Metodyka obrony lekarza przed sądem lekarskim

Książka w przystępny i praktyczny sposób przedstawia zasady odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Autorzy łączą perspektywy medyczną i prawniczą, proponując czytelnikom metodologiczny przewodnik po całej procedurze. Publikacja przedstawia zarówno podstawy funkcjonowania systemu odpowiedzialności zawodowej, jak i najważniejsze zagadnienia praktyki procesowej: od czynności wyjaśniających rzecznika odpowiedzialności zawodowej, przez postępowanie przed okręgowym sądem lekarskim, aż po kontrolę odwoławczą przed Naczelnym Sądem Lekarskim. Szczególny nacisk położono na specyfikę postępowania dowodowego, najistotniejsze czynności obrończe oraz kluczowe orzecznictwo wpływające na praktykę. W książce omówiono: zakres i charakter odpowiedzialności zawodowej lekarzy, katalog uczestników postępowania, zasady rządzące postępowaniem w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, modelowy przebieg postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, rodzaje rozstrzygnięć sądów lekarskich, problemy praktyczne postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, przede wszystkim na odrębnościach i wyzwaniach postępowania dowodowego, najważniejsze czynności obrończe, orzeczenia dotyczące odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Książka jest przeznaczona dla adwokatów, radców prawnych, rzeczników odpowiedzialności zawodowej i członków sądów lekarskich. Jej celem jest ułatwienie rzetelnej i zgodnej z zasadami metodyki obrony lekarza, a jednocześnie wsparcie prawidłowego funkcjonowania lekarskiego wymiaru sprawiedliwości.

Spis treści

Spis treści „Metodyka obrony lekarza przed sądem lekarskim” Zawartość Nr strony Wykaz skrótów 11     Wstęp 13     Rozdział 1 Odpowiedzialność zawodowa – zakres i charakter 15 1.1. Odpowiedzialność zawodowa jako element pieczy samorządu 15 1.2. Charakter prawny odpowiedzialności zawodowej i jego konsekwencje 19 1.3. Podmiot odpowiedzialności zawodowej 22 1.4. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności zawodowej 23 1.5. Stosunek odpowiedzialności zawodowej do innych rodzajów odpowiedzialności 27 1.5.1. Uwagi ogólne 27 1.5.2. Zbieg odpowiedzialności zawodowej i odpowiedzialności karnej 27 1.5.3. Zbieg odpowiedzialności zawodowej i odpowiedzialności dyscyplinarnej 30 1.5.4. Zbieg odpowiedzialności zawodowej i innych rodzajów odpowiedzialności 33     Rozdział 2 Uczestnicy postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej 35 2.1. Uwagi wstępne. Pojęcie i rodzaje uczestników postępowania 35 2.2. Organy procesowe 36 2.2.1. Rzecznicy odpowiedzialności zawodowej. Zastępcy rzeczników 37 2.2.1.1. Okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej 38 2.2.1.2. Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej 43 2.2.1.3. Wymóg zachowania bezstronności i obiektywizmu przez OROZ i NROZ 49 2.2.2. Sądy lekarskie 50 2.2.2.1. Status sędziów sądów lekarskich oraz tryb ich wyboru 50 2.2.2.2. Okręgowe sądy lekarskie 51 2.2.2.3. Naczelny Sąd Lekarski 52 2.2.2.4. Organy wewnątrzsądowe 54 2.3. Strony postępowania i ich przedstawiciele procesowi 56 2.3.1. Strona bierna 57 2.3.1.1. Lekarz, którego dotyczy postępowanie 57 2.3.1.2. Obwiniony 60 2.3.2. Przedstawiciele procesowi obwinionego 62 2.3.2.1. Przedstawiciele ustawowi 62 2.3.2.2. Obrońca obwinionego 62 2.3.3. Strona czynna i jej reprezentacja procesowa 66 2.3.3.1. Rzecznik odpowiedzialności zawodowej 66 2.3.3.2. Pokrzywdzony 67 2.3.4. Przedstawiciele procesowi strony czynnej 68 2.3.4.1. Przedstawiciele pokrzywdzonego niebędącego osobą fizyczną, małoletniego, ubezwłasnowolnionego i nieporadnego 68 2.3.4.2. Pełnomocnik 70 2.4. Osobowe źródła dowodowe niebędące stroną postępowania 71 2.4.1. Świadek 71 2.4.2. Biegły 73 2.4.3. Specjalista 74 2.5. Inni uczestnicy postępowania 75     Rozdział 3 Zasady rządzące postępowaniem w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej 77 3.1. Wprowadzenie 77 3.2. Zasada niezależności postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej od innych postępowań 77 3.3. Zasada domniemania niewinności 80 3.4. Przedawnienie odpowiedzialności zawodowej 84 3.5. Zasada związania prawomocnym rozstrzygnięciem sądowym kształtującym prawo lub stosunek prawny 88 3.6. Zasada jawności 90 3.7. Zasada odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego i Kodeksu karnego 92 3.7.1. Uwagi wstępne 92 3.7.2. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego 94 3.7.2.1. Wyłączenia 94 3.7.2.2. Przepisy Kodeksu postępowania karnego podlegające stosowaniu 96 3.7.3. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu karnego 98     Rozdział 4 Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej – model 101 4.1. Postępowanie wyjaśniające i jego przebieg 101 4.1.1. Właściwość rzeczników odpowiedzialności zawodowej 101 4.1.2. Informacja wskazująca na możliwość popełnienia przewinienia zawodowego i czynności sprawdzające 103 4.1.3. Postępowanie wyjaśniające do momentu przedstawienia zarzutów 105 4.1.4. Przedstawienie zarzutów i postępowanie po przedstawieniu zarzutów 109 4.1.5. Czas prowadzenia postępowania wyjaśniającego 114 4.1.6. Tymczasowe zawieszenie prawa wykonywania zawodu albo tymczasowe ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza 115 4.1.7. Zażalenia w postępowaniu wyjaśniającym 117 4.1.8. Inne obowiązki rzeczników 121 4.2. Postępowanie przed sądem I instancji i jego przebieg 122 4.2.1. Właściwość sądów lekarskich 122 4.2.2. Kontrola formalna wniosku o ukaranie 123 4.2.3. Kontrola merytoryczna wniosku o ukaranie 126 4.2.4. Konsensualne sposoby zakończenia postępowania 128 4.2.5. Przygotowanie rozprawy przed OSL 128 4.2.6. Rozprawa przed okręgowym sądem lekarskim 130 4.2.7. Zażalenia na postanowienia okręgowego sądu lekarskiego 134 4.3. Postępowanie przed sądem II instancji i jego przebieg 135 4.3.1. Odwołanie od orzeczenia sądu I instancji 135 4.3.2. Postępowanie przed sądem II instancji 137 4.3.3. Reguły orzekania przez sąd II instancji 139 4.3.4. Zażalenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Lekarskim 142 4.4. Postępowanie przed Sądem Najwyższym 143 4.4.1. Wprowadzenie 143 4.4.2. Skarga na niezgodne z prawem uchylenie orzeczenia 144 4.4.3. Kasacja 146 4.5. Postępowanie wykonawcze 147 4.6. Wznowienie postępowania 149 4.7. Szczególne uprawnienia organów prowadzących postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej 152     Rozdział 5 Rozstrzygnięcia sądów lekarskich wydawane w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy 155 5.1. Uwagi wstępne. Podział decyzji procesowych 155 5.2. Rozstrzygnięcia wydawane przez okręgowe sądy lekarskie w I instancji 157 5.2.1. Orzeczenie uniewinniające 157 5.2.2. Orzeczenie skazujące 159 5.2.3. Umorzenie postępowania przez sąd lekarski 161 5.2.3.1. Umorzenie postępowania jurysdykcyjnego z przyczyn wskazanych w art. 63 u.i.l. 161 5.2.3.2. Umorzenie postępowania z uwagi na przewinienie mniejszej wagi lub karę orzeczoną w innym postępowaniu 163 5.3. Rozstrzygnięcia wydawane przez Naczelny Sąd Lekarski w II instancji 170 5.3.1. Utrzymanie w mocy orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego 170 5.3.2. Zmiana zaskarżonego orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego 171 5.3.3. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego 172     Rozdział 6 Postępowanie dowodowe – odrębności i problemy praktyczne 175 6.1. Zagadnienia ogólne dotyczące postępowania dowodowego 175 6.2. Rodzaje i specyfika dowodów wykorzystywanych w postępowaniu przed sądem lekarskim 178 6.3. Przesłanki uwzględnienia wniosku dowodowego bądź jego oddalenia 180 6.4. Przesłuchanie uczestników postępowania związanych tajemnicą lekarską 187 6.5. Zasady dostępu i wykorzystywania dokumentacji medycznej 189 6.5.1. Dokumentacja medyczna – pojęcie i rodzaje 190 6.5.2. Dostęp do dokumentacji medycznej 192 6.5.3. Wykorzystanie dokumentacji medycznej w postępowaniu 194 6.6. Konieczność powołania biegłego w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej 195 6.7. Ocena stanu psychicznego obwinionego – dopuszczalność, zakres i implikacje procesowe 199 6.7.1. Zagadnienia wstępne 199 6.7.2. Poczytalność 202 6.7.3. Stan psychiczny obwinionego w chwili procesu 203 6.7.3.1. Niezdolność do udziału w postępowaniu 204 6.7.3.2. Niezdolność do prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny 204 6.8. Możliwość wykorzystania „opinii prywatnej” w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej 206 6.9. Konieczność przedstawienia zaświadczenia od lekarza sądowego na okoliczność braku możliwości uczestniczenia w rozprawie przed sądem lekarskim 211     Rozdział 7 Rola i czynności obrońcy w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarza 215 7.1. Podstawowe zasady udziału obrońcy w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarza 215 7.1.1. Uwagi wprowadzające 215 7.1.2. Ograniczenie co do kierunku podejmowanych czynności 216 7.1.3. Autonomiczna pozycja obrońcy 218 7.1.4. Dopuszczalność jednoczesnej reprezentacji kilku obwinionych 221 7.1.5. Tajemnica obrończa 222 7.1.6. Odpowiedzialność dyscyplinarna obrońcy 223 7.2. Czynności obrończe w postępowaniu wyjaśniającym 225 7.2.1. Uwagi wstępne 225 7.2.2. Czynności obrońcy związane z przedstawieniem obwinionemu zarzutów 226 7.2.2.1. Czynności obrońcy związane z wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów (art. 72 u.i.l.) 226 7.2.2.2. Czynności obrońcy związane z przedstawieniem zarzutów w związku z przystąpieniem do przesłuchania lekarza w charakterze obwinionego (art. 71 u.i.l.) 229 7.2.2.3. Uzupełnienie bądź zmiana zarzutów 230 7.2.3. Udział obrońcy w przesłuchaniu obwinionego 231 7.2.4. Inicjatywa dowodowa obrońcy w postępowaniu wyjaśniającym i czynności związane z przeprowadzaniem dowodów 232 7.2.5. Czynności związane z końcowym zaznajomieniem się z materiałami postępowania i jego zamknięciem 235 7.2.6. Inne czynności obrończe na etapie przedsądowym 237 7.2.6.1. Zawieszenie postępowania 237 7.2.6.2. Przedłużenie postępowania wyjaśniającego. Zażalenie na przewlekłość 239 7.2.6.3. Czynności podejmowane w następstwie złożenia wniosku o zawieszenie prawa wykonywania zawodu albo ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu przez obwinionego 240 7.2.6.4. Wniosek o wyłączenie rzecznika odpowiedzialności zawodowej od dalszego udziału w sprawie 242 7.3. Czynności obrończe w postępowaniu przed okręgowym sądem lekarskim 243 7.3.1. Uwagi wprowadzające 243 7.3.2. Formułowanie odpowiedzi na wniosek o ukaranie 243 7.3.3. Czynności obrończe w związku ze skierowaniem sprawy na posiedzenie przed rozprawą 245 7.3.4. Czynności obrończe w toku rozprawy głównej 248 7.3.4.1. Część wstępna rozprawy 249 7.3.4.2. Przewód sądowy 250 7.3.4.3. Głosy końcowe 254 7.3.4.4. Wyrokowanie i ogłoszenie orzeczenia 255 7.4. Czynności obrończe w postępowaniu odwoławczym 256 7.4.1. Uwagi wstępne 256 7.4.2. Wymogi formalne odwołania od orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego. Formułowanie zarzutów odwoławczych 257 7.4.3. Wniesienie odwołania. Terminy, badanie wymogów formalnych przez sąd ad quo i ad quem 272 7.4.4. Cofnięcie odwołania 274 7.4.5. Odpowiedź na odwołanie od orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego 276 7.4.6. Czynności obrończe w toku rozprawy odwoławczej 278 7.5. Działalność obrońcy w związku z wnioskiem o wznowienie postępowania 281 7.5.1. Podstawy i tryb wznowienia postępowania 281 7.5.2. Czynności obrończe związane z wnioskiem o wznowienie postępowania 285 7.5.2.1. Legitymacja obrońcy. Przymus adwokacko-radcowski 285 7.5.2.2. Sporządzenie i wniesienie wniosku. Kontrola formalna 286 7.5.2.3. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie wznowienia 289     Rozdział 8 Ważne dla praktyki orzeczenia sądowe 291 8.1. Znaczenie orzecznictwa sądowego dla praktyki postępowań w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej 291 8.2. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego 292 8.2.1. Kwestie proceduralne 292 8.2.2. Kwestie merytoryczne 300 8.3. Wybrane orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego 307 8.3.1. Kwestie proceduralne 307 8.3.2. Kwestie merytoryczne 312     Podsumowanie – zbiór dobrych praktyk obrończych 323     Bibliografia 329     Orzecznictwo 335