Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich. Komentarz do Dyrektywy Rady 93/13/EWG

Celem publikacji jest analiza dorobku unijnego prawodawstwa dotyczącego nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Autorzy skupiają się na wykładni przepisów dyrektywy 93/13/EWG, która zyskała ogromne znaczenie w polskim systemie prawnym w kontekście tzw. sporów frankowych, prowadząc do wielu pytań sądów krajowych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W komentarzu przedstawiono m.in.: • pojęcie konsumenta jako punkt wyjścia w całym systemie ochrony jego praw; • zakres stosowania dyrektywy w odniesieniu do warunków zarówno niewynegocjowanych indywidualnie, które stoją w sprzeczności z wymaganiami dobrej wiary i powodują znaczącą nierównowagę stron, jak i określających główne świadczenia stron; • znaczenie pojęcia „prosty i zrozumiały język warunku umownego”; • sankcje, które dyrektywa przewiduje za zastosowanie nieuczciwych warunków umownych. Pod każdym artykułem dyrektywy, którego treść została transponowana do polskich przepisów, zamieszczono informację wskazującą na konkretną regulację Kodeksu cywilnego wraz z zasygnalizowaniem głównego nurtu orzeczniczego Sądu Najwyższego. Książka przeznaczona jest dla adwokatów, radców prawnych, sędziów, przedsiębiorców oraz konsumentów. Będzie cennym źródłem wiedzy dla pracowników naukowych oraz studentów prawa, stosunków międzynarodowych i administracji.

Spis treści

Wykaz skrótów  | str. 11 Przedmowa  | str. 13 Wprowadzenie  | str. 15 Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz. WE L 95, s. 29 ze zm.)  | str. 21 Preambuła  | str. 23  1 . Wprowadzenie  | str. 28  2 . Motyw 1  | str | str. 28  3 . Motyw 2  | str | str. 28  4 . Motyw 6  | str | str. 29  5 . Motyw 7  | str | str. 29  6 . Motyw 9  | str | str. 29  7 . Motyw 10  | str. . 30  8 . Motyw 11  | str. . 31  9 . Motyw 12  | str. . 32 10 . Motyw 13  | str. . 33 11 . Motyw 14  | str. . 33 12 . Motyw 15  | str.  33 13 . Motyw 16  | str. 34 14 . Motyw 17  | str. 35 15 . Motyw 18  | str. 35 16 . Motyw 19  | str. 35 17 . Motyw 20  | str. 36 18 . Motyw 21  | str. 37 19 . Motyw 24  | str. 37 Artykuł 1  | str | str. 39 1 . Wprowadzenie  | str. 39 2 . Ratio legis ochrony konsumenta  | str. 42 Umowy zabezpieczające | str. . 42 Wyłączenie warunków odzwierciedlających przepisy krajowe  | str. 44 Sanacja umowy późniejszymi przepisami krajowymi . 49 Artykuł 2  | str | str. 52  1 . Wprowadzenie  | str. 52 Pojęcie konsumenta. Uwagi wprowadzające | str. 53  3 . Wiedza konkretnej osoby  | str. 54  4 . Osoba fizyczna  | str. 56 Cele niezwiązane z handlem, przedsiębiorstwem lub zawodem  | str. . 57 5.1. Cel znany stronom w momencie zawarcia umowy . 57 5.2. Przypadki braku związku z handlem, przedsiębiorstwem lub zawodem  | str. 59 5 .3 . Umowy nakierowane na zysk  | str. 62 5.4. Rozpoczęcie działalności gospodarczej  | str. . 62 5.5. Związek z podstawową działalnością  | str. 63  6 . Mieszany charakter umowy  | str. . 64 6.1. Użytek mieszany przedmiotu umowy  | str. 64 6.2. Cel mieszany umowy  | str. 65 Ciężar dowodu | str. 67  8 . Czas trwania ochrony  | str. 68 Perspektywa polska | str. . 68 Artykuł 3  | str | str. 70  1 . Wprowadzenie  | str. 70 Warunek jako przedmiot kontroli | str. 71 Zmiana treści warunku w wyniku kontroli | str. 73 Zmiana treści warunku późniejszą ustawą | str. 77 Warunki nienegocjowane indywidualnie | str. 78 Kryteria kontroli warunku | str. 82 Nierównowaga informacji | str. 85 Nierównowaga treści praw i obowiązków | str. 90 8 .1 . Dystrybucja ryzyka  | str. . 90 8.2. Dowolność w ustalaniu praw i obowiązków  | str. 92 8.3. Inne przypadki nierównowagi praw i obowiązków . 94 Umowa sanująca nieuczciwy warunek | str. 96 Perspektywa polska | str. . 97 Artykuł 4  | str | str. 103  1 . Wprowadzenie  | str. 103 Artykuł 4 ust. 1 | str. . 106 2.1. Rodzaj towarów lub usług  | str. . 106 2.2. Okoliczności zawarcia umowy  | str. . 107 2 .3 . Uzasadnione oczekiwania konsumenta  | str. 110 2 .4 . Warunek w momencie zawarcia umowy  | str. 111 2 .5 . „Inne warunki tej umowy”  | str. . 112 2.5.1. Uwaga wprowadzająca  | str. . 112 2.5.2. Ograniczona kompensacja  | str. 113 2.5.2.1. Uwagi wprowadzające  | str. 113 2.5.2.2. Argument cenowy  | str. . 113 2.5.3. Kumulacja negatywnego efektu  | str. 116 2 .6 . Warunki innej umowy  | str. 117 Artykuł 4 ust. 2 | str. . 117 3.1. Warunki główne i warunki cenowe  | str. 117 3.2. Jednoznaczność i przejrzystość warunku  | str. 123 3.2.1. Uwagi ogólne  | str. 123 3.2.2. Ciężar dowodu  | str. 128 Perspektywa polska | str. . 130 Artykuł 5  | str | str. 132  1 . Wprowadzenie  | str. 132 Jednoznaczność i przejrzystość warunków | str. 133 2.1. Uwagi ogólne  | str. 133 2.2. Utrwalony format umowy  | str. . 134 2.3. Czas udostępnienia tekstu umowy  | str. . 135 2.4. Język i redakcja tekstu umowy  | str. . 136 2.5. Pozostałe okoliczności  | str. 138 Sankcja naruszenia zasady jednoznaczności i przejrzystości warunku  | str | str. 139 Wykładnia indywidualna na korzyść konsumenta | str. 140 Wykładnia abstrakcyjna na niekorzyść konsumenta . . 141 Perspektywa polska | str. . 142 Artykuł 6  | str | str. 144  1 . Wprowadzenie  | str. 144 Artykuł 6 ust. 1. Sankcja | str. 144 2.1. Nieuczciwość warunku  | str. . 144 2.2. Cel sankcji  | str. 145 2.3. Ranga przepisu  | str. . 146 2.3.1. Zasada równoważności  | str. . 146 2.3.2. Działanie sądu z urzędu  | str. . 147 2.4. Rezygnacja przez konsumenta z sankcji  | str. 152 2 .4 .1 . Wprowadzenie  | str. 152 2 .4 .2 . Rezygnacja z sankcji w postępowaniu sądowym 152 2.4.2.1. Uwagi ogólne  | str. . 152 2.4.2.2. Rezygnacja z sankcji prowadząca do zastosowania przepisu dyspozytywnego  | str. 154 2.4.2.3. Rezygnacja w porozumieniu pozasądowym  | str. . 158 2.5. Niedopuszczalność zmiany warunku  | str. 158 2.5.1. Uwagi wprowadzające  | str. 158 2.5.2. Uzasadnienie niedopuszczalności zmiany warunku  | str. 159 2.5.3. Szczególne przypadki niedopuszczalności zmiany warunku  | str. 160 2.5.3.1. Niedopuszczalność redukcji utrzymującej skuteczność . . 160 2.5.3.2. Niedopuszczalność zastosowania klauzuli generalnej  | str. . 161 2.5.3.3. Wykładnia oświadczeń woli stron . . 163 2.6. Ramowa regulacja sankcji  | str. 164 2.7. Podmiotowe ograniczenie sankcji  | str. 167 2.8. Utrzymanie umowy w mocy w pozostałym zakresie 168 2.9. Zwrot świadczeń jako skutek sankcji  | str. 171 2.10. Czasowe ograniczenie skutków sankcji  | str. . 174 2 .10 .1 . Sankcja ex tunc i pro futuro  | str. 174 2.10.2. Terminy przedawnienia, zawite i proceduralne  | str. . 175 2.10.3. Czas trwania postępowania  | str. 179 2.10.4. Niedopuszczalność ograniczenia w czasie skutków wyroku TSUE  | str. . 179 Artykuł 6 ust. 2. Wybór prawa kraju trzeciego . . 181 3.1. Przesłanki dopuszczalności wyboru prawa kraju trzeciego  | str. . 181 3.2. Klauzule jurysdykcyjne i prorogacyjne  | str. . 182  4 . Stosowanie dyrektywy w razie braku wyboru prawa . 183 Perspektywa polska | str. . 185 Artykuł 7  | str | str. 187  1 . Wprowadzenie  | str. 187 Artykuł 7 ust. 1. Zasada skuteczności | str. 188 Artykuł 7 ust. 2. Ochrona zbiorowych interesów konsumentów  | str. . 198 Artykuł 7 ust. 3. Środki prawne przeciwko wielu przedsiębiorcom i ich stowarzyszeniom  | str. . 202 Artykuł 8  | str | str. 203  1 . Wprowadzenie  | str. 203  2 . Zakres zastosowania przepisu  | str. 203 Stopień ochrony konsumenta | str. 205 Artykuł 8a  | str. . 208  1 . Wprowadzenie  | str. 208 Artykuł 8a ust. 1 | str. . 209 Artykuł 8a ust. 2 | str. . 209 Artykuł 8b  | str. . 211 Artykuł 9  | str | str. 214 Artykuł 10  | str. . 215 Artykuł 11  | str. . 218 Efekt wertykalny – vertical effect | str. 218 Incydentalny efekt horyzontalny – incidental horizontal effect  | str. . 219 Załącznik. Warunki określone w art. 3 ust. 3  | str. 221 1 . Wprowadzenie  | str. 224 Pkt 1 lit. a | str. . 226 Pkt 1 lit. b | str. 226 Pkt 1 lit. c | str. . 227 Pkt 1 lit. d | str. 228 Pkt 1 lit. e | str. . 229 Pkt 1 lit. f | str. . 231 Pkt 1 lit. g | str. 233 Pkt 1 lit. h | str. 234 Pkt 1 lit. i | str. . 234 Pkt 1 lit. j | str. . 235 Pkt 1 lit. k | str. . 237 Pkt 1 lit. l | str. . 237 Pkt 1 lit. m | str. 238 Pkt 1 lit. n | str. 239 Pkt 1 lit. o | str. 239 Pkt 1 lit. p | str. 240 Pkt 1 lit. q | str. 241 Pkt 2 lit. a | str. . 243 Pkt 2 lit. b | str. 243 Pkt 2 lit. c | str. . 244 Pkt 2 lit. d | str. 244 Bibliografia  | str. . 247