizmu str. 99 7. Skutki ideologii modernizmu i jej krytyka str. 100 8. Trudny powrót do służebności urbanistyki str. 104 Rozdział IV Władza a ład przestrzenny str. 107 1. Urbanistyka w służbie władzy str. 107 2. Władza jako instrument wprowadzania ładu przestrzennego str. 111 3. Imperium w sferze polityki przestrzennej str. 114 4. Polska droga do ładu przestrzennego? str. 124 5. Inna droga do ładu przestrzennego str. 136 Rozdział V Prawo własności a ład przestrzenny str. 139 1. Własność prywatna przeszkodą w tworzeniu ładu przestrzennego? str. 139 2. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne wobec własności prywatnej - podstawy prawne w Rzeczypospolitej Polskiej str. 141 3. Dwa podejścia do prawa własności - tradycyjne i współczesne str. 143 4. Koncepcja własności w polskich standardach prawa planowania i zagospodarowania przestrzennego str. 151 5. Własność publiczna w realizacji polityki przestrzennej str. 154 6. Własność mieszkania a polityka przestrzenna str. 162 Rozdział VI Inne prawa podstawowe mogące dotyczyć urbanistyki i architektury str. 165 1. Prawa podstawowe a planowanie i zagospodarowanie przestrzenne str. 165 2. Prawo do środowiska, prawo do mieszkania i prawo do dobrej administracji w konstytucjach europejskich str. 168 3. Idea prawa do miasta str. 172 4. Postulat prawa do przestrzeni publicznej w ramach prawa do dobrej przestrzeni str. 175 Zakończenie str. 181 Wykaz cytowanych źródeł i literatury str. 193 Indeks osób str. 207