Język ojczysty w procesie akwizycji języków obcych

Monografia dotyczy zagadnienia, które w dydaktyce języków obcych od dawna wzbudza liczne kontrowersje. Problem wiąże się z obecnością języka prymarnego w procesie akwizycji języka docelowego […] Autorka podjęła się określenia na nowo (a może raczej sprecyzowania) miejsca i roli języka polskiego w przyswajaniu języków obcych nowożytnych w warunkach szkolnych, na różnych płaszczyznach badawczych […] przedstawia […] wiele atrakcyjnych ćwiczeń, które można wykorzystać w ramach różnych aspektów pracy nad językiem rosyjskim i angielskim. Oferta jest różnorodna, dotyczy szerokiego spektrum zagadnień związanych z nauką języka obcego: leksyki, gramatyki, wymowy, akcentu, intonacji, sprawności językowych, kompetencji interkulturowej […] Monografia […] jest bardzo wartościową pozycją, która przyda się nauczycielom oraz wszystkim, którzy zajmują się dydaktyką języków obcych. Z recenzji dr hab. Krystyny Janaszek, prof. US

Spis treści

Wprowadzenie 7 ROZDZIAŁ 1 9 Rola i znaczenie języka ojczystego w świetle wybranych teorii/metod glotto-dydaktycznych 9 1.1. Tradycyjne metody nauczania 10 1.2. Alternatywne metody nauczania 17 1.3. Podsumowanie 23 ROZDZIAŁ 2 24 Najnowsze tendencje glottodydaktyczne a język ojczysty 24 2.1. Transfer pozytywny w nauczaniu i uczeniu się języków obcych 30 2.2. Interferencja międzyjęzykowa 34 2.3. Podsumowanie 40 ROZDZIAŁ 3 41 Metodologiczne podstawy badań 41 3.1. Problematyka badawcza 41 3.2. Zmienne badań i wskaźniki 43 3.3. Metody, techniki i narzędzia badawcze 45 3.4. Organizacja badań 48 3.4.1. Charakterystyka badanej grupy uczniów 48 3.4.2. Charakterystyka badanej grupy nauczycieli 51 3.5. Podsumowanie 52 ROZDZIAŁ 4 53 Rola języka ojczystego w przyswajaniu języków obcych w świetle wypowiedzi uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 53 4.1. Języki obce, których uczą się respondenci 53 4.2. Motywacja do nauki języków obcych 56 4.3. L1 katalizatorem przyswajania L2 65 4.4. L1 czynnikiem utrudniającym opanowanie L2 77 4.5. Skojarzenia leksykalne 88 4.6. Podobieństwo międzyjęzykowe 100 4.7. Słowniki w nauce języków obcych 104 4.8. Translator jako narzędzie edukacyjne 107 4.9. Nawyki językowe uczących się a myślenie w języku docelowym 109 4.10. Techniki semantyzacji nowej leksyki a ich skuteczność w procesie zapamiętywania 115 4.11. Strategie opanowywania słownictwa najchętniej wybierane przez uczniów 118 4.12. Sposoby przyswajania gramatyki przez uczniów polskich szkół 123 4.13. L1 jako nieodzowny element lekcji języka obcego 125 4.14. Język ojczysty a opanowanie poszczególnych aspektów i sprawności 129 4.15. Podsumowanie 133 ROZDZIAŁ 5 134 Język ojczysty w akwizycji języków obcych nowożytnych w opinii nauczycieli różnych typów szkół 134 5.1. L1 jako czynnik wpływający na akwizycję L2 134 5.2. Słownictwo opanowywane na drodze skojarzeń z językiem polskim 139 5.3. Polecenia w L2 – czy uczniowie je rozumieją i adekwatnie na nie reagują 141 5.4. Kształtowanie umiejętności pracy ze słownikiem i translatorem multimedialnym 143 5.5. Podręczniki do nauki języka obcego 146 5.6. Sposoby semantyzacji leksyki wykorzystywane przez nauczycieli 151 5.7. Strategie opanowywania leksyki wykorzystywane przez uczniów 155 5.8. L1 w objaśnieniach gramatycznych na lekcji języka obcego 158 5.9. L1 w nauczaniu innych aspektów językowych na lekcji języka obcego 160 5.10. L1 w kształtowaniu sprawności językowych w zakresie L2 162 5.11. Ocena techniki tłumaczeniowej i częstotliwość jej wykorzystania w opinii nauczy-cieli języków obcych 165 5.12. Podsumowanie 170 ROZDZIAŁ 6 171 Wnioski i propozycje modyfikacji procesu dydaktycznego związane z udziałem języka ojczystego w nauczaniu języków obcych 171 6.1. Miejsce języka ojczystego w procesie akwizycji języków obcych 171 6.1.1. Aspekt leksykalny 175 6.1.2. Aspekt gramatyczny 186 6.1.3. Wymowa, akcent, intonacja 193 6.1.4. Ortografia 198 6.1.5. Wpływ L1 na opanowanie sprawności językowych 201 6.1.5.1. Słuchanie 208 6.1.5.2. Czytanie 210 6.1.5.3. Mówienie 215 6.1.5.4. Pisanie 216 6.1.6. Wpływ L1 na nabycie kompetencji interkulturowej 218 6.2. Materiały dydaktyczne obowiązkowe (podręczniki) i pomoce uzupełniające w procesie akwizycji L2 220 6.3. Podsumowanie 225 Bibliografia 228 Spis tabel, map i wykresów 245 Aneks 247