„Nowy porządek” rachunkowości w Generalnym Gubernatorstwie

Główny cel pracy obejmował zbadanie regulacji rachunkowości obowiązujących w Generalnym Gubernatorstwie w latach 1939–1945, zarówno udostępnianych w oficjalnych publikatorach, jak i tych mających postać wytycznych. W pracy przedstawiono wyniki badania powiązań i zależności obecnych w systemie regulacji rachunkowości w Generalnym Gubernatorstwie oraz wskazano funkcje pełnione przez te regulacje. Przywołane zostały normy prawne rachunkowości, obejmujące prawo polskie, niemieckie ustawodawstwo oraz wytyczne. Jako podstawową metodę badawczą zastosowano analizę lingwistyczną tekstów prawnych, wspieraną przy ustalaniu zakresu stosowania regulacji rachunkowości analizą tekstów źródłowych. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że regulacje rachunkowości stanowiły element kolonialnego prawa Generalnego Gubernatorstwa. Regulacje rachunkowości służyły, m.in., zapewnieniu kontroli nad zasobami ekonomicznymi oraz przekształceniu procesów składających się na obrót gospodarczy według zamierzonych wzorów. *** Atrakcyjność książki polega między innymi na tym, że w literaturze polskiej nie ma podobnej publikacji, traktującej problematykę prawną rachunkowości w sposób wyczerpujący. Z recenzji prof. dr. hab. Sławomira Sojaka Opracowanie należy zaliczyć do publikacji oryginalnych. Konkluzje Autora dotyczą nie tylko samych rozwiązań wdrażanych w ramach obowiązującej na terenie okupowanym normatywnej rachunkowości, ale ukazują też tło, w tym okrutne cele okupanta zmierzające do eksterminacji oraz wykorzystania zasobów zagarniętych w trakcie okupacji. Z recenzji dr. hab. Waldemara Dotkusia

Spis treści

Wprowadzenie 7 Rozdział 1 Polskie regulacje rachunkowości obowiązujące w Generalnym Gubernatorstwie 19 1.1. Uwagi wstępne 19 1.2. Rozporządzenie Ministrów Przemysłu i Handlu oraz Skarbu z dnia 20 kwietnia 1934 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. o zasadach sporządzania bilansów, zamknięć rachunkowych i sprawozdań osób prawnych, obowiązanych do prowadzenia ksiąg handlowych 20 1.3. Kodeks handlowy 23 1.4. Rozporządzenie Ministra Skarbu z dnia 19 września 1934 r. o wykonaniu Ordynacji Podatkowej 25 1.5. Podsumowanie 27 Rozdział 2 Rachunkowość przedsiębiorstw objętych zarządem powierniczym 29 2.1. Uwagi wstępne 29 2.2. Instytucjonalna grabież mienia w Generalnym Gubernatorstwie 31 2.3. Bilans przedsiębiorstw objętych zarządem powierniczym 34 2.4. Rachunek zysków i strat przedsiębiorstw objętych zarządem powierniczym 38 2.5. Wycena aktywów i pasywów w przedsiębiorstwach objętych zarządem powierniczym 40 2.6. Sprawozdanie gospodarcze przedsiębiorstw objętych zarządem powierniczym 43 2.7. Podsumowanie 44 Rozdział 3 Uproszczona rachunkowość kupiecka w małych przedsiębiorstwach handlowych 45 3.1. Uwagi wstępne 45 3.2. Ewidencja sprzedaży towarów 46 3.3. Prowadzenie księgi zakupu towarów 47 3.4. Wytyczne dotyczące uproszczonej księgowości małych przedsiębiorstw handlowych 49 3.5. Podsumowanie 51 Rozdział 4 Jednolity plan kont 53 4.1. Uwagi wstępne 53 4.2. Konstrukcja jednolitego planu kont 54 4.3. Wytyczne w zakresie organizacji księgowości 59 4.4. Minimalny plan kont 60 4.5. Normalny plan kont 71 4.6. Podsumowanie 86 Rozdział 5 Rachunek kosztów i kształtowanie cen 87 5.1. Uwagi wstępne 87 5.2. Rachunek kosztów 87 5.3. Kalkulacja kosztów 92 5.4. Kształtowanie cen 92 5.5. Podsumowanie 94 Zakończenie 97 Bibliografia 103