Ochrona praw uchodźców w Unii Europejskiej w świetle wytycznych Stolicy Apostolskiej

Spis treści

Wykaz skrótów 9 Wstęp 15 ROZDZIAŁ I. Uchodźstwo – problem międzynarodowy 23 1.1. Uchodźstwo jako specyficzna odmiana migracji 24 1.1.1. Przyczyny i rodzaje migracji – rola czynników push migration i pull migration 27 1.2. Uchodźcy – rys historyczny 31 1.2.1. Okres Ligi Narodów 33 1.2.2. Okres po zakończeniu II wojny światowej 41 1.3. Kwestie terminologiczne 47 1.3.1. Klauzule włączenia 50 1.3.1.1. Miejsce pobytu 51 1.3.1.2. Uzasadniona obawa przed prześladowaniem 52 1.3.1.3. Brak ochrony państwa, którego osoba jest obywatelem 57 1.3.2. Klauzule wyłączające 57 1.3.3. Klauzule ustania 65 1.3.4. Osoby znajdujące się pod opieką UNHCR 68 1.4. Prawo do azylu a status uchodźcy 75 1.5. Uchodźcy jako problem moralny 79 1.6. Wnioski 85 Rozdział II. Międzynarodowy system ochrony i gwarancji praw uchodźców ze szczególnym uwzględnieniem obszaru UE 89 2.1. Napływ uchodźców do UE 90 2.1.1. Przyczyny i dynamika zjawiska 90 2.1.2. Skala zjawiska 99 2.2. Sytuacja prawna uchodźców w świetle prawa międzynarodowego 109 2.2.1. Uniwersalna koncepcja ochrony praw człowieka a stanowisko społecznej nauki Kościoła 109 2.2.2. Ochrona praw uchodźców w uniwersalnym systemie ochrony praw człowieka 121 2.3. Sytuacja prawna uchodźców w UE w świetle prawodawstwa unijnego 127 2.3.1. System Rady Europy 127 2.3.2. Unia Europejska – system in statu nascendi 134 2.4. Wnioski 152 Rozdział III. Wytyczne Stolicy Apostolskiej dotyczące uchodźców 155 3.1. Stanowisko Stolicy Apostolskiej w sprawie uchodźców 156 3.2. Dokumenty Stolicy Apostolskiej dotyczące uchodźców 167 3.2.1. Konstytucja Apostolska: Exsul Familia (1952) 168 3.2.2. Instrukcja De Pastorali Migratorum Cura (1969) 175 3.2.3. Kodeks prawa kanonicznego (1983) 190 3.2.4. Instrukcja Erga Migrantes Caritas Christi (2004) 194 3.3. Wnioski 200 Rozdział IV. Praktyka ochrony praw uchodźców w świetle prawa wspólnotowego 205 4.1. Praktyczna realizacja ochrony praw uchodźców w systemie wspólnotowym 206 4.1.1. Problematyka uchodźcza w aktach prawa wspólnotowego – ich interpretacja i stosowanie 206 4.1.2. Próby ujednolicenia procedur uchodźczych na obszarze UE 212 4.2. Praktyczna ochrona praw uchodźców w krajach nowo przyjętych na przykładzie Polski 222 4.2.1. Przesłanki polityki wobec uchodźców 222 4.2.2. Regulacje prawne a ochrona uchodźców 229 4.2.3. Procedura uchodźcza 238 4.3. Wnioski 251 Rozdział V. Perspektywy rozwoju, ocena i skutki polityki UE wobec uchodźców a stanowisko Stolicy Apostolskiej 255 5.1. Polityka UE wobec uchodźców w świetle stanowiska Stolicy Apostolskiej 256 5.1.1. Uwarunkowania polityki imigracyjnej i uchodźczej Państw Członkowskich Unii Europejskiej 256 5.1.2. Działalność organizacji pozarządowych na rzecz uchodźców 273 5.1.3. Przejawy rasizmu i ksenofobii oraz problem wykluczenia społecznego uchodźców w krajach UE 279 5.2. Działania UE zapobiegające powstawaniu negatywnych skutków uchodźstwa a stanowisko Stolicy Apostolskiej 288 5.2.1. Polityka krajów UE w zakresie przeciwdziałania zjawisku dyskryminacji uchodźców ze względu na pochodzenie narodowe i kulturową odrębność 288 5.2.2. Programy pomocowe skierowane do uchodźców 308 5.3. Perspektywy rozwoju polityki UE wobec uchodźców 313 5.4. Wnioski 316 Zakończenie 319 Bibliografia 329 Źródła 329 Literatura 338 Materiały statystyczne 363 Aneks 365