Pracoholizm

Walorem książki jest ukazanie złożoności pracoholizmu. Z badań Diany Malinowskiej wynika, że stanowi on syndrom składający się z różnych współwystępujących elementów skupionych wokół zachowania, myślenia i emocji. Autorka analizuje to zjawisko, opisując rozmaite sposoby jego ujmowania: jako patologiczne oraz względnie normalne. Ukazuje również rozmaite skutki pracoholizmu, które obejmują funkcjonowanie pracoholików w obszarze osobistym, rodzinnym i zawodowym. W relacjonowanych autorskich badaniach poszukiwano również odpowiedzi na pytanie: dlaczego ludzie stają się pracoholikami? Autorka udziela jej, wskazując na istotne znaczenie celów dotyczących osiągnięć zawodowych i przekraczania własnych możliwości, pozycji wartości estetycznych i moralnych w hierarchii wartości osoby, kryzysu w wartościowaniu oraz orientacji autonomicznej i pozaosobowej charakteryzujących motywację pracoholików. Pracoholizm jest współcześnie symptomem zachowania typowym dla pracy, ale też ciągle słabo rozpoznanym, domagającym się gruntownego wyjaśnienia od strony mechanizmów psychologicznych. Wyjaśnienie to pozostaje jednak na poziomie intensywnych badań opisowych, którym brak spójnego zaplecza teoretycznego. Problematykę pracoholizmu podejmuje w Polsce nieliczna grupa badaczy, a kolejne eksploracje empiryczne oraz próby analizy wydają się bardzo pożądane i przydatne w psychoterapii zmagającej się od dłuższego czasu z problemem tego typu uzależnienia. Monografia Diany Malinowskiej jest więc publikacją potrzebną z uwagi na konieczność zarówno tworzenia nowych modeli motywacji do pracy, konstruowania koncepcji wyjaśniających, jak i doskonalenia działań organizacyjnych i naprawczych. Z recenzji prof. dr hab. Aleksandry Tokarz

Spis treści

Wprowadzenie 11 Rozdział 1. Pracoholizm – patologia czy norma? 15 Zróżnicowanie terminologii wykorzystywanej do opisu pracoholizmu 15 Pracoholizm jako patologia 21 Pracoholizm jako obszar normy 24 Typy pracoholików 25 Pracoholizm jako syndrom, jego wskaźniki behawioralne, poznawcze i emocjonalne 34 Podsumowanie 37 Rozdział 2. Psychologiczne podłoże pracoholizmu – ku motywacyjnym wyjaśnieniom zjawiska 39 Uwarunkowania pracoholizmu w ramach różnych perspektyw i podejść teoretycznych 39 Perspektywa podmiotowa 40 Perspektywa cech osobowości 41 Perspektywa uzależnienia 41 Perspektywa systemowej terapii rodzin 42 Podejście behawioralne 42 Podejście poznawcze 43 Podejście środowiskowe – środowisko organizacyjne 43 Uwarunkowania motywacyjne pracoholizmu: cele, wartości, typ motywacji 45 Cele jako kategoria organizacji psychicznej 47 Związek celów z wymiarami pracoholizmu 49 Wartości jako system regulacji zachowania i mechanizm integracji psychicznej 50 Związek właściwości hierarchii wartości z wymiarami pracoholizmu 52 Kryzys w wartościowaniu i jego wpływ na funkcjonowanie jednostki 52 Związek kryzysu w wartościowaniu z wymiarami pracoholizmu 54 Typ motywacji a samoukierunkowanie zachowania 55 Związek orientacji motywacyjnych z wymiarami pracoholizmu 56 Podsumowanie 58 Rozdział 3. Skutki pracoholizmu i jego związek z jakością życia 61 Skutki pracoholizmu w różnych obszarach funkcjonowania 61 Skutki pracoholizmu dla osoby 61 Skutki pracoholizmu dla rodziny 66 Skutki pracoholizmu dla organizacji 69 Perspektywa psychologii pozytywnej i pojęcie jakości życia w ocenie zdrowia 73 Pojęcie jakości życia 73 Związek jakości życia z wymiarami pracoholizmu 75 Motywacyjne korelaty jakości życia 76 Podsumowanie 78 Rozdział 4. Metodologia badań własnych 79 Założenia badań własnych 79 Cele badań 80 Hipotezy i pytania badawcze 80 Osoby badane 84 Materiały 85 Narzędzia pomiaru pracoholizmu 85 Narzędzia pomiaru charakterystyk motywacyjnych 91 Narzędzia pomiaru jakości życia 94 Procedura 95 Techniki statystyczne 96 Rozdział 5. Model trójwymiarowej struktury pracoholizmu – wyniki i dyskusja badań własnych 99 Analiza normalności rozkładów, kontrola płci, wieku, poziomu zarządzania i wpływu metody zbierania danych 99 Weryfikacja struktury pracoholizmu 102 Dyskusja wyników 108 Rozdział 6. Modele motywacyjnych uwarunkowań wymiarów pracoholizmu i ich związki z jakością życia – wyniki i dyskusja badań własnych 113 Eksploracja związków pomiędzy zmiennymi – analizy korelacyjne 113 Analiza uwarunkowań wymiarów pracoholizmu i ich związków z jakością życia 115 Model wyjaśniający behawioralny wymiar pracoholizmu 117 Dyskusja wyników 119 Model wyjaśniający poznawczy wymiar pracoholizmu 123 Dyskusja wyników 123 Model wyjaśniający emocjonalny wymiar pracoholizmu 128 Dyskusja wyników 129 Związki behawioralnego, poznawczego i emocjonalnego wymiaru pracoholizmu z jakością życia 130 Rozdział 7. Podsumowanie 135 Jaka jest struktura pracoholizmu? 135 Jaka jest geneza pracoholizmu? 137 Rola celów o treści autotranscendencja i osiągnięcia zawodowe w przewidywaniu pracoholizmu 138 Rola wartości estetycznych i moralnych w przewidywaniu pracoholizmu 138 Rola orientacji autonomicznej i pozaosobowej w przewidywaniu pracoholizmu 140 Jakie są funkcje pracoholizmu? 141 Znaczenie badań własnych 142 Ograniczenia badań własnych 143 Literatura cytowana 145 Spis tabel 161 Spis rycin 163