Prawo cywilne. Część ogólna

Podręcznik przedstawia zagadnienia części ogólnej prawa cywilnego z elementami prawa zobowiązań. Omówione w nim zostały m.in. tematy dotyczące: praw podmiotowych, oświadczeń różnego typu, zawierania umów, warunku lub terminu, wymogu formy, zdolności do czynności prawnych i przedstawicielstwa, wad oświadczeń woli, dawności w prawie cywilnym. Działanie poszczególnych instytucji zostało przedstawione w oparciu o konkretne stany faktyczne, przy uwzględnieniu wpływu prawa europejskiego na stosowanie przepisów prawa krajowego. Opracowanie skierowane jest nie tylko do studentów, ale także do osób stosujących prawo, w tym adwokatów, radców prawnych, sędziów czy notariuszy.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 13 Wprowadzenie | str. 17 Część pierwsza Prawo cywilne – podstawowe pojęcia i wiadomości Rozdział I Prawo podmiotowe | str. 25 Prawo podmiotowe i uprawnienie, roszczenie | str. 25 Wierzytelność i zobowiązanie, dług i odpowiedzialność (zaskarżalność) | str. 28 Przyporządkowanie praw z punktu widzenia ich skuteczności i przedmiotu | str. 30 Dobra prawne i sposoby ich ochrony | str. 34 Rozdział II Prawo przedmiotowe | str. 39 Prawo publiczne a prawo prywatne | str. 39 Źródła i system prawa prywatnego | str. 44 Różnicowanie skutków prawnych w zależności od kwalifikacji sytuacyjnej podmiotów (w tym przedsiębiorcy i konsumenci) | str. 51 Konstrukcja Kodeksu cywilnego | str. 57 4.1. Historia kodyfikacji | str. 57 4.2. Struktura Kodeksu i jej krytyka | str. 62 Polskie prawo cywilne na tle porównawczym i perspektywy europejskie | str. 65 Rozdział III Stosowanie prawa – analiza prawnicza | str. 69 Ustalenie stanu faktycznego i określenie podstawy prawnej roszczenia | str. 69 Określenie przesłanek roszczenia | str. 74 Badanie przesłanek (subsumpcja); wykładnia | str. 77 Przykład analizy prawniczej w celu oceny konkretnej sprawy | str. 85 Rozdział IV Wybrane podstawy roszczeń | str. 91 Wprowadzenie: wielość podstaw roszczeń | str. 91 Ustalenie treści roszczenia (przykład różnicy między roszczeniem o wykonanie umowy a roszczeniem o zwrot świadczeń) | str. 93 Klasyfikacja podstaw roszczeń | str. 94 3.1. Roszczenie o wykonanie zobowiązania z czynności prawnej | str. 94 3.2. Roszczenie petytoryjne (windykacyjne) | str. 96 3.3. Roszczenie posesoryjne | str. 98 3.4. Roszczenia odszkodowawcze | str. 100 3.5. Roszczenia zwrotne lub restytucyjne | str. 102 Zbieg podstaw roszczeń | str. 103 Część druga Czynność prawna, oświadczenie woli, umowa. podstawowe pojęcia i wiadomości Rozdział V Czynność prawna | str. 107 Czynność prawna a inne zdarzenia prawne | str. 107 Rodzaje czynności prawnych | str. 109 Czynności prawne jako narzędzie realizacji autonomii prywatnej i swobody umów | str. 118 3.1. Wymiary autonomii odnoszącej się do czynności prawnych; zakaz dyskryminacji | str. 118 3.2. Realizacja autonomii woli w różnych gałęziach prawa cywilnego; ewolucja koncepcji | str. 124 3.3. Swobody unijne a zasada swobody umów | str. 126 3.4. Code is law | str. 127 Rozdział VI Oświadczenia i przejawy uczuć | str. 129 Oświadczenia woli, oświadczenia wiedzy i przejawy uczuć | str. 129 Wyraz zewnętrzny | str. 132 Znaczenie woli wewnętrznej | str. 133 Złożenie oświadczenia woli | str. 137 Wykładnia oświadczenia woli a koncepcja uzasadnionych oczekiwań | str. 143 Pozorność jako problem wykładni | str. 145 Zastąpienie oświadczenia woli orzeczeniem sądu | str. 146 Rozdział VII Umowa i jej zawarcie | str. 149 Tryby zawarcia umowy: uwagi wprowadzające, umowa przedwstępna | str. 149 Zawarcie umowy: tryb ofertowy | str. 154 2.1. Oferta | str. 154 2.2. Wystawienie towaru z ceną na widok publiczny jako oferta | str. 166 2.3. Oferta w handlu elektronicznym | str. 169 2.4. Wpływ obowiązków informacyjnych na treść oferty; nieuczciwe praktyki rynkowe oferenta | str. 172 2.5. Przyjęcie | str. 174 2.6. Modyfikujące przyjęcie oferty | str. 175 2.7. Milczące przyjęcie oferty | str. 180 2.8. Przyjęcie dorozumiane przez wykonanie | str. 184 2.9. Zmiany podmiotowe po stronie oblata | str. 186 2.10. Chwila i miejsce zawarcia umowy | str. 187 Zawarcie umowy: negocjacje | str. 189 Zawarcie umowy: aukcja i przetarg | str. 193 4.1. Uwagi ogólne | str. 193 4.2. Aukcja | str. 194 4.3. Przetarg | str. 197 4.4. Żądanie unieważnienia umowy | str. 198 4.5. Wadium | str. 199 Konsens i treść umowy – wykładnia oświadczeń woli | str. 201 Umowa w tradycyjnym i nowym ujęciu | str. 207 Włączenie wzorców | str. 213 7.1. Pojęcie i charakterystyka wzorców | str. 213 7.2. Schemat regulacji | str. 216 7.3. Kontrola inkorporacji | str. 218 7.4. Wzorce w postaci elektronicznej | str. 224 7.5. Włączenie wzorców w stosunkach profesjonalnych; konflikt wzorców | str. 225 Culpa in contrahendo ipodobne instytucje | str. 230 Umowne prawo odstąpienia | str. 232 9.1. Konsumenckie a umowne prawo odstąpienia – uwagi wspólne | str. 232 9.2. Umowne prawo odstąpienia – przesłanki i skutki wykonania | str. 233 Rozdział VIII Warunek i termin przy czynnościach prawnych | str. 237 Uwagi wprowadzające | str. 237 Warunek | str. 240 Sytuacja prawna warunkowo uprawnionego | str. 245 Część trzecia Ważność czynności prawnej i jej przesłanki Rozdział IX Nieważność i inne postacie wadliwości czynności prawnych | str. 251 Uwagi ogólne | str. 251 Postacie wadliwości czynności prawnych | str. 252 2.1. Nieważność | str. 252 2.2. Nieważność a konwalidacja i konwersja | str. 253 2.3. Wzruszalność (nieważność względna) | str. 254 2.4. Bezskuteczność zawieszona | str. 255 2.5. Bezskuteczność względna | str. 256 2.6. Nieważność częściowa | str. 258 2.7. Niezwiązanie niewynegocjowanym postanowieniem umownym | str. 259 2.8. Problem czynności prawnej nieistniejącej | str. 261 Rozdział X Forma | str. 263 Uwagi ogólne | str. 263 1.1. Wymóg formy szczególnej | str. 263 1.2. Cele wymogów formy szczególnej | str. 264 1.3. Skutki niedochowania wymogu formy i rodzaje form | str. 267 Rodzaje form szczególnych | str. 268 2.1. Uwagi ogólne | str. 268 2.2. Forma dokumentowa | str. 273 2.3. Forma pisemna | str. 276 2.4. Forma elektroniczna | str. 282 2.5. Akt notarialny | str. 283 2.6. Forma pisemna z urzędowym poświadczeniem podpisu | str. 285 2.7. Forma pisemna z urzędowym poświadczeniem daty („data pewna”) | str. 286 Szczególne zagadnienia związane z formą | str. 291 3.1. Udzielenie zgody | str. 291 3.2. Potwierdzenie zawarcia umowy | str. 292 3.3. Pactum de forma | str. 294 3.4. Zmiana stosunku prawnego | str. 298 3.5. Umowa przedwstępna i inne czynności prawne dokonywane przed zawarciem umowy docelowej | str. 302 3.6. Wymogi szczególne o charakterze formalnym wynikające z prawa unijnego | str. 305 Rozdział XI Podmiotowość i przedstawicielstwo | str. 309 Podmiotowość w stosunkach cywilnoprawnych | str. 309 Zdolność prawna osób fizycznych | str. 310 Zdolność do czynności prawnych osób fizycznych | str. 313 3.1. Wprowadzenie | str. 313 3.2. Brak zdolności do czynności prawnych | str. 314 3.3. Ograniczona zdolność do czynności prawnych | str. 318 Zdolność osób prawnych oraz ułomnych osób prawnych | str. 329 4.1. Rozwój instytucji i typy osób prawnych | str. 329 4.2. Działanie przez organy – wzmianka | str. 331 4.3. Publiczne osoby prawne: Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego | str. 339 4.4. Ułomne osoby prawne – art. 331 k.c.  | str. 340 Uwagi ogólne dotyczące przedstawicielstwa | str. 343 5.1. Istota instytucji i jej rozwój historyczny | str. 343 5.2. Samodzielność i jawność działania przedstawiciela | str. 347 5.3. Systematyka regulacji i źródła przedstawicielstwa | str. 352 5.4. Pełnomocnictwo | str. 353 5.4.1. Uwagi ogólne | str. 353 5.4.2. Udzielenie i zakres pełnomocnictwa | str. 354 5.4.3. Ograniczenia co do treści pełnomocnictwa, czynności z samym sobą, pełnomocnictwo substytucyjne | str. 358 5.4.4. Wygaśnięcie pełnomocnictwa | str. 360 5.4.5. Ochrona zaufania osób trzecich | str. 361 5.4.6. Działanie bez umocowania albo z przekroczeniem granic umocowania | str. 364 Prokura | str. 365 6.1. Uwagi ogólne | str. 365 6.2. Udzielenie i zakres prokury | str. 365 6.3. Wygaśnięcie prokury | str. 367 6.4. Działanie osoby podającej się za prokurenta bez umocowania albo z przekroczeniem granic umocowania | str. 368 Rozdział XII Wady oświadczenia woli i inne sposoby ochrony autonomii woli | str. 371 Uwagi wstępne | str. 371 Brak świadomości lub swobody podjęcia decyzji i wyrażenia woli | str. 375 Pozorność | str. 377 Błąd | str. 381 4.1. Uwagi ogólne | str. 381 4.2. Istnienie błędu | str. 383 4.3. Błąd co do treści czynności prawnej | str. 385 4.4. Istotność błędu | str. 388 4.5. Ochrona zaufania kontrahenta przy oświadczeniach skierowanych do adresata | str. 389 4.6. Błąd posłańca | str. 396 4.7. Błąd pełnomocnika oraz osoby prawnej | str. 401 4.8. Błąd wywołany podstępnie | str. 405 4.9. Błąd a rękojmia | str. 410 4.10. Milczące zatajenie wady a podstęp | str. 418 Groźba | str. 418 Wyzysk i instytucje zbliżone | str. 422 Inne sposoby ochrony autonomii woli | str. 425 7.1. Uwaga wstępna | str. 425 7.2. Przedkontraktowe obowiązki informacyjne | str. 425 7.3. Standard uzasadnionych oczekiwań | str. 429 7.4. Skutki stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych przez przedsiębiorcę | str. 430 7.5. Konsumenckie prawo odstąpienia | str. 436 7.5.1. Cele konsumenckiego prawa odstąpienia | str. 436 7.5.2. Podstawowe przesłanki ustawowe | str. 437 7.5.3. Umowy zawierane poza lokalem przedsiębiorstwa | str. 439 7.5.4. Umowy zawierane na odległość | str. 443 Część czwarta Dawność. Znaczenie upływu czasu dla roszczeń i uprawnień Rozdział XIII Pojęcie i funkcje dawności | str. 447 Rozdział XIV Przedawnienie | str. 449 Skutki upływu terminu przedawnienia | str. 449 Początek biegu terminu przedawnienia | str. 455 Długość terminów przedawnienia | str. 461 Zmiany terminu przedawnienia | str. 466 Imperatywność przepisów o przedawnieniu | str. 472 Rozdział XV Terminy zawite | str. 475 Rozdział XVI Sposób liczenia terminów w prawie cywilnym | str. 481 Bibliografia | str. 485 Spis treści książki w przekładach | str. 499 Skorowidz | str. 513