Jurysdykcja Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ramach Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa

Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa (WPZiB) Unii Europejskiej podlega szczególnym zasadom i procedurom, co znajduje odzwierciedlenie w zakresie kompetencji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) do orzekania o aktach WPZiB. Autorka publikacji pokazuje, że TSUE wyszedł poza literalne brzmienie przepisów i dopuszcza swoją jurysdykcję również w innych przypadkach niż kontrola przestrzegania art. 40 Traktatu o Unii Europejskiej oraz środków ograniczających skierowanych przeciwko jednostkom. Szczegółowo analizuje te przypadki i prezentuje, jak w drodze wykładni systemowej i teleologicznej TSUE poszerza zakres własnej kognicji, tym samym zapewniając jednostkom prawo do skutecznego środka kontroli sądowej w jak najszerszym zakresie. TSUE przeniósł nawet na grunt unijny doktrynę sprawy politycznej. Omawiane zagadnienie ma też znaczenie dla możliwości przystąpienia UE do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Autorka bada więc, czy rozszerzająca wykładnia TSUE jest wystarczająca dla uznania, że kwestia WPZiB została rozwiązana, czy też konieczna będzie zmiana traktatów.

Spis treści

Wykaz skrótów 7 Wprowadzenie 9 Rozdział 1 Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa – szczególna polityka UE 15 1.1. Szczególne rozwiązania instytucjonalne 20 1.1.1. Instytucje Unii Europejskiej 20 1.1.2. Organy sui generis 23 1.2. Instrumenty i działania UE w ramach WPZiB i WPBiO 27 1.3. Charakter prawny aktów WPZiB i możliwość zastosowania do nich metody wspólnotowej 31 1.4. Wnioski 35 Rozdział 2 Ograniczona jurysdykcja TSUE w ramach WPZiB 37 2.1. Artykuł 40 TUE 39 2.2. Środki ograniczające wobec jednostek 46 2.2.1. Kontrola środków ograniczających wobec jednostek przed wejściem w życie Traktatu z Lizbony 48 2.2.2. Kontrola środków ograniczających wobec jednostek po wejściu w życie Traktatu z Lizbony 56 2.3. Skutki ograniczonej jurysdykcji TSUE w ramach WPZiB 71 2.3.1. Luka w ochronie praw podstawowych na poziomie Unii Europejskiej 71 2.3.2. Możliwość sprawowania sądowej kontroli nad aktami WPZiB przez sądy państw członkowskich 76 2.3.3. Możliwość pośredniej kontroli aktów wydawanych w ramach WPZiB przez ETPCz 80 2.4. Wnioski 87 Rozdział 3 Rozszerzająca wykładnia jurysdykcji TSUE w ramach WPZiB 91 3.1. Dostęp do dokumentów 91 3.2. Artykuł 218 TFUE 93 3.2.1. Umowy międzynarodowe zawierane w ramach WPZiB 93 3.2.2. Decyzje zawieszające stosowanie umowy oraz ustalające stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę 97 3.3. Budżet Unii i rozporządzenia finansowe 98 3.4. Kwestie niezwiązane bezpośrednio z wyborami politycznymi lub strategicznymi dokonywanymi w ramach WPZiB 100 3.4.1. Akty zarządzania personelem 101 3.4.2. Doktryna sprawy politycznej 105 3.5. Wnioski 113 Rozdział 4 Jurysdykcja TSUE w ramach WPZiB a przystąpienie UE do EKPC 115 4.1. Droga UE do przystąpienia do EKPC 116 4.2. Opinia nr 2/13 o przystąpieniu UE do EKPC 122 4.3. Propozycje rozwiązania kwestii jurysdykcji ETPCz i TSUE w ramach WPZiB 128 4.4. Wnioski 135 Podsumowanie 137 Bibliografia 143