Model zadośćuczynienia pieniężnego z tytułu szkody niemajątkowej w kodeksie cywilnym

Stan prawny na 1.12.2009 r.Prezentowana monografia jest analizą przyjętego na gruncie kodeksu cywilnego modelu zadośćuczynienia pieniężnego jako sposobu naprawienia szkody niemajątkowej doznanej w wyniku naruszenia dóbr osobistych, a także zadośćuczynienia pieniężnego przyznawanego z tytułu śmierci osoby najbliższej. Rozważania Autorki skupiają się wokół najważniejszych dla tej instytucji aspektów, obejmując problematykę celów, jakie ma realizować zadośćuczynienie, funkcji, przesłanek odpowiedzialności, jak też wysokości przyznawanych tytułem zadośćuczynienia sum pieniężnych. Opracowanie przedstawia również czynniki, które wpłynęły na kierunek ewolucji oraz historyczne i ustrojowe uwarunkowania instytucji zadośćuczynienia. Uwzględnia także rozwiązania przyjęte w obcych systemach prawnych, regulujące kwestię majątkowego wynagradzania szkody niemajątkowej w różny sposób. Całość została dobrze udokumentowana z szerokim uwzględnieniem praktyki orzeczniczej, w tym także sądów zagranicznych. Praca została wyróżniona w 2008 r. w ogólnopolskim konkursie "Temida" na najlepsze rozprawy doktorskie z dziedziny prawa, zorganizowanym przez Wolters Kluwer Polska sp. z o.o.

Spis treści

Wykaz skrótów str. 9 Wprowadzenie str. 13 Rozdział 1 Naprawienie szkody niemajątkowej w rozwoju historycznym str. 23 1. Uwagi ogólne str. 23 2. Naprawienie szkody niemajątkowej w prawie rzymskim str. 25 3. Sposoby naprawienia szkody niemajątkowej w dawnym prawie polskim str. 29 4. Zadośćuczynienie w ustawodawstwach obowiązujących na ziemiach polskich w okresie rozbiorów str. 32 4.1. Zabór austriacki str. 32 4.2. Zabór pruski str. 35 4.3. Zabór rosyjski str. 37 4.3.1. Zwód Praw str. 37 4.3.2. Księstwo Warszawskie i Królestwo Polskie str. 39 5. Kształtowanie się instytucji zadośćuczynienia pieniężnego w ustawodawstwie polskim w latach 1918-1945 str. 42 6. Koncepcja zadośćuczynienia pieniężnego w projektach kodeksu cywilnego i w orzecznictwie Sądu Najwyższego w latach 1945-1964 str. 49 7. Regulacja zadośćuczynienia pieniężnego do nowelizacji kodeksu cywilnego z dnia 23 sierpnia 1996 r. str. 55 Rozdział 2 Zadośćuczynienie pieniężne za szkodę niemajątkową w wybranych krajach europejskich . str. 63 1. Uwagi ogólne str. 63 2. Prawo austriackie str. 65 2.1. Zadośćuczynienie w austriackim kodeksie cywilnym str. 65 2.2. Czynniki wpływające na wysokość zadośćuczynienia pieniężnego w austriackim kodeksie cywilnym str. 71 3. Prawo francuskie str. 74 3.1. Zadośćuczynienie pieniężne we francuskim kodeksie cywilnym str. 74 3.2. Czynniki wpływające na wysokość zadośćuczynienia we francuskim kodeksie cywilnym str. 83 4. Prawo angielskie str. 87 4.1. Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową w prawie angielskim str. 87 4.2. Czynniki wpływające na wysokość zadośćuczynienia w prawie angielskim str. 93 4.3. Specyficzne rodzaje zadośćuczynienia funkcjonujące w prawie angielskim str. 97 4.3.1. Exemplary damages str. 97 4.3.2. Aggravated damages str. 100 Rozdział 3 Zadośćuczynienie pieniężne jako podstawowy środek współczesnej ochrony dóbr osobistych str. 103 1. Uwarunkowania aksjologiczne ochrony dóbr osobistych str. 103 2. Dobra osobiste i ich ochrona w prawie publicznym i międzynarodowym str. 106 3. Cywilnoprawna konstrukcja dóbr osobistych str. 115 4. Zadośćuczynienie i jego cele w ujęciu doktryny i orzecznictwa str. 132 5. Zadośćuczynienie pieniężne a roszczenia niemajątkowe o ochronę dóbr osobistych str. 141 6. Problematyka relacji roszczeń z art. 445 i 448 k.c. str. 15 0 7. Majątkowa ochrona dóbr osobistych osób prawnych - cel i funkcje str. 161 Rozdział 4 Analiza przesłanek zadośćuczynienia w kodeksie cywilnym . str. 177 1. Przesłanki wspólne roszczenia o zadośćuczynienie str. 177 1.1. Naruszenie dobra osobistego str. 177 1.2. Szkoda niemajątkowa str. 193 1.3. Bezprawność zachowania jako przesłanka naruszenia dóbr osobistych str. 201 1.4. Zdarzenie wyrządzające szkodę str. 217 1.5. Związek przyczynowy str. 229 2. Przesłanki szczególne zadośćuczynienia na podstawie art. 4172 k.c. str. 238 2.1. Zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej str. 238 2.2. Zasady słuszności str. 242 3. Zadośćuczynienie najbliższym członkom rodziny zmarłego z tytułu szkody niemajątkowej (art. 446 § 4 k.c.) str. 245 3.1. Uwagi ogólne str. 245 3.2. Kontrowersje wokół przesłanek przyznania zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. str. 253 Rozdział 5 Dynamiczny charakter czynników wpływających na wysokość zadośćuczynienia pieniężnego - zasady zasądzania zadośćuczynienia str. 258 1. Uwagi ogólne str. 258 2. Zagadnienie fakultatywności przyznania zadośćuczynienia str. 264 3. Wysokość przyznawanego zadośćuczynienia - zagadnienia praktyczne str. 271 4. Rozmiar szkody niemajątkowej jako główna przesłanka ustalenia wysokości zadośćuczynienia str. 285 5. Wpływ przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody na zmniejszenie wysokości zadośćuczynienia str. 304 6. Miarkowanie zadośćuczynienia pieniężnego str. 316 7. Ewolucja funkcji zadośćuczynienia pieniężnego w ujęciu doktryny i orzecznictwa str. 323 Zakończenie - perspektywy rozwoju instytucji zadośćuczynienia pieniężnego w prawie polskim str. 345 1. Uwagi ogólne str. 345 2. Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową wynikającą z naruszenia dóbr osobistych w ramach odpowiedzialności ex contractu str. 349 3. Zadośćuczynienie w ramach odpowiedzialności ex contractu za szkodę niemajątkową niewynikającą z naruszenia dóbr osobistych str. 358 Bibliografia str. 365 Wykaz aktów prawnych str. 387 Wykaz orzecznictwa polskiego str. 391 Wykaz orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu str. 403 Wykaz orzecznictwa zagranicznego str. 405