Prawne instrumenty ograniczania deficytu budżetowego i długu publicznego jednostek samorządu terytorialnego

Książka jest pierwszą na rynku monografią prawniczą zawierającą usystematyzowany wykład prawnych ograniczeń deficytu budżetu i długu publicznego jednostek samorządu terytorialnego jako instytucji prawa finansów publicznych. Uwzględnienie szerokiego kontekstu prawno-porównawczego umożliwiło przedstawienie norm prawnych ograniczających deficyt i dług w postaci uporządkowanego systemu, uzupełniającego ograniczenia wynikające z oddziaływania sił rynkowych (dyscypliny rynkowej). Niezbędną częścią składową tego systemu jest prawna regulacja postępowania naprawczego. Rozważaniom teoretycznym towarzyszy analiza dogmatyczna norm prawa krajowego uwzględniająca judykaturę sądów powszechnych i administracyjnych oraz bogaty dorobek orzeczniczy organów nadzoru. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona dla pracowników naukowych (nauki prawne, ekonomiczne, o finansach) oraz pracowników administracji państwowej zajmujących się finansami publicznymi. Zainteresuje też pracowników organów nadzoru, pracowników jednostek samorządu terytorialnego zajmujących się sprawami finansowymi (zwłaszcza skarbników oraz pracowników podporządkowanych skarbnikom wydziałów i biur) oraz osoby wykonujące zawody prawnicze, których zakres pracy obejmuje sprawy finansowe jednostek samorządu terytorialnego. Przeznaczona jest także dla słuchaczy studiów podyplomowych z zakresu finansów samorządowych, finansowania infrastruktury itp.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 11 Wprowadzenie | str. 21 Rozdział 1 Prawna koncepcja deficytu budżetowego i długu publicznego jednostki samorządu terytorialnego | str. 37 1.1. Zróżnicowanie koncepcji deficytu budżetowego i długu jednostek samorządu terytorialnego | str. 39 1.2. Memoriałowa koncepcja deficytu i długu w prawie unijnym | str. 49 1.2.1. Prawna definicja deficytu i długu dla potrzeb procedury nadmiernego deficytu a koncepcja deficytu i długu jednostki samorządu terytorialnego | str. 49 1.2.2. Deficyt jednostki samorządu terytorialnego | str. 56 1.2.3. Dług jednostki samorządu terytorialnego | str. 65 1.3. Koncepcja deficytu budżetowego i długu publicznego jednostki samorządu terytorialnego w prawie polskim | str. 78 1.3.1. Prawne pojęcie deficytu budżetowego jednostki samorządu terytorialnego | str. 78 1.3.2. Konstrukcyjne elementy definicji długu publicznego JST | str. 87 1.3.3. Zakres przedmiotowy długu publicznego jednostki samorządu terytorialnego - "tytuły dłużne" | str. 107 1.4. Wybrane problemy konstruowania prawnej definicji deficytu budżetowego i długu publicznego jednostki samorządu terytorialnego | str. 137 1.4.1. Problem dostosowania definicji formułowanych w prawie polskim do definicji formułowanych dla potrzeb procedury nadmiernego deficytu | str. 137 1.4.2. Problem zakresu przedmiotowego i podmiotowego długu publicznego jednostki samorządu terytorialnego | str. 145 1.4.3. Problem "autonomizacji" deficytu budżetowego i długu jednostek samorządu terytorialnego w ramach deficytu i długu sektora publicznego | str. 149 Podsumowanie | str. 152 Rozdział 2 Teoretycznoprawne podstawy problematyki ograniczania deficytu budżetowego i długu publicznego jednostek samorządu terytorialnego | str. 163 2.1. Charakter prawny i struktura norm ograniczających deficyt budżetowy i dług publiczny jednostek samorządu terytorialnego | str. 165 2.1.1. Zaciąganie przez jednostki samorządu terytorialnego zobowiązań stanowiących dług publiczny a zasada legalizmu | str. 165 2.1.2. Struktura norm prawnych wykorzystywanych dla ograniczania deficytu budżetowego i długu jednostek samorządu terytorialnego | str. 198 2.2. Typologia prawnych instrumentów ograniczania deficytu budżetowego i długu jednostek samorządu terytorialnego | str. 211 2.3. Konsekwencje naruszenia norm ograniczających deficyt i dług jednostek samorządu terytorialnego | str. 225 2.3.1. Konsekwencje sprzeczności z prawem uchwał i zarządzeń organów jednostki samorządu terytorialnego | str. 225 2.3.2. Naruszenie ograniczeń w postaci upoważnień do działania a umocowanie organu wykonawczego do dokonywania czynności prawnych | str. 237 2.3.3. Skutki naruszenia ograniczeń w postaci zakazów i nakazów | str. 253 2.3.4. Ograniczenia w postaci zakazów i nakazów a obejście prawa | str. 260 2.3.5. Dopuszczalność stosowania analogii przy rozwiązywaniu wątpliwości powstających na tle interpretacji norm ograniczających dług publiczny JST | str. 267 2.3.6. Ograniczenia zaciągania zobowiązań stanowiących dług publiczny a wybór prawa obcego | str. 272 Podsumowanie | str. 278 Rozdział 3 Prawne ograniczenia deficytu budżetowego i długu jednostek władzy terytorialnej w wybranych krajach | str. 287 3.1. Analiza zasady zrównoważonego budżetu jednostek władzy terytorialnej | str. 290 3.1.1. Uwagi wprowadzające | str. 290 3.1.2. Zróżnicowanie systemów budżetowania na poziomie jednostek samorządu terytorialnego | str. 293 3.1.3. Zakres przedmiotowy i koncepcja równowagi budżetowej | str. 308 3.1.4. Zasada równowagi budżetowej w cyklu budżetowym | str. 326 Aneks: Wyniki badań dotyczące wpływu zasady zrównoważonego budżetu na faktyczne wyniki finansowe | str. 330 3.2. Porównawcza analiza norm ograniczających zaciąganie długu przez jednostki władzy terytorialnej w wybranych krajach | str. 332 3.2.1. Uwagi wprowadzające | str. 332 3.2.2. Podstawy prawne ograniczeń dotyczących zaciągania długu | str. 335 3.2.3. Koncepcja długu jednostki samorządu terytorialnego | str. 345 3.2.4. Limitowanie wielkości długu zaciąganego w danym roku budżetowym przez organy administracji rządowej | str. 350 3.2.5. Budżetowe przeznaczenie długu | str. 356 3.2.6. Limitowanie wielkości zadłużenia oparte na wskaźnikach | str. 361 3.2.7. Ograniczenia dotyczące warunków zaciągania długu | str. 367 Podsumowanie | str. 371 Rozdział 4 Prawne instrumenty ograniczania deficytu budżetowego i długu jednostek samorządu terytorialnego w fazie opracowywania i uchwalania uchwały budżetowej | str. 385 4.1. Określenie deficytu budżetowego i autoryzacja długu publicznego w uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego | str. 387 4.1.1. Określenie deficytu budżetowego | str. 387 4.1.2. Autoryzacja zobowiązań finansowych sensu stricto | str. 393 4.1.3. Autoryzacja pozostałych zobowiązań stanowiących dług publiczny | str. 409 4.1.4. Inicjatywa organu zarządzającego a kompetencje organu stanowiącego w zakresie ujmowania deficytu i długu w uchwale budżetowej | str. 425 4.2. Konstrukcja i normatywny charakter złotej zasady w systemie prawno-finansowym jednostek samorządu terytorialnego | str. 440 4.2.1. Podział wydatków jednostki samorządu terytorialnego na bieżące i majątkowe | str. 440 4.2.2. Suma nadwyżek z lat ubiegłych i wolnych środków jako pozycja korygująca | str. 461 4.2.3. Normatywny charakter złotej zasady | str. 479 4.3. Bezpośrednie ograniczanie kwoty zadłużenia JST w latach 1990-2009 (wzmianka) | str. 487 4.4. Ograniczanie płatności związanych z obsługą zadłużenia - "wskaźnik obsługi zadłużenia" | str. 490 4.4.1. Ewolucja konstrukcji wskaźnika obsługi zadłużenia w latach 1993-2009 | str. 490 4.4.2. Konstrukcja wskaźnika obsługi zadłużenia w ustawie o finansach publicznych | str. 492 4.4.3. Analiza normy prawnej wyrażonej w przepisach art. 243 u.f.p. | str. 504 Podsumowanie / 536 Rozdział 5 Prawne instrumenty ograniczania deficytu budżetowego i długu jednostek samorządu terytorialnego w fazie wykonywania budżetu | str. 547 5.1. Podział kompetencji organów jednostki samorządu terytorialnego w zakresie decydowania o zaciąganiu zobowiązań stanowiących dług publiczny | str. 549 5.1.1. Uwagi wprowadzające | str. 549 5.1.2. Uchwały służące rozgraniczeniu kompetencji organu stanowiącego i organu wykonawczego | str. 561 5.1.3. Uchwały dotyczące zaciągania długu publicznego | str. 580 5.2. Ograniczenia możliwości zaciągania długu ze względu na przedmiot lub charakter finansowania | str. 602 5.2.1. Uwagi wprowadzające | str. 602 5.2.2. Ograniczenia możliwości zaciągania długu ze względu na przedmiot finansowania | str. 606 5.2.3. Ograniczenia możliwości zaciągania długu ze względu na charakter finansowania | str. 624 5.3. Ograniczenia zasady swobody umów w zakresie instrumentów długu publicznego jednostki samorządu terytorialnego | str. 632 5.3.1. Nakazy i zakazy związane z obsługą zobowiązań finansowych | str. 632 5.3.2. Nakaz uprzedniego ustalania wyrażonej w złotych wartości nominalnej należnej do zapłaty w dniu wymagalności | str. 636 Podsumowanie | str. 644 Rozdział 6 Ograniczenia deficytu budżetowego i długu publicznego jednostek samorządu terytorialnego w okresie realizacji postępowania naprawczego | str. 653 6.1. Przegląd regulacji wybranych krajów w zakresie sanacji gospodarki finansowej jednostek władzy terytorialnej | str. 655 6.1.1. Uwagi wprowadzające | str. 655 6.1.2. Budżetowy program naprawczy - niektóre niemieckie kraje związkowe | str. 657 6.1.3. Budżet zastępczy (Francja) - wzmianka | str. 662 6.1.4. "Upadłość" jednostek samorządu terytorialnego w prawie federalnym USA | str. 663 6.2. Sanacja finansów jednostek samorządu terytorialnego w Polsce a ograniczenia deficytu budżetowego i długu | str. 672 6.2.1. Konsekwencje braku możliwości uchwalenia budżetu | str. 672 6.2.2. Charakter prawny działań RIO związanych z brakiem możliwości uchwalenia budżetu zgodnie z normami relacyjnymi | str. 678 6.2.3. Kryterium legalności w stosowaniu przez RIO środków nadzorczych związanych z brakiem możliwości uchwalenia budżetu zgodnie z normami relacyjnymi | str. 685 6.2.4. Pożyczka z budżetu państwa na realizację postępowania naprawczego | str. 698 Podsumowanie | str. 701 Uwagi końcowe | str. 713 Bibliografia | str. 727