Pozycja procesowa podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych w postępowaniu karnym, karnym skarbowym oraz w przedmiocie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych

Publikacja stanowi kompleksowe opracowanie porządkujące najnowszy stan wiedzy na temat pozycji procesowej podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych, czyli osób odpowiadających w związku z przestępstwem lub przestępstwem skarbowym oskarżonego. Autor przeanalizował czynniki determinujące zakres gwarancji procesowych tych podmiotów oraz zbadał, jakie gwarancje procesowe przysługują im na gruncie Konstytucji RP oraz najważniejszych aktów prawa międzynarodowego i prawa UE. W publikacji przedstawiono propozycję konstytucyjnego oraz prawnomiędzynarodowego i unijnego standardu gwarancji procesowych tych podmiotów, jak również przeanalizowano i porównano ich status procesowy na poziomie regulacji ustawowych – Kodeksu postępowania karnego, Kodeksu karnego skarbowego i ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (m.in. kwestie prawa do obrony, domniemania niewinności oraz reprezentacji w postępowaniu). Monografia zawiera liczne wskazówki interpretacyjne oraz postulaty dotyczące potrzebnych zmian legislacyjnych w zakresie, w jakim kształtują one pozycję procesową tytułowych podmiotów – zarówno w odniesieniu do kwestii modelowych, jak i szczegółowych rozwiązań normatywnych. Książka jest przeznaczona dla adwokatów, radców prawnych, prokuratorów, sędziów oraz aplikantów tych zawodów prawniczych. Może zainteresować również naukowców zajmujących się prawem karnym i procedurą karną oraz legislatorów.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 15 Przedmowa | str. 19 Wstęp | str. 21 Rozdział I Geneza podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 37 Rozdział II Materialnoprawne determinanty pozycji procesowej podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 53 Podstawy odpowiedzialności podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 54 1.1. Podstawy odpowiedzialności podmiotu zbiorowego | str. 54 1.2. Podstawy odpowiedzialności quasi-oskarżonych | str. 66 1.2.1. Podstawy odpowiedzialności podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej | str. 66 1.2.2. Podstawy odpowiedzialności podmiotów zobowiązanych | str. 71 1.2.3. Podstawy odpowiedzialności właściciela przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem | str. 77 Charakter odpowiedzialności podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 82 2.1. Konstytucyjne kryteria oceny charakteru odpowiedzialności podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 82 2.2. Prawnomiędzynarodowe i prawnounijne kryteria oceny charakteru odpowiedzialności podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 97 2.3. Klasyfikacja charakteru odpowiedzialności podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 111 2.3.1. Charakter odpowiedzialności podmiotu zbiorowego | str. 111 2.3.2. Charakter odpowiedzialności quasi-oskarżonych | str. 120 2.3.2.1. Charakter odpowiedzialności podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej | str. 120 2.3.2.2. Charakter odpowiedzialności podmiotów zobowiązanych | str. 126 2.3.2.3. Charakter odpowiedzialności właściciela przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem | str. 134 Porównanie odpowiedzialności grożącej podmiotowi zbiorowemu i quasi-oskarżonym oraz konsekwencje niedopasowania poziomu gwarancji procesowych do rodzaju, charakteru i stopnia surowości odpowiedzialności | str. 136 Rozdział III Konstytucyjny, prawnomiędzynarodowy i unijny standard gwarancji procesowych podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 139 Zakres podmiotowy gwarancji procesowych ujętych w regulacjach konstytucyjnych, prawnomiędzynarodowych i prawa UE | str. 141 1.1. Kwestia objęcia podmiotów korporacyjnych gwarancjami adresowanymi do osób fizycznych | str. 141 1.2. Zastosowanie do podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych normatywnych determinantów zakresu podmiotowego poszczególnych gwarancji procesowych | str. 145 1.2.1. Objęcie podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych zakresem podmiotowym prawa do rzetelnego procesu | str. 145 1.2.2. Objęcie podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych zakresem podmiotowym prawa do obrony | str. 151 1.2.3. Objęcie podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych zakresem podmiotowym domniemania niewinności | str. 156 1.2.4. Objęcie podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych zakresem podmiotowym prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji | str. 159 Kształt gwarancji procesowych ujętych w regulacjach konstytucyjnych, prawa międzynarodowego i prawa UE | str. 161 2.1. Prawo do rzetelnego procesu | str. 161 2.2. Prawo do obrony | str. 192 2.3. Domniemanie niewinności | str. 215 2.4. Prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji | str. 221 Standard minimalny gwarancji procesowych podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych na gruncie Konstytucji RP, prawa międzynarodowego i prawa UE | str. 229 Rozdział IV Gwarancje oraz obowiązki procesowe podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych na gruncie ustawowym | str. 243 Prawo do obrony | str. 244 1.1. Zastosowanie art. 6 k.p.k. do podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 245 1.2. Odpowiedni czas i możliwość przygotowania obrony | str. 256 1.3. Obrona formalna podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 268 1.3.1. Ustanowienie oraz wyznaczenie obrońcy podmiotu zbiorowego i pełnomocnika quasi-oskarżonych | str. 270 1.3.1.1. Ustanowienie obrońcy podmiotu zbiorowego i pełnomocnika quasi-oskarżonych z wyboru | str. 271 1.3.1.2. Wyznaczenie obrońcy podmiotu zbiorowego i pełnomocnika quasi-oskarżonych z urzędu | str. 278 1.3.2. Fakultatywna i obligatoryjna obrona podmiotu zbiorowego oraz reprezentacja quasi-oskarżonych przez pełnomocnika | str. 285 1.3.3. Liczba obrońców podmiotu zbiorowego i pełnomocników quasi-oskarżonych | str. 293 1.3.4. Ochrona podmiotu zbiorowego przed obroną kolizyjną oraz quasi-oskarżonych przed kolizyjną reprezentacją przez pełnomocnika | str. 294 1.3.5. Działalność obrońcy podmiotu zbiorowego i pełnomocnika quasi-oskarżonych | str. 303 1.3.6. Swoboda porozumiewania się podmiotu zbiorowego z obrońcą i quasi-oskarżonych z pełnomocnikiem | str. 307 1.4. Obrona materialna podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 309 Reprezentacja podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych w postępowaniu | str. 311 2.1. Reprezentacja quasi-oskarżonych będących osobami fizycznymi | str. 313 2.2. Reprezentacja podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych będących podmiotami korporacyjnymi | str. 318 2.2.1. Organy i osoby mogące reprezentować podmiot zbiorowy i quasi-oskarżonych będących podmiotami korporacyjnymi | str. 319 2.2.2. Wybór i zmiana reprezentanta podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych będących podmiotami korporacyjnymi | str. 342 2.2.3. Brak reprezentanta podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych będących podmiotami korporacyjnymi | str. 350 Znajomość zarzutów oraz zarzutów oskarżenia | str. 353 Udział podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych w czynnościach procesowych | str. 371 Prawo do przedstawienia własnego stanowiska oraz przesłuchanie podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 383 5.1. Prawo i obowiązek złożenia depozycji procesowych | str. 384 5.2. Prawo do odmowy złożenia depozycji procesowych i odmowy odpowiedzi na pytania | str. 399 5.3. Prawo do złożenia pisemnego lub ustnego oświadczenia | str. 407 5.4. Prawo wypowiadania się co do każdej kwestii podlegającej rozstrzygnięciu | str. 409 5.5. Prawo do repliki | str. 410 5.6. Prawo do ostatniego słowa | str. 412 Dostęp do akt sprawy | str. 415 Inicjatywa dowodowa | str. 420 Podmiot zbiorowy i quasi-oskarżeni a zasada nemo se ipsum accusare tenetur | str. 425 Podmiot zbiorowy i quasi-oskarżeni a tryby konsensualne | str. 430 Prawo do zaskarżania decyzji procesowych | str. 444 10.1. Środki zaskarżenia przysługujące podmiotowi zbiorowemu i quasi-oskarżonym | str. 444 10.2. Kwestia gravamen podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych | str. 453 10.3. Cofnięcie środka zaskarżenia | str. 459 10.4. Podmiot zbiorowy i quasi-oskarżeni a zakaz reformationis in peius i reguły ne peius | str. 461 10.5. Kwestia korzystania przez podmiot zbiorowy i quasi-oskarżonych ze środka zaskarżenia wniesionego przez innego uczestnika postępowania | str. 467 10.6. Odpowiedź podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych na środki zaskarżenia wniesione przez innych uczestników postępowania | str. 470 Domniemanie niewinności oraz in dubio pro reo | str. 472 Zasady ponoszenia kosztów procesu przez podmiot zbiorowy i quasi-oskarżonych | str. 481 Kumulacja ról procesowych a standard praw podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych na niwie ustawowej | str. 489 Rozdział V Środki przymusu mogące znaleźć zastosowanie wobec podmiotu zbiorowego i quasi-oskarżonych w postępowaniach z ich udziałem | str. 499 Rozdział VI Podmiot zbiorowy, quasi-oskarżeni a inni uczestnicy postępowania | str. 519 Podmiot zbiorowy, quasi-oskarżeni a oskarżony | str. 519 Podmiot zbiorowy i quasi-oskarżeni a wybrane inne podmioty występujące w postępowaniu | str. 544 2.1. Podmioty roszczące sobie prawa do przedmiotów lub korzyści zagrożonych przepadkiem | str. 545 2.1.1. Podmioty roszczące sobie prawa do przedmiotów lub korzyści zagrożonych przepadkiem w postępowaniu karnym | str. 549 2.1.2. Podmioty roszczące sobie prawa do przedmiotów lub korzyści zagrożonych przepadkiem w postępowaniu karnym skarbowym | str. 563 2.1.3. Podmioty roszczące sobie prawa do przedmiotów lub korzyści zagrożonych przepadkiem w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych | str. 572 2.1.4. Podmioty roszczące sobie prawa do przedmiotów lub korzyści zagrożonych przepadkiem a podmiot zbiorowy i quasi-oskarżeni | str. 573 2.2. Osoby mogące podlegać karom porządkowym | str. 575 2.3. Osoby podejrzane | str. 576 2.4. Osoby odpowiadające w związku z obowiązywaniem klauzul odpowiedzialności zastępczej | str. 578 Podmiot zbiorowy i quasi-oskarżeni na tle dotychczas wyróżnianych kategorii uczestników postępowania | str. 581 Uwagi końcowe | str. 587 Wykaz źródeł | str. 603 Orzecznictwo | str. 625