Perspektywa jakości w szkolnictwie wyższym

Kategoria jakości w szkolnictwie wyższym, choć tak ważna dla zapewnienia oczekiwanego tempa rozwoju państw i społeczeństw, ciągle jeszcze nie znajduje odpowiadającego jej randze odzwierciedlenia w pracach przedstawiających tę problematykę w sposób holistyczny, w odniesieniu do stale zmieniających się możliwości i wyzwań. Oddawana do rąk Czytelników monografia wnosi wkład w wypełnianie wspomnianej luki, przede wszystkim poprzez: • przedstawienie szerokiego kontekstu ogólnoświatowego dyskursu dotyczącego kategorii jakości w szkolnictwie wyższym w ujęciu teoriopoznawczym i w wynikach badań empirycznych; • określenie potencjału i uwarunkowań aplikacyjnych dotyczących takich koncepcji jak TQM Lean Management, Six Sigma czy Lean Six Sigma; • przedstawienie aktualnych trendów w zarządzaniu usługami publicznymi jako zbioru impulsów do zmian oraz tła dla projakościowej transformacji uczelni; • wskazanie możliwości wykorzystania opracowanych przez ISO najnowszych normatywnych systemów zarządzania; • zaakcentowanie roli kultury jakości jako elementu determinującego powodzenie wszelkich inicjatyw związanych z doskonaleniem procesów uczelni; • przedstawienie wyników kompleksowych badań interesariuszy polskiego systemu szkolnictwa wyższego na temat całokształtu projakościowych regulacji i zmian w uczelniach; • odniesienie perspektyw i wyzwań dotyczących zmian w szkolnictwie wyższym do koncepcji Przemysłu 4.0 i Jakości 4.0. Zaproponowany w książce oryginalny model systemu zarządzania jakością na uczelni – QualHE – odnosi się do wymienionych elementów, pokazując ich wzajemne relacje i dynamiczny charakter. Książka jest adresowana do badaczy zainteresowanych funkcjonowaniem systemów szkolnictwa wyższego, uczelni i poszczególnych jednostek organizacyjnych oraz kierunkami ich modernizacji. Powinna też spotkać się z zainteresowaniem praktyków – przedstawicieli kadry kierowniczej oraz pracowników działów jakości, coraz powszechniej tworzonych w strukturach uczelni. Może także stanowić kompendium wiedzy i inspirację do identyfikacji działań związanych z doskonaleniem organizacji dla osób reprezentujących różne grupy interesariuszy szkół wyższych, np. studentów, absolwentów, pracowników uczelni czy pracodawców.

Spis treści

Wstęp 1. Szkolnictwo wyższe. Wybrane zagadnienia międzynarodowe i krajowe 1.1. Szkolnictwo wyższe w ujęciu globalnym 1.2. Szkolnictwo wyższe w Unii Europejskiej 1.2.1. Wybrane historyczne modele europejskiego szkolnictwa wyższego 1.2.2. Proces boloński 1.3. Polskie szkolnictwo wyższe 1.3.1. Stan obecny i ważniejsze reformy w latach 1989–2014 1.3.2. Ustawa 2.0 — Konstytucja dla Nauki 1.3.3. Zmiany w systemie — rewolucja czy ewolucja? 2. Problematyka jakości. Ewolucja i rola w rozwoju społeczno-gospodarczym 2.1. Wielowymiarowość pojęcia jakości 2.2. Pomiar jakości 2.3. Satysfakcja oraz lojalność interesariuszy jako kluczowe miary jakości 2.4. Ewolucja podejścia do jakości i zarządzania tą kategorią 2.4.1. Kompleksowe zarządzanie jakością (TQM) jako główny nurt rozwojowy zarządzania projakościowego 2.4.2. Kultura organizacji ukierunkowana na jakość 2.4.3. Modele doskonałości organizacyjnej 2.5. Normatywne podejście do zarządzania jakością 2.5.1. Normy ISO serii 9000 2.5.2. Inne normatywne systemy zarządzania 2.5.3. Wdrażanie i certyfikacja normatywnych systemów zarządzania a kultura jakości 2.6. Najważniejsze współczesne koncepcje zarządzania jakością związane z TQM 2.6.1. Rola zarządzania ukierunkowanego na procesy 2.6.2. Koncepcja Lean Management 2.6.3. Koncepcja Six Sigma 2.6.4. Koncepcja Lean Six Sigma 3. Problematyka jakości usług ze szczególnym uwzględnieniem sektora publicznego 3.1. Uwarunkowania zarządzania jakością w odniesieniu do usług 3.1.1. Specyfika usług i oceny ich jakości 3.1.2. Total Quality Service Management 3.1.3. Lean Service 3.1.4. Six Sigma i Lean Six Sigma w usługach 3.2. Zarządzanie jakością usług publicznych 3.2.1. Ewolucja koncepcji zarządzania w sektorze publicznym 3.2.2. Uwarunkowania inicjatyw projakościowych w sektorze publicznym 3.2.3. Wspólna Metoda Oceny (CAF) — model doskonałości dla sektora publicznego 3.2.4. Normatywne systemy zarządzania w sektorze publicznym 3.2.5. Lean Management i Six Sigma w sektorze publicznym 4. Kategoria jakości w zarządzaniu szkołami wyższymi 4.1. Podstawy podejścia do jakości w szkolnictwie wyższym 4.1.1. Pojęcie jakości oraz jej ocena 4.1.2. Kategoria doskonałości 4.1.3. Nurt zapewnienia jakości 4.1.4. Kultura jakości 4.2. Koncepcje zarządzania projakościowego w szkolnictwie wyższym 4.2.1. Kompleksowe zarządzanie jakością jako podstawa zmian projakościowych 4.2.2. Lean Management 4.2.3. Six Sigma i Lean Six Sigma 4.2.4. Normatywne systemy zarządzania 5. Zarządzanie jakością w polskich uczelniach publicznych z perspektywy interesariuszy — badania i ich wyniki 5.1. Charakterystyka wybranych inicjatyw badawczych 5.2. Dorobek zarządzania jakością a system regulacji prawnych oraz postawy interesariuszy w odniesieniu do zarządzania jakością w uczelniach 5.2.1. Charakterystyka projektu badawczego 5.2.2. Ocena systemu regulacji prawnych związanych z jakością 5.2.3. Opinie interesariuszy dotyczące zarządzania jakością w polskich uczelniach 5.3. Wyniki innych przedsięwzięć badawczych dotyczących problematyki jakości w szkolnictwie wyższym 6. QualHE — propozycja modelu systemu zarządzania jakością w szkołach wyższych i zalecenia jego implementacji 6.1. Inspiracje do budowy modelu QualHE 6.2. Struktura modelu QualHE 6.3. Implementacja modelu QualHE — podstawowe zalecenia 6.3.1. Wybór procesów kluczowych w relacji do strategii uczelni 6.3.2. Czynniki kształtujące kulturę jakości i jej diagnoza 6.3.3. Projakościowe zarządzanie systemem procesów 6.3.4. Zastosowania koncepcji Lean Management i Lean Six Sigma 6.3.5. Proces samooceny 6.3.6. Ocena skuteczności działań doskonalących Podsumowanie Załączniki Załącznik 1 Załącznik 2 Bibliografia Spis rysunków Spis tablic