Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych

Wydawnictwo PWN prezentuje nowe, piąte już wydanie cenionej i popularnej książki poświęconej instalacjom niskiego napięcia. W książce omówiono zaktualizowane europejskie i polskie normy dotyczące instalacji elektrycznych, budowę i działanie elementów instalacji, zasady oznaczania przewodów elektrycznych, zasady bezpieczeństwa, zabezpieczenia przed zakłóceniami, dobór i montaż urządzeń elektrycznych itd. Poza standardowym głównym tekstem książki Czytelnik znajdzie tu także np.: słownik POL-ANG i ANG-POL dotyczący instalacji elektrycznych, akronimy, listę najważniejszych norm, witryny sieci WWW itp. W książce poza dużą liczbą zmian w całym tekście w stosunku do poprzedniego wydania Czytelnik znajdzie obszerny, nowy rozdział dotyczący efektywności energetycznej instalacji. Publikację kierujemy do studentów uczelni technicznych, jak i praktyków – np. techników i inżynierów elektryków.

Spis treści

Przedmowa do wydania piątego 11 1. Wyjaśnienie ogólne 13 2. Charakterystyka normy PN-IEC 60364 (IEC 60364) 15 2.1. Układ normy PN-HD 60364 Instalacje elektryczne niskiego napięcia 15 2.2. HD Publication 60364: Low-voltage Electrical Installations 17 2.3. Sposób numerowania przyjęty w HD 60364 18 2.4. Opis poszczególnych części normy 18 2.5. Działalność normalizacyjna 21 3. Definicje pojęć z zakresu instalacji elektrycznych 23 4. Sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia 32 4.1. Podział podstawowy 32 4.2. Układy sieci 35 4.3. Sieci TN, TT oraz IT w układach prądu stałego 41 4.4. Cechy źródła zasilania sieci i podział instalacji 45 5. Zakresy napięciowe instalacji elektrycznych 47 6. Oznaczenia przewodów elektrycznych barwami 51 7. Klasyfikacja urządzeń elektrycznych i elektronicznych w zakresie ochrony przeciwporażeniowej 56 8. Klasyfikacja i kodyfikacja wpływów zewnętrznych 59 9. Ochrona urządzeń przed szkodliwym oddziaływaniem środowiska 63 10. Dobór urządzeń elektrycznych 70 11. Człowiek w obwodzie prądu elektrycznego 73 11.1. Działanie prądu elektrycznego na organizmy żywe 73 11.2. Obliczanie obwodów obciążonych prądem rażeniowym 78 12. Ochrona przeciwporażeniowa 82 12.1. Postanowienia ogólne 82 12.2. Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim 85 12.2.1. Ochrona polegająca na zastosowaniu bardzo niskiego napięcia SELV i PELV 85 12.2.2. Bardzo niskie napięcie funkcjonalne FELV 88 12.3. Ochrona podstawowa 89 12.3.1. Ochrona polegająca na izolowaniu części czynnych 90 12.3.2. Ochrona przy użyciu ogrodzeń lub obudów 90 12.3.3. Ochrona przy użyciu barier 91 12.3.4. Ochrona polegająca na umieszczeniu części czynnych poza zasięgiem ręki 92 12.3.5. Ochrona uzupełniająca za pomocą wyłączników różnicowoprądowych 92 12.3.6. Wybór środków ochrony podstawowej 94 12.4. Ochrona przy uszkodzeniu 97 12.4.1. Wyjaśnienia ogólne 97 12.4.2. Ochrona za pomocą samoczynnego wyłączenia zasilania 99 12.4.2.1. Wymagania ogólne 99 12.4.2.2. Wyłączenie zasilania 100 12.4.2.3. Uziemienie 100 12.4.2.4. Połączenia wyrównawcze 101 12.4.2.5. Połączenia wyrównawcze dodatkowe 102 12.4.2.6. Samoczynne wyłączenie zasilania w sieci TN 105 12.4.2.7. Zwarcie przewodu fazowego sieci TN z ziemią 113 12.4.2.8. Samoczynne wyłączenie zasilania w sieci TT 117 12.4.2.9. Samoczynne wyłączenie zasilania w sieci IT 121 12.5. Urządzenia ochronne różnicowoprądowe w sieciach TN, TT i IT 125 12.5.1. Budowa urządzenia różnicowoprądowego 125 12.5.2. Typy wyłączników różnicowoprądowych 126 12.5.3. Parametry wyłączników różnicowoprądowych 129 12.5.4. Wyłącznik różnicowoprądowy w sieci TN-C 130 12.5.5. Wyłącznik różnicowoprądowy w sieci TN-C jako środek uzupełniającej ochrony przeciwporażeniowej 132 12.5.6. Modernizacja instalacji TN-C 133 12.5.7. Wyłącznik różnicowoprądowy w sieciach TN-S i TN-C-S 135 12.5.8. Wyłącznik różnicowoprądowy w sieci TT 137 12.5.9. Wyłącznik różnicowoprądowy w sieci IT 138 12.6. Ochrona polegająca na zastosowaniu urządzenia II klasy ochronności lub o izolacji równoważnej 140 12.7. Ochrona polegająca na zastosowaniu izolowania stanowiska 142 12.8. Ochrona za pomocą nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych 144 12.9. Ochrona za pomocą separacji elektrycznej 145 12.10. Wybór środków ochrony przy uszkodzeniu 148 13. Ochrona przed skutkami oddziaływania cieplnego urządzeń elektrycznych 151 14. Zabezpieczenie przewodów przed skutkami prądu przetężeniowego 154 14.1. Wyjaśnienia ogólne 154 14.2. Zabezpieczenie przed skutkami prądu przeciążeniowego 155 14.3. Zabezpieczenie przed skutkami prądu zwarciowego 161 14.4. Zabezpieczenie od skutków zwarć przewodów połączonych równolegle 168 14.5. Zabezpieczenie przewodów fazowych 171 14.6. Zabezpieczenie przewodu neutralnego 171 14.7. Koordynacja ochrony przed przeciążeniem i zwarciem 173 15. Ochrona instalacji niskiego napięcia przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia 174 15.1. Obwód prądu ziemnozwarciowego 174 15.2. Uziemienia w stacjach transformatorowych 176 15.3. Układy uziemiające wysokiego i niskiego napięcia 178 15.3.1. Sieci TN 178 15.3.2. Sieć TT 180 15.3.3. Sieć IT 181 16. Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi lub łączeniowymi 186 16.1. Źródła przepięć w instalacji elektrycznej 186 16.2. Klasyfikacja kategorii przepięć 188 16.3. Ograniczanie przepięć 190 17. Ochrona przed zakłóceniami elektromagnetycznymi w instalacjach elektrycznych 196 17.1. Środki zapobiegawcze 196 17.2. Uziemienia i połączenia wyrównawcze instalacji informatycznych 201 17.3. Uzyskanie kompatybilności elektromagnetycznej 204 18. Dobór i montaż oprzewodowania 207 18.1. Przewody i kable elektroenergetyczne 207 18.2. Rodzaje oprzewodowania 210 18.3. Przykłady oprzewodowania 212 18.4. Obciążalność prądowa długotrwała przewodów izolowanych i kabli 214 18.5. Spadek napięcia w instalacjach odbiorczych 228 18.6. Połączenia elektryczne 231 19. Dobór i montaż aparatury łączeniowej i sterowniczej 232 19.1. Wymagania ogólne 232 19.2. Zabezpieczenie przeciążeniowe i zwarciowe 233 19.3. Wyłączniki nadprądowe do instalacji 240 19.4. Bezpieczniki niskiego napięcia 243 19.5. Urządzenia ochronne różnicowoprądowe 248 20. Układy uziemiające 255 20.1. Zasady podstawowe 255 20.2. Rezystywność gruntu i betonu 259 20.3. Statyczna rezystancja uziemienia 264 20.4. Udarowa rezystancja uziemienia 271 20.5. Budowa uziomów 274 20.6. Trwałość uziomów 292 21. Przewody ochrony przeciwporażeniowej 296 21.1. Przewody ochronne PE 296 21.2. Przewody ochronno-neutralne PEN 301 21.3. Przewody połączeń wyrównawczych FB 303 22. Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji 304 22.1. Pomieszczenia wyposażone w wannę lub basen natryskowy 304 22.2. Baseny pływackie, baseny fontann i brodzików 309 22.3. Pomieszczenia wyposażone w elektryczne ogrzewacze do sauny 313 22.4. Instalacje na terenie budowy i rozbiórki obiektów budowlanych 315 22.5. Instalacje w zabudowaniach rolniczych i ogrodniczych 320 22.6. Instalacje w przestrzeniach ograniczonych powierzchniami przewodzącymi 323 22.7. Instalacje kempingów i pojazdów wypoczynkowych 325 22.8. Instalacje basenów jachtowych i statków wycieczkowych 328 22.9. Instalacje tymczasowe wystaw, scen i stoisk 332 22.10. Instalacje elektryczne w meblach 334 22.11. Instalacje oświetlenia zewnętrznego 335 22.12. Instalacje w pomieszczeniach medycznych 337 22.13. Instalacje oświetleniowe o bardzo niskim napięciu 342 22.14. Instalacje w zespołach ruchomych lub przewoźnych 345 22.15. Instalacje elektryczne obiektów na terenie targów, wesołych miasteczek i cyrków 351 22.16. Instalacje zasilające stacje ładowania pojazdów elektrycznych 353 23. Sprawdzanie odbiorcze 358 23.1. Wyjaśnienia ogólne 358 23.2. Oględziny 359 23.3. Wymagania metrologiczne dotyczące przyrządów pomiarowych 360 23.4. Dokładność, częstość i zakres wykonywania badań 361 23.5. Pomiary 362 23.5.1. Zakres pomiarów realizowanych w instalacjach elektrycznych 362 23.5.2. Pomiar ciągłości przewodów ochronnych 362 23.5.3. Pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej 363 23.5.4. Sprawdzenie ochrony za pomocą separacji obwodów 364 23.5.5. Pomiar rezystancji podłóg i ścian 365 23.5.6. Sprawdzenie samoczynnego wyłączenia zasilania 367 24. Efektywność energetyczna instalacji elektrycznych 374 24.1. Wprowadzenie 374 24.2. Podstawowe definicje 375 24.3. Efektywność energetyczna instalacji elektrycznych w świetle obowiązujących norm 376 24.3.1. Norma PN-EN ISO 50001:2012 376 24.3.2. Norma PN-EN 16247 Audity energetyczne (norma wieloarkuszowa) 378 24.3.3. Norma PN-HD 60364-8-1 380 24.3.3.1. Podział obiektów budowlanych 380 24.3.3.2. Obszary oceny efektywności energetycznej użytkowania energii elektrycznej 381 24.3.3.3. Zarządzanie energią elektryczną w obiektach 385 24.3.3.4. Układy pomiarowe oraz monitorowania parametrów pracy w instalacjach elektrycznych 387 24.4. Efektywności użytkowania energii elektrycznej w obiektach budowlanych 390 24.4.1. Transformatory 390 24.4.2. Silniki 396 24.4.3. Oświetlenie 403 25. Obliczanie prądów zwarciowych w instalacjach elektrycznych 408 25.1. Podstawowe definicje i pojęcia dotyczące zwarć 408 25.2. Przykład obliczenia prądów zwarciowych 412 Literatura 415 Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna 426 Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki 430 Akronimy (Acronyms) 432 Witryny sieci www 440 Słownik angielsko-polski 441 Słownik polsko-angielski 470 Skorowidz 498