Prace Herkulesa - człowiek wobec wyzwań prób i przeciwności

Herkules może być uważany za symbol człowieka zmagającego się z trudnościami i przeszkodami, których pokonanie wymaga od niego siły, sprytu, determinacji i odporności. Zmaganie się z różnego rodzaju przeciwnościami (zewnętrznymi i wewnętrznymi) literatura i sztuka uczyniła jednym z najważniejszych tematów, licznie obecnych w kulturze na przestrzeni dziejów. Książka Prace Herkulesa – człowiek wobec wyzwań, prób i przeciwności stanowi próbę zmierzenia się zarówno z mitem Herkulesa i jego obecnością, jak i z zagadnieniem heroizmu - wysiłków człowieka uwieńczonych sukcesem. W skład niniejszego tomu wchodzi kilkadziesiąt rozpraw zamówionych oraz stanowiących pokłosie konferencji naukowej, zorganizowanej w listopadzie 2011 przez Katedrę Komparatystyki Literackiej Wydziału Polonistyki UJ w ramach cyklicznego projektu naukowego. Ich autorami są polscy i zagraniczni autorzy, reprezentujący takie dziedziny, jak literaturoznawstwo, językoznawstwo, historia, filozofia, historia muzyki i sztuki, kulturoznawstwo i filmoznawstwo). Poszczególne rozdziały książki dotyczą zarówno zagadnień szczegółowych (aspektów mitu Herkulesa i jego wariantów w różnych dziedzinach kultury, sposobów przedstawienia poszczególnych prac tego herosa), jak i ogólnej natury, związanych z rozmaicie pojmowanym i przedstawianym heroizmem

Spis treści

Krzysztof Bielawski (UJ), (Nie)sława Hery: Paradoksy Heraklesowego mitu 9 Joanna Pietrzak-Th ébault (UKSW), Herkules na rozdrożu – między ideałem rycerza a „męża szlachetnego” i monarchy nowych czasów 17 Joanna Gorecka-Kalita (UJ), Heroizm między świętością a szaleństwem: rycerz Wiwian w starofrancuskiej epopei cyklu Wilhelma 31 Barbara Marczuk (UJ), Hercules Lybius, Gallicus, Christianus: Pierre Ronsard wobec legendy i alegorezy 45 Magdalena Koźluk (UŁ), Bivium virtutis et vitii – ethos Herkulesa w szesnastoi siedemnastowiecznej ars emblematica 59 David Hernández de la Fuente (UNED), Herkules w Hiszpanii: szkic o mitologii i symbolizmie 75 Roman Dąbrowski (UJ), Między Marsem a Minerwą. Zwycięski heroizm w oświeceniowej epopei 87 Justyna Łukaszewicz (UWr), Mit Herkulesa w kulturze polskiego oświecenia 107 Aleksandra Wojda (UJ), Konstruktorzy pamięci. O etosie heroicznym w Śpiewach historycznych Juliana Ursyna Niemcewicza 127 Monika Schmitz-Emans (Ruhr-Universität Bochum), Autor jako nowy Herkules. Ślady Herkulesa u Jean Paula 149 Barbara Sosień (UJ), Lwia skóra, maczuga i kądziel: Herkules, Omfale i rokoko (Th éophile Gautier, Omphale, 1835) 175 Marek Stanisz (UR), Na tropie nowego Herkulesa. Romantyczna krytyka literacka w poszukiwaniu bohatera heroicznego 185 Magdalena Siwiec (UJ), Herkules na rozstajach dróg, czyli „albo-albo”. Miejsce heroizmu w autokreacji Juliusza Słowackiego 205 Michał Kuziak (UW), Fantazmat heroiczny i praca w korespondencji Zygmunta Krasińskiego 225 Ewa Hoff mann-Piotrowska (UW), Świętość według Mickiewicza 245 Jakub Czernik (UJ), Romantyczny heroizm i herosi romantyzmu (Th omas Carlyle, Ralph Waldo Emerson, Adam Mickiewicz) 265 Iwona Puchalska (UJ), „Oszalały Herakles”, czyli o bohaterstwie ekspiacyjnym w polskich narracjach dziewiętnastowiecznych (Adam Mickiewicz, Walery Łoziński, Henryk Sienkiewicz) 279 Miłowit Kuniński (UJ), Filozofi a jako praca Herkulesa 295 Krzysztof Koehler (UKSW), Cherlawy Herkules: próba diagnozy zespołu chorobowego kultury współczesnej 315 Maria Cieśla-Korytowska (UJ), Sprostać wyzwaniom 331 Dariusz Pniewski (UMK), Jezus – Herkules nowych czasów. Reinterpretacja figury Jezusa w koncepcjach socjalistów utopijnych oraz w estetyce około 1830 roku 357 Helena Carvalhao Buescu (UL), Barwa polityczna: nowoczesny heroizm Czerwonego i czarnego 371 Ryszard Kasperowicz (KUL), Hercules am Scheidewege Erwina Panofskiego jako symbol walki o nową metodę 385 Nancy Mowll Mathews (WMCA), Herkules w Nowym Jorku: sztuka amerykańska i prace imigrantów, 1900–1910 399 Katarzyna Mroczkowska-Brand (UJ), Heroizm przetrwania a heroizm samobójstwa. Kontekst kolonialny obrazu zachowań heroicznych w wybranych powieściach Louise Erdrich, Toni Morrison i Simone Schwarz-Bart 407 Danuta Quirini-Popławska (UJ, Ignatianum), Losy chrześcijańskich jeńców w Turcji w XV–XVI wieku: pomiędzy asymilacją a wolnością 417 Tadeusz Budrewicz (UP), Asnyka cykl Herakles 437 Olga Płaszczewska (UJ), Władysław Orkan i jego Herkules nowożytny (1904) 459 Anna Czabanowska-Wróbel (UJ), Młodopolski heroizm – fantazmaty męskości 473 Iwona Węgrzyn (UJ), Jak zdobyć męża? Herkulesowe prace romantycznych panien na wydaniu 489 Andrzej Waśko (UJ), „Miłość do mocy” w twórczości i legendzie Józefa Piłsudskiego 507 Hana Voisine-Jechova (Sorbonne), Konflikty tytana. Herakles Otokara Fischera w kontekście europejskim 523 Małgorzata Sokalska (UJ), Herkules i kobiety. Postać herosa w operze barokowej (Francesco Cavalli, Antonio Vivaldi) 535 Leszek Polony (AM), Mit heroiczny w muzyce Beethovena 559 Magdalena Dziadek (UAM), Heroiczny mit Beethovena w polskim piśmiennictwie muzycznym XIX wieku 567 Grażyna Stachówna (UJ), Filmowe trudy Herkulesa 581 Anita Całek (UJ), Sytuacje graniczne w antyutopii: od heroizmu do konformizmu 597 Elżbieta Tabakowska (UJ), Hercules contra plures, czyli o dwunastu pracach tłumacza 621 Spis ilustracji 633 Indeks ważniejszych nazwisk występujących w tekście głównym 635