Nauki społeczne na Uniwersytecie Warszawskim

Dzieje nauk społecznych w Uniwersytecie Warszawskim zaprezentowane w niniejszym tomie obejmują pięć głównych działów: ekonomię, nauki polityczne, psychologię, socjologię i prawo. Autorzy poszczególnych tekstów – znawcy historii swoich dziedzin – piszą o procesach ich kształtowania na poziomie akademickim i o przemianach, jakim podlegały w ramach Uniwersytetu. Odnoszą się również do najważniejszych nurtów badawczych oraz do wybitnych przedstawicieli tych dziedzin i ich osiągnięć. History of the social sciences at the University of Warsaw presented in the volume includes five main fields: economics, political sciences, psychology, sociology and law. The authors of the texts - specializing in the history of their disciplines - write about the process of their development on the academic level and about the changes they have been subjected within the University. The most important research currents, as well as the most distinguished representatives of the disciplines and their achievements are also reported.

Spis treści

MAREK WĄSOWICZ 11 UWAGI WSTĘPNE EKONOMIA CECYLIA LESZCZYŃSKA 21 EKONOMIA NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM W XIX W. I W DRUGIEJ RZECZYPOSPOLITEJ 21 W EPOCE KRÓLESTWA POLSKIEGO 29 W DRUGIEJ RZECZYPOSPOLITEJ PIOTR KORYŚ 41 EKONOMIA DOBY SOCJALIZMU. WYDZIAŁ EKONOMII W LATACH 1945–1981 41 WYDZIAŁ EKONOMII POLITYCZNEJ, INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH I WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH: STRUKTURA, LUDZIE, DYDAKTYKA 50 ZNACZENIE EKONOMII UNIWERSYTECKIEJ W ROZWOJU POLSKIEJ EKONOMII 56 EKONOMIŚCI UW W ŻYCIU KRAJU JERZY WILKIN 63 NAUKI EKONOMICZNE PO OKRESIE PRZEŁOMU LAT 80. I 90. XX W. 63 OKRES STANU WOJENNEGO – ZNACZNA AUTONOMIA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO W OPRESYJNYM SYSTEMIE POLITYCZNYM 65 DRUGA POŁOWA LAT 80. – MODERNIZACJA PROGRAMU NAUCZANIA EKONOMII I WŁĄCZANIE SIĘ PRACOWNIKÓW WNE UW W PRÓBY REFORM GOSPODARCZYCH 69 LATA 90.: ADAPTACJA WNE UW DO NOWYCH WARUNKÓW SYSTEMOWYCH I ŚWIATOWYCH STANDARDÓW W NAUCZANIU EKONOMII 74 ZMIANY W PROGRAMACH KSZTAŁCENIA I NURTY BADAŃ NAUKOWYCH NA WNE UW PO 2000 R. POLITOLOGIA Nauki polityczne na Uniwersytecie Warszawskim GRAŻYNA ULICKA 81 GENEALOGIA NAUK POLITYCZNYCH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM GRAŻYNA ULICKA 101 POCZĄTKI INSTYTUCJONALIZACJI NAUK POLITYCZNYCH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ POLITOLOGIA Rozwój badań w naukach o polityce i ich subdyscyplinach GRAŻYNA ULICKA 121 O DOROBKU NAUK O POLITYCE STANISŁAW BIELEŃ 149 O DOROBKU NAUKI O STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH GRAŻYNA FIRLIT-FESNAK 163 O DOROBKU NAUKI O POLITYCE SPOŁECZNEJ 163 WPROWADZENIE 166 POLITOLOGICZNE NURTY BADAWCZE NAUKI O POLITYCE SPOŁECZNEJ W INSTYTUCIE POLITYKI SPOŁECZNEJ UW W LATACH 1977–2016 170 UŻYTECZNOŚĆ NAUKI O POLITYCE SPOŁECZNEJ DLA PRAKTYKI POLITYCZNEJ 176 PODSUMOWANIE KONSTANTY ADAM WOJTASZCZYK 181 O DOROBKU EUROPEISTYKI 181 1. GENEZA I ROZWÓJ EUROPEISTYKI 182 2. STUDIA EUROPEJSKIE W POLSCE 183 3. STUDIA EUROPEJSKIE NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM ANDRZEJ KOZIEŁ 189 DZIENNIKARSTWO NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM PSYCHOLOGIA MARIA LEWICKA 205 HISTORIA WYDZIAŁU PSYCHOLOGII UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO 205 WPROWADZENIE 212 POCZĄTKI: EDWARD ABRAMOWSKI (1915–1918) 215 ZAKŁAD PSYCHOLOGII DOŚWIADCZALNEJ: WŁADYSŁAW WITWICKI 221 ZAKŁAD PSYCHOLOGII WYCHOWAWCZEJ: STEFAN BALEY 225 OKRES POWOJENNY (1946–1950) 226 SAMODZIELNE STUDIA PSYCHOLOGICZNE (LATA 1950–1953) 230 WE WSPÓLNYM BUDYNKU (LATA 1953–1968) 254 MARZEC 1968 I LATA 1968–1973 259 NA STAWKACH (LATA 1973–1980) 271 CZASY SOLIDARNOŚCI I STANU WOJENNEGO 273 NAUKA W LATACH 80. 279 PO PRZEŁOMIE (LATA 1989–1999) 286 LATA 2000–2016 SOCJOLOGIA JOANNA WAWRZYNIAK 301 WPROWADZENIE ANTONI SUŁEK 305 HISTORIA SOCJOLOGII NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM – OD SZKOŁY GŁÓWNEJ DO NASZYCH DNI 307 1. OD SZKOŁY GŁÓWNEJ DO ODRODZENIA UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO 309 2. W POLSCE NIEPODLEGŁEJ I W OKUPOWANEJ 314 3. OD POWOJENNEJ ODBUDOWY DO POSTALINOWSKIEJ ODWILŻY 317 4. OD RENESANSU SOCJOLOGII DO NASZYCH CZASÓW 321 5. HISTORIA MYŚLI SPOŁECZNEJ I SOCJOLOGICZNEJ 325 6. METODOLOGIA SOCJOLOGICZNA, SOCJOLOGIA MATEMATYCZNA 329 7. CAŁOŚCIOWE OBRAZY SPOŁECZEŃSTWA POLSKIEGO I JEGO DYNAMIKI 334 8. BADANIA NAD STRUKTURĄ SPOŁECZNĄ 336 9. SOCJOLOGIA WSI I MIASTA 339 10. SOCJOLOGIA POLITYKI 343 11. SOCJOLOGIA PRACY, PRZEMYSŁU, ORGANIZACJI I GOSPODARKI 345 12. STUDIA NAD KULTURĄ 349 13. PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA, PSYCHOLOGIA SPOŁECZEŃSTWA POLSKIEGO 353 14. MIĘDZYKULTUROWE BADANIA WARTOŚCI 355 15. NARÓD I ZAGADNIENIA ETNICZNE 358 16. ANTROPOLOGIA SPOŁECZNA 360 17. PAMIĘĆ ZBIOROWA I CZAS SPOŁECZNY 362 18. BADANIA NAD RODZINĄ I PŁCIĄ SPOŁECZNĄ 364 19. MŁODZIEŻ, EDUKACJA, NAUKA 367 20. SOCJOLOGIA RELIGII 369 21. SOCJOLOGIA MORALNOŚCI 371 22. PRAWO, DEWIACJA, SOCJOTECHNIKA 375 23. ZAKOŃCZENIE: SIEDEM CNÓT WARSZAWSKIEJ SOCJOLOGII UNIWERSYTECKIEJ IRENEUSZ KRZEMIŃSKI 387 SOCJOLOGOWIE Z UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO WOBEC SOLIDARNOŚCI 388 JAK SOCJOLOGIA UNIWERSYTECKA ZAREAGOWAŁA NA NIEZWYKŁE ZJAWISKO SOLIDARNOŚCI? 391 SOCJOLOGIA A ŻYCIE SPOŁECZNE – PRZYKŁAD SOLIDARNOŚCI 395 SOCJOLOGIA O SOLIDARNOŚCI PO 1989 R. 397 WKŁAD SOCJOLOGÓW W ŻYCIE SPOŁECZNE JACEK RACIBORSKI 403 PO PRZEŁOMIE 1989 R.: KONSOLIDACJA DEMOKRACJI JAKO WIELKI TEMAT UNIWERSYTECKIEJ SOCJOLOGII WARSZAWSKIEJ 405 PROBLEM POSTAW I WARTOŚCI SPOŁECZEŃSTWA POLSKIEGO U PROGU TRANSFORMACJI 408 STUDIA NAD WYBORAMI 409 ELITY POLITYCZNE A DEMOKRACJA MARTA BUCHOLC 415 SOCJOLOGIA NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM: W SIECIACH SPOŁECZNYCH 417 SIECI WEWNĘTRZNE 421 SIECI ZEWNĘTRZNE 427 DUCH I WYOBRAŹNIA PRAWO MAREK WĄSOWICZ 431 PRAWO 431 WPROWADZENIE 435 CZASY KRÓLEWSKIEGO UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO 449 SZKOŁA GŁÓWNA WARSZAWSKA I CZASY CESARSKIEGO UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO 460 OKRES MIĘDZYWOJENNY (1916–1939) 482 CZASY POLSKI LUDOWEJ (1945–1989) 503 ZAKOŃCZENIE 519 INDEKS NAZWISK 537 SPIS ILUSTRACJI