Madame Schiaparelli

„Madame Schiaparelli. Ekstrawagancka krawcowa” autorstwa Agnes Gabriel to kolejna książka w moich rękach, przedstawiająca kobietę niezwykłą, pełną pasji, determinacji i oryginalności. Elsa Schiaparelli dzięki swojej kreatywności, pracowitości i poczuciu własnej wartości potrafiła zmienić świat mody i udowodnić, że siła kobiety tkwi w jej niezależności i odwadze.
Nie jest to jednak biografia sensu stricto, lecz powieść biograficzna, w której autorka stara się zrozumieć i zajrzeć w głąb emocji, lęków, marzeń i motywów działań projektantki. Co prawda książka wciągnęła mnie od pierwszych stron, lecz szczerze mówiąc od dawna nie miałam takiego problemu z oceną. Gabriel ciekawie ukazuje kontrast między życiem prywatnym a zawodowym Schiaparelli. Z jednej strony widzimy ją jako osobę wiedzącą czego chce od życia, towarzyską, dowcipną, otwartą na artystyczne eksperymenty i organizującą ekstrawaganckie przyjęcia, na których bywali tacy artyści, jak: Salvador Dali, Pablo Picasso, Jean Cocteau czy Man Ray. Z drugiej ukazuje się nam kobieta zraniona, samotna, rozdarta między pasją a wyrzutami sumienia, borykająca się z trudną relacją z córką Gogo, dla której chciała być wzorem.
Najmocniejszą stroną książki jest bogaty opis kariery Schiaparelli, od pierwszych prób projektowania po powrocie z Nowego Jorku do Paryża, przez rewolucyjne kolekcje inspirowane surrealizmem, aż po kultowe projekty, takie jak sukinia z homarem, którą nosiła Wallis Simpson czy kapelusz w kształcie buta, do stworzenia którego inspiracją było zdjęcie, przedstawiające Salvadora Dali z damskim pantoflem na głowie, wykonane przez jego żonę Galę. Fabuła została skonstruowana tak, że czytelnik nie ma wątpliwości, jak innowacyjne były pomysły Schiaparelli: od nie ukrywania zamka błyskawicznego w sukiach wieczorowych, spódnico-spodni, przez tworzenie zapachów, które traktowała, jako przedłużenie swojej artystycznej wizji, aż po słynny kolor Shocking Pink, który stał się jej znakiem rozpoznawczym.
W związku z tym ostatnim muszę zwrócić uwagę na okładkę, ponieważ choć ta przyciąga uwagę, mogłaby lepiej oddawać charakter bohaterki, nawiązując właśnie do stworzonego przez nią odcienia różu, symbolizującego bunt i oryginalność Elsy, a przede wszystkim będącego znakiem rozpoznawczym jej stylu.
W książce nie brakuje wątków obyczajowych, m.in. konserwatywne, arystokratyczne wychowanie, walka o zdrowie dziecka, rywalizacja z ikoną stylu Coco Chanel czy wpływ zdrady męża i wojny na życie artystki. Odnoszę jednak wrażenie, że konflikt z Chanel przebiłby się bardziej, gdyby był przedstawiony w sposób bardziej emocjonalny, zamiast ograniczać się do bezpośrednio wzajemnie wypowiadanych drobnych kąśliwości czy reakcji Coco na jej sukcesy, przekazywanych Elsie z drugiej ręki.
Przed napisaniem recenzji sprawdziłam niektóre informacje dotyczące życia prywatnego Schiap i nie udało mi się znaleźć potwierdzenia niektórych faktów przedstawionych przez autorkę, co budzi moje wątpliwości odnośnie ich wiarygodności. Z całym szacunkiem dla pracy włożonej w research, ale to budzi wrażenie, że pewne fragmenty życia kreatorki zostały po prostu nieco dopasowane do fabuły i do wizji autorki dotyczącej jej postaci.
Mimo tych zastrzeżeń „Madame Schiaparelli” czyta się z lekkością i przyjemnością, zachwycając się światem haute couture i paryskiej bohemy, który ożywa na jej kartach w niezwykle obrazowy sposób. Styl autorki jest na tyle przekonujący, że niemal czułam się częścią opisywanych wydarzeń i byłam w stanie uwierzyć, że bohaterowie w rzeczywistości zachowywali się dokładnie tak, jak zostało to przedstawione. Najsłabszym ogniwem opowieści, pozostawiającym duży niedosyt jest zakończenie, w którym zostały jedynie zasygnalizowane wojenne oraz powojenne losy Schiaparelli, a także samego domu mody zamkniętego w 1954 roku i reaktywowanego w roku 2013. Autorka nie wspomina w nim, czym projektantka zajmowała się aż do swojej śmierci w 1973 roku po zamknięciu działalności, podając jedynie, iż po wojnie pierwszoplanową rolę w francuskim świecie mody po sukcesie kolekcji New Look zaczął odgrywać pojawiający się w książce dawny galerzysta, Christian Dior. Zupełnie pominięte zostały również powojenne losy jej przyjaciół i bliskich (poza wzmianką o jej córce), którzy w całej historii odgrywali istotną rolę. Niestety wygląda to tak, jakby Agnes Gabriel nie do końca wiedziała, jak rozwijać fabułę w przyjętej formie i na zakończenie wrzuca pewne nazwiska w celu zwrócenia uwagi lub zmuszenia nas do samodzielnego poszukiwania informacji.
Reasumując, „Madame Schiaparelli. Ekstrawagancka krawcowa” to wciągająca, inspirująca opowieść o niezwykłej Włoszce, która podbiła paryski świat mody, nie posiadając krawieckiego wykształcenia. Kobiecie dziś trochę zapomnianej, która uczyła przyszłe ikony mody, jak Hubert de Givenchy czy Pierre Cardin, ubierała sportsmenki, gwiazdy Hollywood oraz arystokratki, a jej odwaga w eksperymentowaniu i nowatorskie podejście do mody wciąż inspirują współczesnych projektantów. To książka o pasji, rodzinie, przyjaźni, wolności i cenie, jaką trzeba zapłacić za bycie sobą oraz za dążenie do realizacji obranego celu, nawet jeśli nie wszystkie fakty pozostają w pełni zgodne z rzeczywistością.