Meandry prawa - teoria i praktyka. Księga jubileuszowa prof. zw. dra hab. Mieczysława Goettela

Zainteresowanie dziedziną nauk cywilistycznych oraz marzenia Jubilata o pracy naukowej zrodziły się już w czasie studiów, odbywanych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Niewątpliwy wpływ na wybór przyszłej drogi zawodowej oraz kierunku aktywności badawczej miało, jak sam Jubilat przyznaje, uczestnictwo w zajęciach seminaryjnych z procedury cywilnej, prowadzonych pod kierunkiem wybitnego uczonego — Profesora Edmunda Wengerka. Szansa na urzeczywistnienie tych marzeń pojawiła się z chwilą podjęcia zatrudnienia w charakterze nauczyciela akademickiego na uczelni wyższej w Szczytnie, kształcącej przyszłych oficerów milicji. I tak rozpoczęła się, trwająca do chwili obecnej, akademicka kariera Jubilata. Miejsce pracy Jubilata znalazło widoczny wyraz w niektórych obszarach Jego działalności badawczej. Swoje zainteresowania skierował On w szczególności ku cywilistycznym aspektom działań służbowych funkcjonariuszy (odpowiedzialność za szkody wyrządzone w związku ze służbą, wynagradzanie szkód doznanych w czasie służby, odpowiedzialność majątkowa z tytułu szkód spowodowanych w mieniu jednostki, współpraca z sądowymi organami egzekucyjnymi, wybrane zagadnienia stosunku służbowego funkcjonariuszy oraz wiele innych wątków, stosunkowo nieczęsto podejmowanych w piśmiennictwie, choć nierzadko spotykanych w judykaturze). Przedmiotem szczególnej pasji badawczej Jubilata stało się jednak prawo rodzinne. Przede wszystkim (głównie w pierwszym okresie badań nad tą dziedziną prawa cywilnego) problematyka stosunków między rodzicami a dziećmi oraz małżeńskich ustrojów majątkowych. Powyższe zagadnienia stanowiły m.in. tematykę obszernych rozpraw naukowych Jubilata: pracy doktorskiej (Pozbawienie władzy rodzicielskiej) oraz habilitacyjnej (Majątek odrębny małżonków). Ta ostatnia została wyróżniona trzecią nagrodą w prestiżowym konkursie periodyku „Państwo i Prawo” na najlepsze prace doktorskie i habilitacyjne. Rozważania nad regulacjami wspomnianych wyżej stosunków rodzinnych, poszerzone o analizę innych instytucji rodzinno-prawnych oraz aspekty ogólnej teorii prawa rodzinnego, są przez cały czas obecne w pracy twórczej Jubilata. Warto dodać, że niektóre postulaty zgłoszone pod adresem ustawodawcy w treści rozprawy habilitacyjnej oraz innych publikowanych opracowań z zakresu prawa rodzinnego zostały uwzględnione w toku prac legislacyjnych, stając się częścią obowiązującego prawa. W ostatnich kilkunastu latach obszarem swoich poszukiwań badawczych uczynił Jubilat dwa nowe i, co godne podkreślenia, nowatorskie nurty. Pierwszy odnosi się do związków prawa cywilnego z prawem podatkowym. W tej materii zwraca uwagę, obok licznych innych publikacji autorstwa lub współautorstwa Jubilata, przygotowana pod Jego kierunkiem (jako współredaktora naukowego oraz współautora rozdziału) wieloautorska monografia, stanowiąca rezultat międzyuczelnianych badań zespołowych, Instytucje prawa cywilnego w konstrukcji prawnej podatków, będąca pierwszą w doktrynie polskiej próbą wszechstronnego i kompleksowego uchwycenia związków pomiędzy dwoma, jakże różnymi, obszarami porządku prawnego. Oceniając ten fragment naukowego dorobku Jubilata, jeden z recenzentów w przewodzie o nadanie Jubilatowi tytułu profesorskiego, powołany przez centralną komisję, stwierdził w konkluzji swojej opinii: „Interdyscyplinarne podejście do opracowywanych tematów jest pożądaną metodą badawczą, jednak niewielu potrafi posługiwać się nią tak umiejętnie, jak czyni to Autor”. Drugi nurt wiąże się z sytuacją prawną zwierzęcia, przede wszystkim w świetle regulacji cywilnoprawnych. Podjęte przez Jubilata badania w tej swoistej dziedzinie można śmiało określić jako, w znacznym stopniu, pionierskie. Ich sui generis zwieńczeniem stała się monografia — Sytuacja zwierzęcia w prawie cywilnym będąca pierwszą w piśmiennictwie polskim kompleksową analizą tematu. Obszerniejsze studium naukowe poświęcone tej problematyce było niewątpliwie potrzebą chwili. Wprowadzona do polskiego porządku prawnego zasada dereifikacji zwierząt (uznania ich za odmienne od rzeczy byty materialne) wymagała nowego spojrzenia na ich jurydyczną naturę, przede wszystkim przez pryzmat unormowań prawa cywilnego. Powyższą monografię sam Jubilat traktuje jako najpoważniejsze osiągnięcie w swojej dotychczasowej pracy twórczej. Ona też stała się, wraz z pozostałym dorobkiem zawodowym, podstawą nadania Jubilatowi tytułu profesora nauk prawnych. Część dotychczasowego dorobku naukowego Jubilata, obejmującego publikowane prace twórcze, liczy ponad sto dwadzieścia pozycji. Kilka z nich to opracowania książkowe — monografie, komentarz, podręczniki i skrypty akademickie — pozostałe zaś to głównie artykuły, glosy i recenzje drukowane w periodykach naukowych oraz artykuły lub rozdziały zamieszczone w opracowaniach zbiorowych (monografie, księgi pamiątkowe, materiały pokonferencyjne). Na podkreślenie zasługuje okoliczność, iż Jubilat — reprezentujący dziedzinę nauk cywilistycznych — swoje zainteresowania badawcze kieruje również w stronę zagadnień mieszczących się w polu innych dyscyplin prawniczych, a wykazujących związki z instytucjami prawa cywilnego.

Spis treści

Kilka słów o Jubilacie — Profesorze Mieczysławie Goettelu 9 Dorobek naukowy Profesora Mieczysława Goettela 13 Prace dedykowane Profesorowi Mieczysławowi Goettlowi Marek Andrzejewski Prawo cywilne — prawo rodzinne — prawo dotyczące rodziny (refleksje w czasie, gdy osłabł impet prac nad kodyfikacją prawa cywilnego) 21 Arkadiusz Bieliński Podpis i jego ewolucja w czasach współczesnych na gruncie prawa cywilnego — zagadnienia wybrane 37 Piotr Bogdalski Wewnątrzorganizacyjny status jednostek szkoleniowych Policji. Postulat wyodrębnienia nowej policyjnej służby 51 Anetta Breczko, Marta Andruszkiewicz Przejawy reifikacji moralnej i prawnej zwierząt w XXI wieku 63 Agnieszka Choromańska Kompensacja szkód pokrzywdzonemu na gruncie prawa karnego — uwagi systematyzujące 83 Jarosław Dobkowski Korzystanie przez Policję z pomocy 99 Adam Doliwa, Piotr Konik, Maciej Pannert Konstrukcja pisemnej, elektronicznej i dokumentowej formy czynności prawnych — aspekty materialnoprawne i prawnoprocesowe 113 Urszula Drozdowska Problematyka wyznaczania granic autonomii informacyjnej pacjenta w świetle najnowszych zmian w prawie medycznym 129 Anna Franusz Pełnomocnictwo do podejmowania decyzji w istotnych sprawach dotyczących dziecka 147 Janusz Gajda Metrykalna zmiana płci a zawarcie i istnienie małżeństwa 159 Ewa M. Guzik-Makaruk, Ewelina Wojewoda Prawnokarne i kryminologiczne aspekty znęcania się nad zwierzętami 175 Joanna Huzarska Kilka uwag na temat znaczenia, istoty i charakteru prawnego zgody na eksperyment medyczny w świetle ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty 189 Tomasz Justyński Refleksje w sprawie potrzeby prawnej regulacji obowiązku poddania się badaniom DNA dla ustalenia ojcostwa i macierzyństwa 199 Anna Kalisz Więzi rodzinne jako dobra osobiste. Linia orzecznicza i krytyka doktryny 209 Jerzy Kasprzak Problem paradygmatu współczesnej kryminalistyki 223 Wojciech Kasprzak Ślad cyfrowy w nowoczesnej kryminalistyce 239 Piotr Kasprzyk O miejsce prawa o aktach stanu cywilnego w systemie prawa polskiego. Wstęp do dyskusji 253 Anna Konert Doktryna forum non conveniens w sprawach o odszkodowanie w wypadkach lotniczych 271 Katarzyna Laskowska Karnoprawna ochrona zwierząt w Federacji Rosyjskiej 285 Mariola Lemonnier, Michał Mariański Podstawowe założenia i cele reformy francuskiego kodeksu cywilnego z 2016 roku 295 Jakub M. Łukasiewicz Ewolucja stosunku alimentacyjnego 305 Agnieszka Malarewicz-Jakubów, Katarzyna Bagan-Kurluta Wybrane problemy dotyczące prawa kontaktów z dzieckiem 315 Justyna Matys, Rafał Michałowski Uwagi dotyczące prawnych ograniczeń w obrocie nieruchomościami rolnymi 325 Dorota Mocarska Naruszenie miru domowego w ujęciu prawnokarnym. Komentarz orzeczniczy 337 Piotr Niczyporuk Dissertatio juridica e jure canonico, civili et Regio Poloniae Magniq[ue] Ducatus Lithuaniae nec non Saxonico et municipali Magdeburgensi Andrzeja Marquarta, Vilnae 1647, pierwszym doktoratem z zakresu komparatystyki prawniczej w Akademii Wileńskiej 351 Izabela Nowicka Wykorzystywanie zwierząt do badań nad kosmetykami w polskim systemie prawnym — zarys problemu 367 Bogumił Pahl Cywilna a podatkowa koncepcja terminu „gospodarstwo rolne” na przykładzie konstrukcji prawnej zwolnienia od podatku od nieruchomości budynków gospodarczych 377 Przemysław Palka, Marzena Przetak Forma apelatywna „ty” w komunikacji formalnej policjant–obywatel 389 Wiesław Pływaczewski Ekokryminologia wobec zjawiska nielegalnego handlu chronionymi gatunkami dzikich gatunków fauny i flory w Internecie 403 Monika Porwisz „Orzeczenia” biegłego jako środek ustalenia prawdy 421 Stanisław Prutis Prawo prywatne w starożytności, średniowieczu i czasach nowożytnych 435 Wojciech Radecki Ochrona zwierząt w polskim, czeskim i słowackim prawie karnym 457 Bartosz Rakoczy Prawo własności zwierząt łownych w stanie wolnym 473 Maciej Rzewuski Dziedziczenie partnerów 487 Magdalena Rzewuska Alimentacja byłego małżonka w ujęciu prawnoporównawczym 497 Agnieszka Sadło-Nowak Małoletni pokrzywdzony wykroczeniem 511 Tadeusz Smyczyński O potrzebie reformy ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków 519 Ryszard Sztychmiler Funkcja adwokata w sądownictwie kościelnym 529 Renata Tanajewska Obowiązek alimentacyjny rodzica — gwarancja zaspokojenia niezbędnych potrzeb dziecka, czy rekompensata na rzecz byłego małżonka (analiza orzecznictwa) 543 Magdalena Zubańska, Sławomir Zubański Metoda cyjanoakrylowa ujawniania śladów linii papilarnych, czyli o udoskonalaniu dzieła przypadku 553 Elżbieta Żywucka-Kozłowska, Agata Opalska Słów kilka o bezdomności w Polsce 567 Bibliografia 575