Komentarz do spraw o podział majątku wspólnego małżonków

W książce przedstawiono przebieg sprawy o podział majątku wspólnego małżonków zarówno w ujęciu materialnym, jak i procesowym. Autorka – sędzia sądu odwoławczego – prowadzi czytelnika przez kolejne etapy postępowania, zwracając uwagę na najczęstsze problemy pojawiające się w toku spraw. Wyjaśnia m.in. metody ustalania wartości składników majątkowych, dopuszczalne sposoby podziału oraz techniczne aspekty dokonywania rozliczeń. W opracowaniu szczegółowo przedstawiono m.in.: zasady ustalania składu majątku wspólnego, sposoby wyceny rzeczy i praw majątkowych, rozliczanie nakładów i wydatków między majątkiem wspólnym a majątkami osobistymi przesłanki ustalenia nierównych udziałów, przebieg postępowania sądowego oraz ryzyko prekluzji roszczeń, możliwość stosowania klauzuli generalnej z art. 5 k.c. w sprawach o podział majątku wspólnego, środki zaskarżenia i granice kontroli instancyjnej. Obecne wydanie zostało wzbogacone o najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Istotnym walorem jest odwołanie do konkretnych stanów faktycznych, co pozwala lepiej zrozumieć praktyczne znaczenie omawianych instytucji, a przykładowe rozstrzygnięcia mogą stanowić cenne wsparcie w prowadzeniu spraw. Dodatkowym atutem publikacji są zamieszczone wzory pism i orzeczeń, które mogą okazać się pomocne w toku sprawy o podział majątku wspólnego. Książka przeznaczona jest dla prawników cywilistów: sędziów, adwokatów, radców prawnych, będzie też przydatna w nauce aplikantom i studentom prawa. Zawarte w publikacji wzory pism są dostępne w wersji elektronicznej: https://www.profinfo.pl/materialy-dodatkowe Wzory można mody?kować i dostosowywać do indywidualnych potrzeb.

Spis treści

Spis treści „Komentarz do spraw o podział majątku wspólnego małżonków” Zawartość Nr strony Wykaz skrótów 15     Słowo wstępne 17     Wprowadzenie 19     Część pierwsza. Umowny podział majątku wspólnego 29     Część druga. Sądowy podział majątku wspólnego 37     Rozdział I. Rodzaje postępowań sądowych, w ramach których możliwe jest dokonanie podziału majątku wspólnego – uwagi ogólne 39     1. Postępowanie o podział majątku wspólnego (art. 566 i 567 k.p.c.) 39     2. Postępowanie o dział spadku bądź zniesienie współwłasności (art. 689 k.p.c.) 39     3. Postępowanie o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa (art. 58 § 3, art. 613 § 1 i art. 21 k.r.o.) 40     4. Zawezwanie do próby ugodowej (art. 185 § 1 k.p.c.) 41     5. Zapis na sąd polubowny (art. 1157 k.p.c.) 47     Rozdział II. Sądowy podział majątku wspólnego dokonywany w trybie postępowania nieprocesowego 48     1. Uwagi ogólne 48     2. Właściwość sądu 49     3. Podmioty uprawnione do złożenia wniosku 51     4. Uczestnicy postępowania o podział majątku wspólnego 53     5. Wymogi formalne wniosku o podział majątku wspólnego 57     Rozdział III. Postępowanie w sprawie o podział majątku wspólnego 66     1. Uwagi ogólne 66     2. Ustalanie składu i wartości majątku wspólnego 85         2.1. Uwagi ogólne 85         2.2. Składniki majątku wspólnego 113         2.2.1. Uwagi ogólne 113         2.2.2. Przykładowe składniki majątku wspólnego 126         2.2.2.1. Wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków 126         2.2.2.2. Dochody z majątku wspólnego i z majątku osobistego każdego z małżonków 128         2.2.2.3. Środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków 132         2.2.2.4. Kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, o którym mowa w art. 40a u.s.u.s. 137         2.2.2.5. Spółdzielcze prawo do lokalu 146         2.2.2.6. Prawo własności domu 154         2.2.2.7. Prawo najmu 156         2.2.2.8. Ekspektatywa 162         2.2.2.9. Przedmioty uzyskane z przestępstwa 165         2.2.2.10. Gospodarstwo rolne przekazane następcy 167         2.2.2.11. Nieruchomość nabyta na podstawie art. 1 ust. 1 u.u.w. 178         2.2.2.12. Rzeczy nabyte przez zasiedzenie 183         2.2.2.13. Akcje pracownicze 188         2.2.2.14. Akcje i udziały w spółkach 192         2.2.2.15. Wkład do spółki ze środków z majątku wspólnego 200         2.2.2.16. Składniki majątkowe, których skuteczność nabycia zależy od dodatkowych wymogów 204         2.2.2.17. Posiadanie 208         2.2.2.18. Przynależność poszczególnych składników do majątku wspólnego a oświadczenia małżonków zawarte w umowie ich nabycia 209         2.2.2.19. Przedmioty zwykłego urządzenia domowego 214         2.2.2.20. Przynależność składników majątkowych przesuniętych wolą małżonków z majątku wspólnego do majątku osobistego jednego z nich 216         2.2.2.21. Roszczenie z art. 231 k.c. – budowa na cudzym gruncie 221         2.2.2.22. Wierzytelności i inne prawa majątkowe (prawo do kwatery stałej, odprawy mieszkaniowej, prawa wynikające z umowy leasingu, renoma przedsiębiorstwa – goodwill – i inne) 223         2.2.3. Przedmioty majątkowe wchodzące w skład majątku osobistego małżonka 241         2.2.3.1. Uwagi ogólne 241         2.2.3.2. Przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej (art. 33 pkt 1 k.r.o.) 244         2.2.3.3. Przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił (art. 33 pkt 2 k.r.o.) 247         2.2.3.4. Prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom (art. 33 pkt 3 k.r.o.) 253         2.2.3.5. Przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków (art. 33 pkt 4 k.r.o.) 258         2.2.3.6. Prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (art. 33 pkt 5 k.r.o.) 260         2.2.3.7. Przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 33 pkt 6 k.r.o.) 262         2.2.3.8. Wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków (art. 33 pkt 7 k.r.o.) 266         2.2.3.9. Przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków (art. 33 pkt 8 k.r.o.) 267         2.2.3.10. Prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy (art. 33 pkt 9 k.r.o.) 269         2.2.3.11. Przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego (art. 33 pkt 10 k.r.o.) 269     2.3. Ustalanie wartości przedmiotów majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego 285         2.3.1. Uwagi ogólne 285         2.3.2. Wartość nieruchomości obciążonej hipoteką 286         2.3.3. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu 301         2.3.3.1. Metody ustalania wartości 301         2.3.3.2. Możliwość podwyższenia lub obniżenia wartości stosownie do szczególnych okoliczności występujących w danej sprawie 308         2.3.4. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego 312         2.3.5. Prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej 313         2.3.6. Własność nieruchomości 314         2.3.7. Nakład z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków w postaci wspólnej budowy domu 316         2.3.8. Użytkowanie wieczyste 317         2.3.9. Prawo najmu 317         2.3.10. Wkład do spółki 324         2.3.11. Nakład na rzecz osoby trzeciej 327         2.3.12. Zbiór rzeczy 329     3. Żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym 330         3.1. Uwagi ogólne 330         3.2. Przesłanki ustalenia nierównych udziałów 332         3.2.1. Definicja 332         3.2.2. Zgłoszenie żądania 333         3.2.3. „Ważne powody” w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o. 334         3.2.4. Stopień przyczyniania się małżonków do powstania majątku wspólnego 345         3.3. Tryb postępowania 365         3.4. Skutki prawne ustalenia nierównych udziałów 374         3.5. Swoboda małżonków w ustalaniu wielkości ich udziałów w majątku wspólnym 376     4. Sposób podziału majątku wspólnego 378         4.1. Uwagi ogólne 378         4.2. Podział fizyczny 387         4.2.1. Uwagi ogólne 387         4.2.1.1. Definicja 387         4.2.1.2. Podział sprzeczny z przepisami ustawy 389         4.2.1.3. Zgodność podziału fizycznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy 400         4.2.1.4. Istotna zmiana rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości jako dalsze negatywne przesłanki podziału fizycznego 415         4.2.2. Sposoby podziału fizycznego nieruchomości 417         4.2.2.1. Uwagi ogólne 417         4.2.2.2. Podział budynku 419         4.2.2.3. Ustanowienie odrębnej własności lokalu 422         4.2.2.4. Zniesienie odrębnej własności lokali i podział fizyczny budynku, w którym tę własność ustanowiono 434         4.2.3. Podział fizyczny zbioru rzeczy 437         4.3. Przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedaż rzeczy 439         4.4. Reguły dotyczące zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego 472         4.5. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego 481         4.6. Wzory postanowień 482         4.6.1. Wzór postanowienia dokonującego podziału majątku wspólnego przez podział fizyczny nieruchomości składającej się z kilku działek 482         4.6.2. Wzór postanowienia dokonującego podziału majątku wspólnego przez podział fizyczny nieruchomości na kilka nowo tworzonych działek 484         4.6.3. Wzór postanowienia dokonującego podziału majątku wspólnego przez podział fizyczny i ustanowienie odrębnej własności lokali 486         4.6.4. Wzór postanowienia dokonującego podziału majątku wspólnego przez podział fizyczny nieruchomości wraz z podziałem pionowym budynku 488         4.6.5. Wzór postanowienia dokonującego podziału majątku wspólnego przez zniesienie odrębnej własności lokali i podział fizyczny nieruchomości 490         4.6.6. Wzór postanowienia dokonującego podziału majątku wspólnego przez przyznanie rzeczy jednemu z małżonków 493         4.6.7. Wzór postanowienia dokonującego podziału majątku wspólnego przez przyznanie rzeczy obojgu małżonkom 495         4.6.8. Wzór postanowienia dokonującego podziału majątku wspólnego przez zarządzenie sprzedaży rzeczy 497     5. Spłaty i dopłaty 499         5.1. Uwagi ogólne 499         5.2. Termin i sposób uiszczenia spłaty lub dopłaty 503         5.3. Wysokość i termin uiszczenia odsetek 506         5.4. Sposób zabezpieczenia 514         5.5. Odroczenie terminu zapłaty rat już wymagalnych 516         5.6. Możliwość sądowej waloryzacji zasądzonej spłaty lub dopłaty 518         5.7. Możliwość obniżenia spłat i dopłat zasądzonych w sprawie o podział majątku wspólnego z powołaniem się na art. 5 k.c. 521     6. Żądania i roszczenia podlegające rozpoznaniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego 526         6.1. Roszczenia z tytułu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty każdego z małżonków oraz z tytułu wydatków i nakładów, które każde z małżonków poczyniło ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny 526         6.2. Rozliczenia dokonywane na podstawie art. 45 k.r.o. stosowanego w drodze analogii oraz na podstawie art. 415 k.c. 564         6.3. Roszczenie z tytułu posiadania przedmiotów należących do majątku objętego wspólnością 574         6.4. Roszczenie z tytułu pobranych pożytków i innych przychodów z majątku wspólnego w okresie między ustaniem wspólności a dokonaniem podziału majątku wspólnego 591         6.5. Roszczenie z tytułu spłaconych długów 601         6.6. Roszczenie z art. 231 k.c. 616         6.7. Żądanie rozliczenia nakładów i wydatków dokonanych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek osobisty drugiego 622     Rozdział IV. Wpływ postępowania o podział majątku wspólnego na inne sprawy majątkowe między małżonkami 627         1. Uwagi ogólne 627         2. Sprawy pozostające poza kognicją sądu orzekającego w sprawie o podział majątku wspólnego 636     Rozdział V. Orzeczenia merytoryczne wydawane w postępowaniu o podział majątku wspólnego 638         1. Postanowienie częściowe 638         2. Wzór postanowienia częściowego 643         3. Postanowienie wstępne 648         4. Postanowienie kończące postępowanie w sprawie o podział majątku wspólnego 655         4.1. Uwagi ogólne 655         4.2. Wzór postanowienia o podziale majątku wspólnego z orzeczeniem o braku uprawnienia do lokalu socjalnego 675         4.3. Wzór postanowienia o podziale majątku wspólnego z orzeczeniem o uprawnieniu do lokalu socjalnego 677         5. Sposób zaskarżenia 680         5.1. Uwagi ogólne 680         5.2. Dopuszczalność skargi kasacyjnej 689     Rozdział VI. Skutki zakończenia postępowania o podział majątku wspólnego 696         1. Uwagi ogólne 696         2. Prekluzja z art. 618 § 3 k.p.c. 697         3. Podział uzupełniający 700     Rozdział VII. Zasady orzekania o kosztach postępowania o podział majątku wspólnego 703