Paradygmaty współczesnej dydaktyki

           Książka jest próbą rekonstrukcji źródeł teoretycznych i metodologicznych dydaktyki jako subdyscypliny naukowej. Poprzez odejście od wąsko instrumentalnego, upraktycznionego rozumienia dydaktyki jako zbioru instrukcji dla nauczyciela umożliwia zmianę świadomości dydaktycznej, jej niejednoznaczność i ideologiczne uwikłania. Autorzy kreślą w niej obraz nie jednej, ale wielu dydaktyk, często zupełnie odmiennych, skonfliktowanych, dyskursywnych.

           Debata nad paradygmatami współczesnej dydaktyki stwarza, jak się wydaje, szansę otwarcia przestrzeni dla krytycznej dyskusji w obszarze teorii kształcenia, wyjścia z wciąż trwałej w Polsce pułapki nawykowych praktyk edukacyjnych i nawykowego o nich myślenia.

Spis treści

Dorota Klus-Stańska Paradygmaty współczesnej dydaktyki - poszukiwanie kwiatu paproci czy szansa na tożsamość teoretyczno-metodologiczną? 11 DYSKURSYWNOŚĆ DYDAKTYKI I JEJ UWIKŁANIE W ŹRÓDŁA TEORETYCZNE, IDEOLOGICZNE I POLITYCZNE 27 Joanna Rutkowiak Wielość paradygmatów dydaktyki a wspólny mianownik realności życia. Ku pytaniom o przekłady międzyparadygmatyczne 27 Stanisław Dylak Koniec „nauczania” czy nowy paradygmat dydaktyczny 40 Astrid Męczkowska-Christiansen Teoretyzacje relacji między kształceniem a wychowaniem w kontekście rozważań nad ideologicznością dydaktyki 50 Dorota Klus-Stańska Polska rzeczywistość dydaktyczna – paradygmatyczny taniec św. Wita 62 Maria Jakowicka Otwartość systemu edukacji jako jeden z obszarów zmian w kontekście europejskim 74 Jarosław Michalski Społeczne uwarunkowania współczesnej dydaktyki religii 83 Amadeusz Krause Iluzja dydaktycznej sprawczości – profesjonalizacja niekompetencji 92 Lucyna Kopciewicz Wytwarzanie (nie)równości płci w pracy dydaktyczno-wychowawczej szkoły. Pytanie o dydaktykę „rodzajowo-inkluzywną” 98 Marzenna Nowicka Socjalizacja ukryta w procesie dydaktycznym - między wsparciem a hamowaniem rozwoju tożsamości ucznia.Z inspiracji koncepcją Jürgena Habermasa 109 Piotr Zamojski Ideologiczne wymiary procesu kształcenia a zakres problemowy dydaktyki 124 Jolanta Kruk Rekonstrukcja zasady poglądowości jako element zmiany paradygmatycznej w dydaktyce 135 Wojciech Siegień O monologu Profesora, który został Pisarzem. Potrzeba paradygmatycznego skupienia na związkach działania i sensu w pedagogice 141 Agnieszka Nowak-Łojewska Uwagi o edukacji w perspektywie obiektywizmu, konstruktywizmu i rekonstrukcjonizmu 148 Ewa Dębska Interakcyjne wymiary kształcenia 162 Monika Wiśniewska-Kin Metafory dziecięce jako inspiracja dla zmiany myślenia o nauczaniu 171 Joanna Garbula-Orzechowska Perspektywa konstruktywistyczna w dydaktyce 179 Ryta Suska-Wróbel Od potoczności do nauki – próba identyfikacji samoświadomości dydaktyki biologii 190 Jolanta Rzeźnicka-Krupa Inny w edukacji – transmisyjne i interpretacyjne podejście do uczenia (się) w kontekście pytań o edukację osób niepełnosprawnych 201 Magdalena Wawrzyniak-Śliwska Dyskursywność autonomii edukacyjnej 211 Małgorzata Kowalik-Olubińska Multikulturowy kontekst dydaktyki 223 Anna Sajdak Ideologiczny spór o tożsamość dydaktyki 235 Aldona Zakrzewska Jan Ámos Komeński – ponadczasowość jego idei pedagogicznych 247 UCZEŃ - WIEDZA - SZKOŁA W POSZUKIWANIU PARADYGMATU 261 Małgorzata Żytko Metodyczne stereotypy w edukacji elementarnej w świetle badań osiągnięć językowych i matematycznych 9-latków 261 Ewa Zalewska Teoretyczne i metodologiczne konteksty badań nad podręcznikiem szkolnym w Niemczech: między ujęciem konwencjonalnym a dyskursywno-analitycznym 275 Janina Uszyńska-Jarmoc O potrzebie budowania koncepcji uczenia się, jak się uczyć 288 Małgorzata Głoskowska-Sołdatow O konstruowaniu wiedzy przez uczniów. Konstruowanie wiedzy – rozważania teoretyczne 301 Iwona Kopaczyńska Imperatyw refleksyjności ucznia. Poszukiwanie teoretycznych ram opisu 310 Maria Groenwald Nieoczekiwany wynik egzaminu – dlaczego zaskoczył? 322 Anna Wasilewska O dydaktykę literatury z perspektywy odbiorcy 332 Teresa Sadoń-Osowiecka Kierunki na widnokręgu dydaktyki geografii. W którą stronę zmierza szkolna geografia? 339 Mirosław Dąbrowski Błędy uczniów jako źródło refleksji nauczyciela – na podstawie badań umiejętności matematycznych polskich trzecioklasistów 350 Alina Kalinowska Wczesnoszkolna edukacja matematyczna w kontekście znaczeń nadawanych przez nauczycieli i kandydatów na nauczycieli 359 Iwona Majcher Czy studentom – przyszłym nauczycielom potrzebna jest teoria pedagogiczna? 369 Beata Adrjan Zreformowana polska szkoła z klimatem z przeszłości? Patologia w stylu retro 376 Małgorzata Sławińska Działania na rzecz przygotowania dzieci do nauki szkolnej w oddziałach przedszkolnych 6-latków – sukcesy i zaniedbania 383 Urszula Szuścik Sztuka i jej wartość w dydaktyce 390 Maria Kreft Edukacja drogą radiową w Zambii jako strategia wyjścia z wykluczenia 397 Joanna Gruchała Wizyta w przedszkolu Reggio Emilia w Danii 404 DOROSŁY W PROCESACH EDUKACYJNYCH - PROFESJA, ROZWÓJ, RYNEK PRACY 411 Bogdan Gębski Świadomość dydaktyczna nauczycieli akademickich – refleksje o socjologicznych seminariach licencjackich i magisterskich 411 Lucyna Hurło Innowacyjność w pracy zawodowej współczesnego nauczyciela w dobie globalizacji 421 Alicja Jurgiel Nakaz uczenia się przez całe życie – mantra współczesnych andragogów 426 Joanna Ostrouch Płciowo definiowane determinanty korzyści z wykształcenia w aspekcie uczestnictwa kobiet i mężczyzn w rynku pracy 435 Hanna Kędzierska Kulturowe wzory biografii profesji nauczycielskiej 444 Krzysztof Gąsecki Zmiany w gospodarce i życiu społecznym a wyzwania wobec szkoły i edukacji zawodowej 454 Majka Łojko Kapitał intelektualny i kompetencje pracownicze wobec wyzwań współczesnego rynku pracy 469 Joanna Nowak, Urszula Sokal Wyzwania dydaktyczne stawiane nauczycielom akademickim 479 Anna Kuciejczyk Wieczne wakacje czy pole bitwy? Refleksje z badania pilotażowego dotyczącego relacji studentów i nauczycieli akademickich 487 Anetta Roszak-Cyrson Edukacja dorosłych – konieczność czy wolny wybór? 496 Elżbieta Wołodźko Wielowymiarowość autonomii nauczyciela akademickiego 503 Henryk Prus Zmiany w szkolnictwie zawodowym wobec wymagań rynku pracy. Próba oceny z perspektywy nauczyciela przedmiotów zawodowych 511 Tomasz Nowakowski Nowe technologie informacyjne w edukacji – pytania o miejsce nauczyciela 519 Iwona Cymerman Dialog edukacyjny – między szansą a pozorem. O rozmowach ze studentami 527 Alicja Walenda Nowe kompetencje potrzebne współczesnemu nauczycielowi - wybrane zagadnienia 535 Monika Maciejewska Nowe tendencje w organizacji studiów doktoranckich – zwrot ku potrzebom rynku pracy 542 Autorzy 553