Jak dobrze pisać. Od myśli do tekstu

Podręcznik łączący wiedzę z zakresu językoznawstwa i tekstologii z praktycznymi wskazówkami, jak pisać teksty różnych gatunków, ze zwróceniem szczególnej uwagi na teksty naukowe i popularnonaukowe. Głównym celem książki jest zoperatywizowanie wiedzy językoznawczej, tak aby stała się podstawą warsztatu pracy studenta, przyszłego dziennikarza, nauczyciela czy pracownika działu marketingu.

Autorka podporządkowała wykład kolejnym etapom pracy nad tekstem. Rozpoczyna od uwag na temat przygotowania koncepcji wypowiedzi. Następnie uczy, jak ważyć słowa, dobierać je tak, aby wyrażały dokładnie to, co chcemy powiedzieć oraz pasowały do określonej formy komunikatu. Dalej przechodzi do poziomu zdań. Opisuje zasady ich prawidłowego budowania i łączenia w większe całości – akapity. Na zakończenie pokazuje, jak porządkować akapity, aby uzyskać spójny, logicznie ułożony tekst, spełniający wcześniej założony cel komunikacyjny.

Spis treści

Wstęp 9 1. Przygotowanie tekstu 11 1.1. Rozpoznanie sytuacji komunikacyjnej 11 1.1.1. Etapy tworzenia tekstu 11 1.1.2. Podstawowe pytania 12 1.1.3. Autokreacja nadawcy 13 1.1.4. Wyobrażenie odbiorcy 16 1.1.5. Funkcja i cel tekstu 18 1.1.6. Kontekst komunikacyjny 19 1.2. Od przedmiotu do tezy 20 1.2.1. Od przedmiotu do tematu 20 1.2.2. Od tematu do tezy 22 1.2.3. Teza/temat a praca z materiałem 24 1.3. Kompozycja 25 1.3.1. Cechy dobrze skomponowanego tekstu 25 1.3.2. Schemat kompozycyjny a plan/konspekt 27 1.4. Początek i koniec 29 1.4.1. Po co jest wstęp 29 1.4.2. Rodzaje początków 30 1.4.3. Po co jest zakończenie 35 1.4.4. Rodzaje zakończeń 37 2. Słowo 42 2.1. Dobór słów a zrozumiałość 42 2.1.1. Od czego zależy rozumienie tekstu 42 2.1.2. Terminy specjalistyczne 44 2.1.3. Wyrazy obce 47 2.2. Dobór słów a precyzja 51 2.2.1. Co to jest precyzja 51 2.2.2. Precyzja jako szczegółowość 52 2.2.3. Precyzja jako jednoznaczność 56 2.3. Dobór słów a stosowność 58 2.3.1. Na czym polega stosowność 58 2.3.2. Stosowność wobec tematu 60 2.3.3. Stosowność wobec sytuacji komunikacyjnej 62 2.3.4. Stosowność wobec odbiorcy 64 2.4. Dobór słów a ocenianie 66 2.4.1. Jak wprowadzać ocenę do tekstu 66 2.4.2. Oceny jawne 68 2.4.3. Oceny ukryte w słowach 69 2.4.4. Eufemizmy 72 3. Zdanie 74 3.1. Budowa zdania a informacyjność 74 3.1.1. Relacje między składnikami zdania 74 3.1.2. Relacje między zdaniami składowymi 77 3.1.3. Składnia a uwydatnianie informacji 79 3.2. Budowa zdania a zrozumiałość 83 3.2.1. Długość zdań 83 3.2.2. Zalety i wady skrótów składniowych 87 3.2.3. Uporządkowanie zdań złożonych 90 3.3. Szyk 94 3.3.1. Szyk zdania w polszczyźnie 94 3.3.2. Szyk a znaczenie 98 3.3.3. Szyk a względy pragmatyczno-retoryczne 100 3.3.4. Szyk a spójność 103 3.4. Rytm zdaniowy 107 3.4.1. Równowaga wewnętrzna 107 3.4.2. Przeplatanie 109 3.4.3. Budowa składniowa a rodzaj tekstu 111 4. Akapit 114 4.1. Akapit jako podstawowy człon tekstu 114 4.1.1. Kryteria podziału na akapity 114 4.1.2. Wewnętrzna budowa akapitu 115 4.2. Rodzaje akapitów 118 4.2.1. Akapity klasyczne: analityczny 118 4.2.2. Akapity klasyczne: syntetyczny 120 4.2.3. Inne akapity klasyczne 122 4.2.4. Akapity bez wypowiedzenia tematowego 124 4.2.5. Akapity nietypowe 125 4.3. Spójność akapitu 127 4.3.1. Spójność znaczeniowa a formalna 127 4.3.2. Podstawowe środki spójnościowe: konektywy 130 4.3.3. Powtórzenia a spójność 133 4.3.4. Elementy odnoszące: zaimki i elipsa 139 4.4. Zasady budowania akapitów 141 4.4.1. Akapit jako całość 141 4.4.2. Akapit jako część tekstu 144 4.4.3. Rytm akapitowy 146 5. Formy tekstowe 149 5.1. Jak informować i/lub referować 149 5.1.1. Informowanie a przekonywanie 149 5.1.2. Definiowanie 151 5.1.3. Klasyfikowanie 157 5.2. Jak opowiadać 162 5.2.1. Czym jest opowiadanie 162 5.2.2. Sposób tworzenia opowiadań 163 5.2.3. Środki językowe w opowiadaniu 165 5.2.4. Funkcje opowiadania 167 5.3. Jak opisywać 169 5.3.1. Czym jest opis 169 5.3.2. Sposób budowania opisów 171 5.3.3. Charakterystyka, czyli opis osoby 174 5.3.4. Funkcje opisów 177 5.4. Jak porównywać 179 5.4.1. Sposoby porównywania 179 5.4.2. Funkcje porównywania 181 5.4.3. Analogia 183 Zamiast zakończenia 185 Źródła przykładów (książki) 187 Bibliografia 188