Prowadzenie ksiąg rachunkowych w spółkach z o.o.

Publikacja stanowi kompendium wiedzy o systemie informacyjnym rachunkowości spółek z o.o. Składa się z dwóch części, które harmonijnie łączą problemy ogólne z praktycznymi występującymi w tych jednostkach. Część pierwsza ukazuje rolę i rangę rachunkowości jako instrumentu zarządzania (języka biznesu). Na tle charakterystyki spółki z o.o. stanowiącej podmiot systemu rachunkowości przedstawiono: rolę rachunkowości w tych jednostkach oraz odpowiedzialność kierownika za jej prawidłowe funkcjonowanie, rozwiązania dotyczące budowy systemu rachunkowości (opracowania, funkcjonowania i weryfikacji dokumentacji polityki rachunkowości) i jego elementy, sposoby prowadzenia ksiąg rachunkowych i ich weryfikacji, stosowane uproszczenia w prowadzeniu ksiąg rachunkowych i sporządzaniu sprawozdań finansowych, zasady wyceny aktywów i pasywów w ciągu roku i na dzień bilansowy, pomiar kosztów i przychodów oraz ustalania wyniku finansowego, zbiory generowanych informacji finansowych, jak również zasady ich analizy i interpretacji. W części drugiej opracowania zaprezentowano zakładowy plan kont wraz z komentarzem dla dużych spółek z o.o. oraz wzór zarządzenia będącego wprowadzeniem do dokumentacji przyjętych zasad (polityki) rachunkowości. Plan kont zawiera rozbudowany wykaz kont syntetycznych i analitycznych, który umożliwi nie tylko rejestrację operacji gospodarczych występujących w tych jednostkach, ale także zapewni pozyskanie informacji na potrzeby decyzyjne i kontrolne oraz umożliwi sporządzanie obligatoryjnej sprawozdawczości finansowej w kształcie wymaganym przez ustawę o rachunkowości i ustawy podatkowe. W opracowaniu zaprezentowano zagadnienia najbardziej aktualne, istotne i kluczowe z uwzględnieniem możliwości różnych rozwiązań oraz z wykorzystaniem obowiązujących regulacji prawnych, a w szczególności prawa bilansowego, Krajowych Standardów Rachunkowości, prawa podatkowego oraz ustawy określającej zasady gospodarki finansowej tych jednostek - Kodeksu spółek handlowych). Opracowanie jest przeznaczone dla osób zajmujące się profesjonalnie prowadzeniem ksiąg rachunkowych: głównych księgowych, dyrektorów finansowych, pracowników pionów finansowo-ekonomicznych oraz kontrolerów i audytorów wewnętrznych. Może być ono również wykorzystywane przez kierownictwo spółek z o.o., w tym także przez przedstawicieli rad nadzorczych odpowiedzialnych za kształt systemu informacyjnego rachunkowości oraz przyjętą politykę w tym zakresie . Może być ono także wykorzystane przez słuchaczy różnych form kształcenia zawodowego (studiów podyplomowych z rachunkowości, studentów studiów ekonomicznych).

Spis treści

Spis treści „Prowadzenie ksiąg rachunkowych w spółkach z o.o.” Zawartość Nr strony     Wykaz skrótów 13     Wstęp 15     CZĘŚĆ I Rachunkowość jako system informacji finansowych na potrzeby zarządzania spółką z ograniczoną odpowiedzialnością 19     Rozdział 1 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako podmiot systemu rachunkowości 21 1.1. Istota i atrybuty spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 21 1.2. Kapitał zakładowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 29 1.3. Organy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 35 1.4. Odpowiedzialność w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 40 1.5. Interesariusze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i ich potrzeby informacyjne 43 Rozdział 2 Rachunkowość a potrzeby zarządzania spółką z ograniczoną odpowiedzialnością 48 2.1. Istota, zakres i zadania rachunkowości 48 2.2. Prawne regulacje rachunkowości 56 2.3. Struktura informacyjna współczesnej rachunkowości 64 2.4. Odpowiedzialność za rachunkowość 68 Rozdział 3 Dokumentacja wewnętrzna polityki rachunkowości i jej wpływ na zasób generowanych informacji finansowych w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 76 3.1. Zasady budowy systemu rachunkowości 76 3.2. Nadrzędne zasady rachunkowości 81 3.3. Elementy dokumentacji wewnętrznej polityki rachunkowości 85 3.4. Zmiany zakładowych zasad (polityki) rachunkowości w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 94 Rozdział 4 Zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 103 4.1. Wymagania ustawowe względem dowodów księgowych 103 4.2. Księgi rachunkowe i ich rodzaje 111 4.3. Uproszczenia w prowadzeniu ksiąg rachunkowych i w sprawozdawczości finansowej w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością dużych, małych i mikro 120 4.4. Weryfikacja ksiąg rachunkowych za pomocą inwentaryzacji 134 4.5. Ochrona danych i ich zbiorów 141 Rozdział 5 Zasoby majątkowe oraz źródła ich finansowania i ich wycena w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 149 5.1. Parametry wyceny aktywów i pasywów 149 5.2. Rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne 156 5.3. Inwestycje długo- i krótkoterminowe 166 5.4. Rozrachunki i roszczenia 173 5.5. Rzeczowe aktywa obrotowe 180 5.6. Kapitały (fundusze) własne i fundusze specjalne 185 5.7. Rozliczenia międzyokresowe i rezerwy 193 Rozdział 6 Koszty i przychody oraz ustalanie wyniku finansowego 205 6.1. Czynniki determinujące wynik finansowy i ich klasyfikacja 205 6.2. Koszty działalności operacyjnej 211 6.3. Przychody ze sprzedaży produktów i towarów (działalności operacyjnej) 228 6.4. Pozostałe koszty i przychody operacyjne 237 6.5. Koszty i przychody finansowe 242 6.6. Zasady ustalania i rozliczania wyniku finansowego i dochodu do opodatkowania 246 Rozdział 7 Sprawozdawczość finansowa jako narzędzie komunikowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z otoczeniem 258 7.1. Istota, zakres i zasady sporządzania sprawozdania finansowego 258 7.2. Bilans 265 7.3. Rachunek zysków i strat 270 7.4. Rachunek przepływów pieniężnych 274 7.5. Zestawienie zmian w kapitale własnym 279 7.6. Informacja dodatkowa 281 7.7. Sprawozdanie z działalności w roku obrotowym 291 7.8. Pozostałe sprawozdania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 294 7.9. Audyt, udostępnianie i ogłaszanie sprawozdań finansowych 300 Rozdział 8 Kierunki wykorzystania informacji finansowych w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 305 8.1. Sposoby interpretacji sprawozdań finansowych 305 8.2. Wstępna ocena sprawozdania finansowego 310 8.3. Badanie płynności finansowej w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 315 8.4. Badanie sprawności działania w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 321 8.5. Badania zadłużenia w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 324 8.6. Badanie rentowności w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 326 CZĘŚĆ II Zakładowy plan kont jako podstawa prowadzenia ksiąg rachunkowych w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 329 Rozdział 9 Zakładowy plan kont a potrzeby zarządzania spółką z ograniczoną odpowiedzialnością 331 9.1. Istota i rodzaje planów kont 331 9.2. Założenia budowy zakładowego planu kont 334 9.3. Elementy zakładowego planu kont 338 9.4. Dostosowanie zakładowego planu kont do potrzeb różnych użytkowników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 344 9.5. Modyfikacja zakładowego planu kont na potrzeby zarządzania spółką z ograniczoną odpowiedzialnością 349 Rozdział 10 Wzorcowy plan kont z komentarzem dla spółek z ograniczoną odpowiedzialnością 355 10.1. Polityka rachunkowości i jej dokumentacja w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 355 10.2. Wzorcowy plan kont dla dużych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością 364 Rozdział 11 Aktywa trwałe – zespół 0 373 11.1. Uwagi ogólne do kont zespołu O – „Aktywa trwałe” 373 11.2. Korespondencja kont zespołu O – „Aktywa trwałe” 375 Konto 010 „Środki trwałe” 375 Konto 020 „Wartości niematerialne i prawne” 390 Konto 030 „Długoterminowe aktywa finansowe i inne inwestycje” 394 Konto 040 „Inwestycje w nieruchomości i prawa” 397 Konto 070 „Umorzenie środków trwałych” 399 Konto 071 „Umorzenie wartości niematerialnych i prawnych” 407 Konto 073 „Umorzenie inwestycji w nieruchomości i prawa” 410 Konto 075 „Odpisy aktualizujące wartość środków trwałych” 411 Konto 076 „Odpisy aktualizujące wartość wartości niematerialnych i prawnych” 412 Konto 078 „Odpisy aktualizujące wartość długoterminowych aktywów finansowych i innych inwestycji” 413 Konto 079 „Odpisy aktualizujące wartość inwestycji w nieruchomości i prawa” 415 Konto 080 „Środki trwałe w budowie” 417 Konto 082 „Odpisy aktualizujące środki trwałe w budowie” 420 Konta pozabilansowe 421 Konto 093 „Środki trwałe w likwidacji” 421 Konto 094 „Środki trwałe obce (dzierżawione i leasingowane)” 421 Konto 095 „Środki trwałe oddane w leasing” 422 Rozdział 12 Środki pieniężne, rachunki bankowe oraz inne krótkoterminowe aktywa finansowe – zespół 1 423 12.1. Uwagi ogólne do kont zespołu 1 – „Środki pieniężne, rachunki bankowe oraz inne krótkoterminowe aktywa finansowe” 423 12.2. Korespondencja kont zespołu 1 „Środki pieniężne, rachunki bankowe oraz inne krótkoterminowe aktywa finansowe” wraz z komentarzem 429 Konto 100 „Kasa” 429 Konto 130 „Rachunki bankowe” 432 Konto 133 „Kredyty bankowe” 435 Konto 135 „Inne aktywa pieniężne” 436 Konto 140 „Krótkoterminowe aktywa finansowe” 439 Konto 141 „Udziały (lub akcje) własne” 440 Konto 149 „Odpisy aktualizujące wartość krótkoterminowych aktywów finansowych” 443 Rozdział 13 Rozrachunki i roszczenia – zespół 2 445 13.1. Uwagi ogólne do kont zespołu 2 „Rozrachunki i roszczenia” 445 13.2. Korespondencja kont zespołu 2 „Rozrachunki i roszczenia” z komentarzem 448 Konto 200 „Rozrachunki z odbiorcami krajowymi” 448 Konto 201 „Rozrachunki z odbiorcami zagranicznymi” 450 Konto 203 „Rozrachunki z dostawcami krajowymi” 453 Konto 204 „Rozrachunki z dostawcami zagranicznymi” 454 Konto 212 „Zobowiązania wekslowe” 455 Konto 221 „Rozrachunki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych 457 Konto 222 „Rozrachunki z tytułu pobranych zaliczek na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych 458 Konto 223 „Rozrachunki z Urzędem Skarbowym z tytułu VAT” 460 Konto 225 „Rozrachunki z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych” 462 Konto 228 „Inne rozrachunki publicznoprawne” 464 Konto 230 „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń” 466 Konto 234 „Inne rozrachunki z pracownikami” 468 Konto 240 „Rozliczenie niedoborów i szkód” 470 Konto 241 „Rozliczenie nadwyżek” 472 Konto 245 „Rozrachunki wewnątrzzakładowe” 474 Konto 246 „Należności dochodzone na drodze sądowej” 475 Konto 249 „Rozrachunki z udziałowcami” 476 Konto 250 „Odpisy aktualizujące wartość należności” 478 Konto 260 „Inne rozrachunki” 479 13.3. Konta pozabilansowe 482 Rozdział 14 Materiały i towary – zespół 3 483 14.1. Uwagi ogólne do kont zespołu 3 „Materiały i towary” 483 14.2. Korespondencja kont zespołu 3 – „Materiały i towary” 489 Konto 300 „Rozliczenie zakupu” 489 Konto 310 „Materiały” 491 Konto 312 „Opakowania” 493 Konto 330 „Towary” 495 Konto 340 „Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów” 497 Konto 341 „Odchylenia od cen ewidencyjnych opakowań” 499 Konto 342 „Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów” 501 Konto 350 „Odpisy aktualizujące wartość materiałów” 503 Konto 351 „Odpisy aktualizujące wartość opakowań” 504 Konto 352 „Odpisy aktualizujące wartość towarów” 504 14.3. Konta pozabilansowe zespołu 3 – „Materiały i towary” 505 Konto 390 „Zapasy obce” 505 Konto 391 „Towary przyjęte w komis” 505 Rozdział 15 Koszty według rodzajów i ich rozliczenie – zespół 4 506 15.1. Uwagi ogólne do kont zespołu 4 – „Koszty rodzajowe i ich rozliczenie” 506 15.2. Korespondencja kont zespołu 4 – „Koszty rodzajowe i ich rozliczenie” 510 Konto 410 „Amortyzacja” 510 Konto 420 „Zużycie materiałów i energii” 511 Konto 430 „Usługi obce” 513 Konto 440 „Podatki i opłaty” 514 Konto 450 „Wynagrodzenia” 515 Konto 460 „Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia” 516 Konto 470 „Pozostałe koszty rodzajowe” 518 Konto 490 „Rozliczenie kosztów rodzajowych” 519 Rozdział 16 Koszty według typów działalności i ich rozliczenie – zespół 5 521 16.1. Uwagi ogólne do kont zespołu 5 – „Koszty według typów działalności i ich rozliczenie” 521 16.2. Korespondencja kont zespołu 5 – „Koszty według typów działalności i ich rozliczenie” 524 Konto 500 „Koszty działalności podstawowej – produkcyjnej” 524 Konto 501 „Koszty działalności podstawowej – handlowej” 526 Konto 503 „Koszty działalności podstawowej – usługowej” 527 Konto 510 „Braki” 528 Konto 520 „Koszty wydziałowe” 530 Konto 531 „Koszty działalności pomocniczej” 532 Konto 535 „Koszty sprzedaży” 534 Konto 550 „Koszty ogólnego zarządu” 535 Konto 580 „Rozliczenie kosztów działalności” 537 Rozdział 17 Produkty i rozliczenia międzyokresowe – zespół 6 539 17.1. Uwagi ogólne do kont zespołu 6 „Produkty i rozliczenia międzyokresowe” 539 17.2. Korespondencja kont zespołu 6 „Produkty i rozliczenia międzyokresowe” wraz z komentarzem 547 Konto 600 „Wyroby gotowe” 547 Konto 601 „Półfabrykaty i produkcja w toku” 549 Konto 620 „Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów” 550 Konto 621 „Odchylenia od cen ewidencyjnych półfabrykatów i produkcji w toku” 552 Konto 630 „Odpisy aktualizujące wartość produktów” 553 Konto 631 „Odpisy aktualizujące wartość półfabrykatów i produkcji w toku” 554 Konto 635 „Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów operacyjnych” 555 Konto 637 „Odpisy aktualizujące wartość krótkoterminowych rozliczeń międzyokresowych czynnych kosztów operacyjnych” 557 Konto 642 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów operacyjnych – bierne” 558 Konto 643 „Odpisy aktualizujące wartość długoterminowych rozliczeń międzyokresowych czynnych” 560 Konto 645 „Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego” 561 Konto 646 „Odpisy aktualizujące aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego” 562 Konto 647 „Inne rozliczenia międzyokresowe kosztów finansowych” 563 Konto 648 „Odpisy aktualizujące wartość innych długoterminowych rozliczeń międzyokresowych kosztów finansowych” 564 Konto 649 „Odpisy aktualizujące wartość innych krótkoterminowych rozliczeń międzyokresowych kosztów finansowych” 565 Rozdział 18 Przychody i koszty związane z ich osiągnięciem – zespół 7 567 18.1. Uwagi ogólne do kont zespołu 7 „Przychody i koszty związane z ich osiągnięciem” 567 18.2. Korespondencja kont zespołu 7 „Przychody i koszty ich osiągnięcia” wraz z komentarzem 571 Konto 700 „Sprzedaż produktów” 571 Konto 701 „Koszt wytworzenia sprzedanych produktów” 573 Konto 730 „Sprzedaż towarów” 575 Konto 731 „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)” 577 Konto 750 „Przychody finansowe” 579 Konto 751 „Koszty finansowe” 581 Konto 760 „Pozostałe przychody operacyjne” 583 Konto 761 „Pozostałe koszty operacyjne” 585 Konto 791 „Obroty wewnętrzne” 587 Konto 792 „Koszty obrotów wewnętrznych” 588 Rozdział 19 Kapitały (Fundusze) własne, fundusze specjalne, rezerwy i wynik finansowy – zespół 8 591 19.1. Uwagi ogólne do kont zespołu 8 „Kapitały (fundusze) własne, fundusze specjalne, rezerwy i wynik finansowy” 591 19.2. Korespondencja kont zespołu 8 „Kapitały (fundusze) własne, fundusze specjalne, rezerwy i wynik finansowy” wraz z komentarzem 595 Konto 801 „Kapitał podstawowy” 595 Konto 805 „Kapitał zapasowy” 598 Konto 810 „Kapitał rezerwowy” 600 Konto 813 „Kapitał z aktualizacji wyceny” 602 Konto 820 „Rozliczenie wyniku finansowego” 603 Konto 830 „Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego” 605 Konto 831 „Pozostałe rezerwy” 608 Konto 841 „Rozliczenia międzyokresowe przychodów” 609 Konto 850 „Fundusze specjalne” 611 Konto 860 „Wynik finansowy” 615 Konto 870 „Podatek dochodowy od osób prawnych bieżący” 618 Konto 872 „Podatek dochodowy od osób prawnych odroczony” 618 Konto 873 „Inne obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego” 620 Rozdział 20 Powiązanie planu kont ze sprawozdawczością finansową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 621 20.1. Zakładowy plan kont a sprawozdanie finansowe 621 20.2. Prezentacja sald kont w bilansie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 636 20.3. Ujęcie sald kont wynikowych w rachunku zysków i strat 643 20.4. Powiązanie planu kont z informacją dodatkową 649 Bibliografia 653     Wykaz tabel i rysunków 665     Autorzy 677