Kraków. Wyzwania rozwojowe polityki przestrzennej

Tom I serii Monografii Naukowych Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej „Gospodarka Przestrzenna” Monografia jest poświęcona polityce przestrzennej miasta, przedstawionej na tle doświadczeń autorów przy opracowaniu projektu „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Krakowa”. W pracy wyjaśniono umocowanie Studium w systemie planowania przestrzennego w Polsce oraz dylematy towarzyszące realizacji polityki przestrzennej. Autorzy zaprezentowali modelowy układ dokumentów Studium – zarówno w jego warstwie tekstowej, jak i graficznej - dzięki czemu opracowanie może być przydatne osobom zajmującym się polityką przestrzenną w praktyce. Z uwagi na poruszaną problematykę praca ma charakter podręcznika, wyjaśniającego instrumenty polityki przestrzennej, przeznaczonego dla studentów wielu kierunków studiów (m.in. architektura i urbanistyka, gospodarka przestrzenna, administracja).

Spis treści

Wprowadzenie | 9 1. Problemy rozwojowe miast polskich | 9 2. Prawne unormowania polityki przestrzennej w Polsce | 11 3. Rola i zakres przedmiotowy studium w systemie planowania przestrzennego oraz cel upowszechnienia studium Krakowa | 14 4. Aktualność obowiązującego studium Krakowa | 16 5. Kalendarium prac nad zmianą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa od stycznia 2008 do września 2011 roku | 17 KONCEPCJA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIAPRZESTRZENNEGO MIASTA KRAKOWA —wersja autorska | 25 Część I UWARUNKOWANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO MIASTA KRAKOWA | 27 1. Zagospodarowanie przestrzenne w strategii rozwoju oraz celach polityki przestrzennej miasta | 27 1.1. Cele strategiczne i przestrzenne rozwoju Krakowa | 27 1.2. Rozwój Krakowa w konkurencji międzynarodowej | 28 1.3. Rozwój Krakowa w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju | 29 1.4. Uwarunkowania wynikające z rozwoju województwa małopolskiego i powiązań z województwem śląskim | 31 1.5. Kraków w strategii rozwoju i planie zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego | 34 1.6. Krakowski Obszar Metropolitalny | 34 1.7. Strefa podmiejska Krakowa | 36 2. Struktura przestrzenna Krakowa | 39 2.1. Cechy organizacyjno-prawne Krakowa | 39 2.2. Cechy funkcjonalne Krakowa | 41 2.3. Cechy społeczne przestrzeni miejskich | 48 2.4. Cechy fizjonomiczne przestrzeni miejskich | 51 3. Systemy transportu i inżynieryjnego uzbrojenia Krakowa | 54 3.1. Krakowski węzeł transportowy | 54 3.2. Użytkownicy systemu transportowego i zachowania komunikacyjne | 56 3.3. System drogowo uliczny i kolejowy | 57 3.4. Systemy inżynieryjnego uzbrojenia Krakowa | 64 4. Uwarunkowania wynikające ze stanu i wymogów ładu przestrzennego | 66 4.1. Ocena polityki planistycznej miasta | 66 4.2. Decyzje administracyjne o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenów w świetle polityki planistycznej | 67 5. Walory kulturowo-krajobrazowe Krakowa, stan dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej | 68 5.1. Cechy dziedzictwa kulturowego w procesie rozwojowym Krakowa | 68 5.2. Zachowane zasoby i walory dziedzictwa kulturowego | 71 5.3. Walory przyrodniczego krajobrazu kulturowego Krakowa | 72 5.4. Stan dziedzictwa kulturowego Krakowa | 73 5.5. Zasoby i wartości obiektów kultury współczesnej | 77 6. Stan i funkcjonowanie środowiska przyrodniczego | 77 6.1. Uwarunkowania fizyczno-geograficzne | 77 6.2. Wartości przyrodnicze i ich ochrona | 84 6.3. Naturalne i antropogeniczne zagrożenia wynikające ze stanu i funkcjonowania środowiska | 89 7. Warunki i jakość życia mieszkańców miasta | 93 7.1. Struktura demograficzna | 94 7.2. Warunki zdrowotne mieszkańców Krakowa i ochrona zdrowia | 96 7.3. Tereny mieszkaniowe i stan zasobów mieszkaniowych Krakowa | 98 7.4. Komunalna infrastruktura społeczna miasta i stan zaspokojenia potrzeb mieszkańców Krakowa w zakresie usług podstawowych | 99 7.5. Komercyjne usługi dla ludności | 102 7.6. Nauka i szkolnictwo wyższe | 103 7.7. Usługi z zakresu kultury i turystyki | 104 7.8. Przestrzenna charakterystyka usług w Krakowie | 105 8. Sytuacja gospodarcza miasta i jego mieszkańców | 106 8.1. Struktura przestrzenna rynku pracy i problemy gospodarcze mieszkańców | 106 8.2. Struktura rynku nieruchomości | 109 8.3. Przestrzenne uwarunkowania rozwoju gospodarczego | 111 Część II KIERUNKI POLITYKI PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA - ustalenia koncepcyjne | 113 1. Kierunki zagospodarowania przestrzennego wynikające z celów polityki przestrzennej województwa małopolskiego i strategii rozwoju miasta Krakowa | 113 1.1. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego | 113 1.2. Strategia rozwoju Krakowa | 113 2. Kierunki zmian w zagospodarowaniu przestrzennym Krakowa oraz przeznaczaniu terenów | 118 2.1. Kierunki zmian w strukturze przestrzennej miasta | 118 2.2. Kształtowanie podstawowych jednostek komponujących strukturę przestrzenną w obszarach urbanizacji | 119 2.3. Kształtowanie podstawowych komponentów struktury przestrzennej obszarów krajobrazu otwartego | 127 2.4. Rejony o różnym rodowodzie morfologicznym i różnych konfiguracjach funkcjonalnych | 129 2.5. Kierunki polityki przestrzennej w przeznaczaniu terenów na określone cele | 131 3. Kierunki rozwoju systemów transportowych w Krakowie | 137 3.1. Kierunki zmian i modernizacji systemu drogowo-ulicznego Krakowa | 137 3.2. System transportu zbiorowego w Krakowie | 141 3.3. Ruch pieszy i rowerowy | 144 3.4. Modernizacja systemu transportowego | 144 3.5. Inne środki transportowe i ich znaczenie dla Krakowa | 145 4. Kierunki rozwoju infrastruktury społecznej | 146 4.1. Społeczne usługi komunalne | 146 4.2. Społeczne usługi o charakterze komercyjnym | 149 5. Kierunki rozwoju infrastruktury inżynieryjnej | 152 5.1. Kierunki rozwoju infrastruktury sanitarnej |153 5.2. Kierunki rozwoju infrastruktury energetycznej | 154 5.3. Kierunki rozwoju infrastruktury hydrotechnicznej | 155 5.4. Kierunki rozwoju infrastruktury telekomunikacyjnej | 156 6. Kierunki polityki przestrzennej dotyczące pozostałych ustaleń studium | 156 6.1. Kierunki i zasady kształtowania rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej | 156 6.2. Obszary problemowe | 158 6.3. Kierunki rozmieszczenia infrastruktury publicznej o znaczeniu metropolitalnym | 158 7. Instrumenty polityki przestrzennej w realizacji celów strategicznych rozwoju miasta Krakowa | 160 7.1. Instrumenty prawne | 160 7.2. Współdziałanie władz Krakowa z podmiotami zewnętrznymi | 163 Część III KIERUNKI POLITYKI PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA - ustalenia wiążące | 167 8. Zakres ustaleń wiążących i wytyczne ich określania w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego | 167 8.1. Formalny zakres ustaleń studium | 167 8.2. Graficzne ustalenia studium | 168 8.3. Granice obszarów wymagających wyodrębnienia w studium | 170 9. Wytyczne określające kierunkowe zasady i wskaźniki zagospodarowania oraz użytkowania wyodrębnionych rejonów | 171 9.1. Rejony zabudowy typu śródmiejskiego | 171 9.2. Rejony zabudowy mieszkaniowo-usługowej o wysokiej intensywności | 173 9.3. Rejony zabudowy mieszkaniowo-usługowej o średniej intensywności | 174 9.4. Rejony kampusów uniwersyteckich i obiektów usług wymagających działek dużych powierzchniowo | 175 9.5. Rejony usług centrotwórczych i handlu wielkopowierzchniowego | 176 9.6. Rejony zieleni o charakterze miejskim | 176 9.7. Rejony mieszkaniowe o niskiej intensywności zabudowy | 177 9.8. Rejony obszarów wyłączonych z zabudowy | 178 10. Wytyczne w sprawie sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego | 179 10.1. Obszary, na których uchwalenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jest obowiązkowe na podstawie przepisów odrębnych | 179 10.2. Obszary, na których zamierza się sporządzić miejscowe plany zagospodarowania | 181 10.3. Obszary, na których są i będą rozmieszczone inwestycje celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i lokalnym oraz tereny zamknięte | 182 11. Obszary oraz zasady ochrony środowiska przyrodniczego i jego zasobów przed zagrożeniami | 183 11.1. Polityka przestrzenna miasta w odniesieniu do ochrony środowiska przyrodniczego | 183 11.2. Ustalenia dotyczące ochrony przyrody | 183 11.3. Ustalenia w zakresie kształtowania i ochrony spójności przyrodniczej | 187 11.4. Zagospodarowanie obszarów o wysokich walorach i cennych zasobach środowiska przyrodniczego | 189 11.5. Ochrona przed zagrożeniami | 190 12. Obszary oraz zasady ochrony dziedzictwa kulturowego | 194 12.1. Ochrona historycznych wartości urbanistycznych i krajobrazowych Krakowa | 194 12.2. Studia urbanistyczno-konserwatorskie | 195 12.3. Prawne instrumenty ochrony wartości dziedzictwa kulturowego | 195 12.4. Obszary i zasady ochrony dóbr kultury współczesnej | 198 Podsumowanie i wnioski uogólniające | 199 1. Ocena praktyki gospodarowania przestrzenią w Krakowie | 199 1.1. Stosunek władz miasta Krakowa do studium | 199 1.2. Świadomość mieszkańców miasta w odniesieniu do polityki przestrzennej | 201 1.3. Dyskusja zawodowa nad formą, treścią i rozstrzygnięciami studium | 201 1.4. Formalne umocowanie studium Krakowa w świetle obowiązującego w Polsce prawa | 203 2. Wizja rozwoju przestrzennego Krakowa | 205 3. O nową politykę przestrzenną miasta metropolitalnego | 207 Wybrane graficzne załączniki studium | 213