Metodologia badań otwarta na dzieci

Metodologia badań otwarta na dzieci jest propozycją świadomego i refleksyjnego włączania dzieci do badań społecznych. To poszukiwanie metod i technik, które umożliwią wybrzmienie dziecięcego głosu, ale także pozwolą go usłyszeć. Propozycja takiej metodologii jest jednocześnie przyznaniem, że są fragmenty świata dzieci, do których dorosły badacz ma ograniczony dostęp. Otwartość proponowanej w książce metodologii oznacza również, że nie jest ona skierowana tylko do dziecięcej grupy badawczej. Wypracowane w jej ramach techniki i narzędzia mogą być wykorzystane do badań innych grup, przykładowo osób z niepełnosprawnościami, o wysokiej wrażliwości. Wiele z proponowanych trików może wejść w metaforyczną skrzynię z narzędziami badacza i być w zanadrzu, gotowych do użycia, gdy nadejdzie taka potrzeba.

Spis treści

PRZEDMOWA 11 WPROWADZENIE 13 MOTYWACJE BADAWCZE 13 MAPA WYWODU 14 PODZIĘKOWANIA 16 CZĘŚĆ I. METODOLOGIA OTWARTA NA DZIECI 19 ROZDZIAŁ 1. ŹRÓDŁA ZAŁOŻEŃ BADAWCZYCH 21 ROZDZIAŁ 2. ONTOLOGICZNO-EPISTEMOLOGICZNE ZAŁOŻENIA BADAŃ Z UDZIAŁEM DZIECI 24 DZIAŁANIE NATURĄ SPOŁECZEŃSTWA 24 ZWIĄZEK MIĘDZY ZNACZENIAMI A DZIAŁANIEM 28 (NIE)DOSTĘPNY ŚWIAT DZIECI 34 PRZYJĘTE ZAŁOŻENIA – PODSUMOWANIE 37 ROZDZIAŁ 3. REFLEKSJA NA TEMAT PROCESU BADAWCZEGO 39 ETAP EKSPLORACJI – OPIS POLA BADAWCZEGO 41 Rola posiadanego i używanego wstępnego obrazu badanego świata empirycznego 42 Laboratorium metodologiczne: bullet journal jako dziennik badacza zakotwiczony w kontekście życia codziennego 44 Stawianie pytań światu empirycznemu i przekształcanie ich w problemy 48 Ustalenie rodzaju poszukiwanych danych i stosowanych do tego środków 50 Narzędzia badawcze 50 Pilotaże narzędzi 52 Napotkane trudności natury prawnej związane z udziałem dzieci w badaniu 55 Proces tworzenia ulotki o badaniach 55 Laboratorium metodologiczne: instytucjonalne „bramki” – jak przez nie przejść 59 Świadoma zgoda dziecka i zgoda jego opiekuna prawnego 69 Ulotka o badaniach dla dzieci 72 Rozporządzenie Ogólne o Ochronie Danych Osobowych (RODO) 76 Podziękowanie za udział w badaniach dla dzieci – dyplom 78 Dobór próby 79 Przebieg wywiadu 87 Miejsca badań 88 Podążanie za zmieniającym się kontekstem – wpływ pandemii 91 Laboratorium metodologiczne: test dwudziestu stwierdzeń 93 Laboratorium metodologiczne: kraina dzieci 97 Partycypacja dzieci w badaniach 107 Partycypacyjne badania społeczne dzieci 107 Cele partycypacji dzieci w badaniach społecznych 111 Jak prowadzić partycypacyjne badania z dziećmi – wskazówki 114 Kiedy warto uwzględnić partycypacje dzieci w badaniach? 121 Idea partycypacji w Polsce 123 Podsumowanie 131 CZĘŚĆ II. W POSZUKIWANIU GRANIC PODMIOTOWOŚCI DZIECKA 133 ROZDZIAŁ 1. ETAP ANALIZ DANYCH 135 BADANI TO… – OPIS BADANYCH NA PODSTAWIE ICH SAMOOKREŚLEŃ 140 JĘZYK 145 DZIECKO JAKO „BEING” CZY „BECOMING” 149 „MÓWIENIE” A „ROBIENIE” 150 SPRAWCZOŚĆ A BEZPIECZEŃSTWO 153 UWIKŁANIE W SYSTEM – BRAK CZASU 155 ROZDZIAŁ 2. ROZPAKOWYWANIE PUDEŁEK Z POJĘCIAMI 158 DZIECKO 158 PODMIOTOWOŚĆ A SPRAWCZOŚĆ 159 BEZPIECZEŃSTWO A TROSKA 160 PARTYCYPACJA A EMANCYPACJA 162 BADANIA NAD DZIECIŃSTWEM, BADANIA DZIECI, BADANIA Z DZIEĆMI 163 GŁOS 165 ZAKOŃCZENIE – GŁOS DZIECKA JAKO WYRAZ PODMIOTOWOŚCI 169 POSŁOWIE 173 BIBLIOGRAFIA 175 DZIENNIKI USTAW 191 NETOGRAFIA 191 ANEKS 195 WZÓR ZGODY NA BADANIA DLA OPIEKUNA PRAWNEGO DZIECKA 195 ULOTKA 196 PODZIĘKOWANIA DLA DZIECI ZA UDZIAŁ W BADANIU 198