Podstawy prawa administracyjnego

Podręcznik obejmuje najważniejsze zagadnienia z zakresu części ogólnej prawa administracyjnego oraz wybrane problemy materialnego prawa administracyjnego. Temat ujęto od strony instytucji prawa administracyjnego, a punktem wyjścia wywodu jest klasyczna triada: osoby, rzeczy, działania i ich wzajemne powiązania. Autorzy wprowadzają czytelnika w świat pojęć prawa administracyjnego, przedstawiają główne instytucje tego prawa, a także nakreślają podstawę do samodzielnego poszerzania w przyszłości wiedzy w poszczególnych obszarach prawa administracyjnego. Podręcznik jest dostosowany do programów nauczania prawa administracyjnego zarówno na studiach prawniczych, jak i na innych kierunkach np.: administracji czy zarządzaniu. Książka przeznaczona jest również dla urzędników administracji publicznej (rządowej i samorządowej), zwłaszcza początkujących, niemających wykształcenia prawniczego. Może być także użyteczna dla osób związanych z instytucjami samorządowymi. Autorami publikacji są doświadczeni dydaktycy, profesorowie i adiunkci oraz prawnicy praktycy zatrudnieni m.in. w Trybunale Konstytucyjnym czy Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 11 Wstęp | str. 13 Część wprowadzająca | str. 15 ?1. Władza publiczna we współczesnym państwie | str. 15 ?2. Administracja publiczna | str. 16 ?3. Prawo administracyjne | str. 22 3.1. Pojęcie i zakres prawa administracyjnego | str. 22 3.2. Stosunek administracyjnoprawny | str. 23 3.3. Struktura i źródła prawa administracyjnego | str. 25 ?4. Prawo administracyjne i administracja publiczna jako przedmiot nauki | str. 27 Część I Podmioty (personae) | str. 29 Rozdział 1 Organy administracji publicznej | str. 31 1.1. Pojęcie i rodzaje | str. 31 1.2. Organy administracji rządowej i samorządowej | str. 35 1.2.1. Samorząd w ogólności | str. 35 1.2.2. Samorząd zawodowy | str. 38 1.3. Organy jednoosobowe i kolegialne | str. 41 1.4. Prawa i obowiązki organu administracji publicznej | str. 45 1.4.1. Kompetencje | str. 45 1.4.2. Zakres działania | str. 48 1.4.3. Właściwość | str. 49 1.4.4. Zadania | str. 49 1.4.5. Postulaty kompetencyjne | str. 50 1.5. Typowe relacje w administracji publicznej | str. 52 1.5.1. Wprowadzenie | str. 52 1.5.2. Koordynacja | str. 53 1.5.3. Współdziałanie | str. 55 1.5.4. Kontrola | str. 56 1.5.5. Nadzór | str. 57 1.5.6. Kierownictwo | str. 58 1.5.7. Podsumowanie | str. 59 1.6. Sieci administracyjne jako przejaw współdziałania w administracji | str. 59 1.6.1. Wprowadzenie | str. 59 1.6.2. Unijny model sieciowego powiązania z krajowymi organami administracji | str. 60 1.6.3. Polskie sieci administracyjne | str. 62 1.7. Ustrój administracji centralnej | str. 65 1.7.1. Pojęcie administracji centralnej | str. 65 1.7.2. Zadania i zakres działania administracji centralnej | str. 66 1.7.3. Struktura administracji centralnej | str. 67 1.7.4. Skład i powołanie Rady Ministrów | str. 70 1.7.5. Rada Ministrów jako kolegialny organ administracyjny | str. 73 1.7.6. Funkcje i kompetencje Rady Ministrów i jej członków | str. 75 1.7.7. Organizacja ministerstwa | str. 79 1.8. Ustrój administracji terenowej | str. 81 1.8.1. Podział terytorialny dla celów administracyjnych | str. 81 1.8.2. Samorząd terytorialny | str. 87 1.8.3. Administracja rządowa w terenie | str. 94 Rozdział 2 Publiczne jednostki organizacyjne | str. 97 2.1. Istota i rodzaje | str. 97 2.2. Zakład administracyjny (publiczny) | str. 99 2.2.1. Istota zakładów administracyjnych | str. 100 2.2.2. Użytkownicy zakładu administracyjnego i władztwo zakładowe | str. 103 2.2.3. Niepubliczne (prywatne) zakłady administracyjne | str. 106 2.3. Przedsiębiorstwo publiczne | str. 107 Rozdział 3 Podmioty administrowane | str. 115 3.1. Osoby fizyczne | str. 115 3.1.1. Osoba fizyczna jako podmiot administrowany | str. 115 3.1.2. Osoba fizyczna kontrolująca administrację – obywatelska kontrola nad administracją | str. 126 3.1.3. Osoba fizyczna jako uczestnik sprawowania administracji | str. 132 3.2. Jednostki organizacyjne niepubliczne | str. 139 3.2.1. Istota i rodzaje | str. 139 3.2.2. Jednostki organizacyjne o charakterze niegospodarczym | str. 142 3.2.3. Stowarzyszenia | str. 143 3.2.4. Fundacje | str. 146 3.2.5. Fundacja rodzinna | str. 148 3.2.6. Związki pracodawców i związki zawodowe | str. 149 3.2.7. Partie polityczne | str. 151 3.2.8. Kościoły i związki wyznaniowe | str. 153 3.2.9.  Organizacje przedsiębiorców | str. 155 3.2.10. Społeczno-zawodowe organizacje rolników | str. 157 Część II Rzeczy (res) | str. 159 Rozdział 1 Rzeczy publiczne – pojęcie i klasyfikacja | str. 161 1.1. Dobra publiczne w naukach społecznych | str. 161 1.2. Dobra publiczne w prawie w perspektywie historycznej | str. 164 1.3. Współczesne koncepcje dóbr oraz rzeczy publicznych | str. 167 1.3.1. Rzeczy (dobra) publiczne – określenie pojęcia | str. 167 1.3.2. Klasyfikacja rzeczy (dóbr) publicznych | str. 168 Rozdział 2 Środowisko i przyroda | str. 173 2.1. Uwagi wprowadzające | str. 173 2.2. Pojęcie środowiska i jego ochrony | str. 174 2.3. Ochrona przyrody | str. 177 2.4. Źródła prawa i zasady ochrony środowiska | str. 181 Rozdział 3 Wody | str. 187 3.1. Wprowadzenie | str. 187 3.2. Zarządzanie wodami | str. 188 3.3. Korzystanie z wód i ich ochrona | str. 192 Rozdział 4 Lasy | str. 197 4.1. Ogólna charakterystyka oraz funkcje lasów | str. 197 4.2. Źródła prawa leśnego | str. 198 4.3. Pojęcie lasu oraz gospodarki leśnej | str. 200 4.4. Zasady gospodarki leśnej i prawa leśnego | str. 201 4.5. Rodzaje lasów | str. 203 4.6. Administracja leśna w ujęciu podmiotowym | str. 206 Rozdział 5 Kopaliny | str. 209 5.1. Podstawy prawne ochrony kopalin | str. 209 5.2. Kopaliny – określenie pojęcia | str. 210 5.3. Ochrona kopalin jako składnika środowiska | str. 211 5.4. Poszukiwanie i wydobywanie kopalin | str. 212 5.4.1. Koncesje | str. 213 5.4.2. Teren, obszar oraz zakład górniczy | str. 214 5.4.3. Odpowiedzialność za szkody | str. 216 5.5. Organy administracji geologicznej | str. 217 Rozdział 6 Dobra kultury | str. 219 6.1. Uwagi wprowadzające | str. 219 6.2. Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami | str. 221 Rozdział 7 Mienie publiczne | str. 229 7.1. Mienie państwowe | str. 229 7.2. Mienie jednostek samorządu terytorialnego | str. 237 Rozdział 8 Administracyjnoprawna ingerencja w prawo własności | str. 241 8.1. Wywłaszczenie | str. 241 8.2. Administracyjnoprawne obowiązki właściciela (zarządcy) rzeczy | str. 246 Część III Działania (actiones) | str. 251 Rozdział 1 Różnorodność działań administracji publicznej – prawne formy i metody działania | str. 253 Rozdział 2 Akty prawne generalne | str. 263 2.1. Rozporządzenia | str. 263 2.2. Akty prawa miejscowego | str. 266 2.3. Akty normatywne wewnętrzne | str. 271 2.4. Akty planowania | str. 274 2.5. Akty generalne kierownictwa – wytyczne i polecenia | str. 277 2.6. Akty regulacji sektorowej | str. 279 2.7. Akty wykładni prawa | str. 282 2.8. Akty „miękkiego” prawa administracyjnego | str. 285 Rozdział 3 Akt administracyjny | str. 289 3.1. Wprowadzenie | str. 289 3.2. Przegląd definicji pojęcia „akt administracyjny” | str. 289 3.3. Istota aktu administracyjnego i jego cechy | str. 290 3.3.1. Oparcie na przepisach prawa administracyjnego | str. 291 3.3.2. Władczość i jednostronność | str. 292 3.3.3. Oświadczenie woli | str. 293 3.3.4. Organ administracji publicznej | str. 295 3.3.5. Skierowane do zindywidualizowanego podmiotu spoza administracji publicznej | str. 295 3.3.6. Kształtowanie sytuacji prawnej podmiotu spoza administracji w sposób wiążący | str. 296 3.3.7. Konkretna sprawa | str. 297 3.3.8. Podsumowanie | str. 298 3.4. Podstawa aktu administracyjnego | str. 298 3.5. Rodzaje aktów administracyjnych | str. 299 3.6. Trwałość aktu administracyjnego | str. 300 3.7. Inne rodzaje aktów administracyjnych | str. 303 3.7.1. Generalne akty administracyjne | str. 303 3.7.2. Rzeczowe akty administracyjne | str. 305 Rozdział 4 Czynności materialno-techniczne | str. 309 4.1. Istota i znaczenie | str. 309 4.2. Wydawanie zaświadczeń | str. 315 4.3. Czynności egzekucyjne | str. 318 4.4. Czynności kontrolne (w stosunku do podmiotów administrowanych) | str. 320 Rozdział 5 Czynności społeczno-organizatorskie | str. 325 5.1. Istota i znaczenie | str. 325 5.2. Administrowanie przez udzielanie informacji – administrowanie informacyjne | str. 330 Rozdział 6 Czynności konsensualne | str. 335 6.1. Istota i znaczenie czynności konsensualnych | str. 335 6.2. Czynności konsensualne prawa administracyjnego | str. 338 6.3. Czynności konsensualne prawa cywilnego – umowa w administracji publicznej | str. 341 Rozdział 7 Sankcje administracyjne | str. 345 7.1. Wprowadzenie | str. 345 7.2. Sankcja w prawie administracyjnym | str. 346 7.3. Ustalanie konsekwencji niepodporządkowania się normom prawa administracyjnego | str. 348 7.4. Różnice pomiędzy sankcją administracyjną a karą | str. 349 7.5. Podsumowanie | str. 350 Część podsumowująca – zasady i wartości prawa administracyjnego | str. 351 Bibliografia | str. 357 Skorowidz | str. 365 Notki biograficzne | str. 369