Przymusowe „przekształcenie” umów cywilnoprawnych w stosunek pracy: nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy Zeszyt 301

Oddajemy do rąk Czytelników wydanie drugie rozszerzone książki pt. Przymusowe przekształcenie umów cywilnoprawnych w stosunek pracy – nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy wydawnictwa Instytutu Studiów Podatkowych. Autorami publikacji są eksperci z Instytutu Studiów Podatkowych. Tematyka niniejszej książki wiąże się z nowelizacją ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, która wejdzie w życie w dniu 8 lipca 2026 r. Na podstawie nowych przepisów organy Państwowej Inspekcji Pracy będą przekształcać umowy cywilnoprawne i samozatrudnienie w stosunek pracy. W książce omówiono w szczególności zasady i tryb owego przekształcenia, jego skutki w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku od towarów i usług oraz w sferze ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Jest to pierwsza tego rodzaju publikacja na rynku wydawniczym. Dotyczy stanu prawnego na dzień 8 lipca 2026 r. Książka zainteresuje pracodawców, zleceniodawców, samozatrudnionych oraz podmioty zajmujące się obsługą księgową i płacową pracodawców.

Spis treści

Wykaz skrót....................................... 8 Wstęp............................................. 9 Rozdział I. 1. Dlaczego umowa o pracę jest najbardziej dyskryminowaną fiskalnie formą działalności? .... 11 Rozdział II. 2. Zmiany w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. ................................................ 13 Rozdział III. 3. Decyzja okręgowego inspektora pracy wydana na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. w sprawie przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę ................ 17 3.1. Konieczność poprzedzenia decyzji poleceniem ............................................... 17 3.2. Decyzja okręgowego inspektora pracy ...... 18 3.3. Odwołania od decyzji okręgowego inspektora pracy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. .............................. 22 3.4. Powództwo o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy ......................................... 24 Rozdział IV. 4. Przegląd ważniejszych wyroków dotyczących przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę ............................................... 26 4.1. Wyrok SN z dnia 2 października 2018 r. ... 26 4.2. Postanowienie SN z dnia 15 października 2019 r. ............................................... 28 4.3. Wyrok SN z dnia 24 lutego 2021 r.......... 28 4.4. Postanowienie SN z dnia 13 października 2021 r. ............................................... 28 4.5. Postanowienie SN z dnia 13 kwietnia 2023 r. .............................................. 29 4.6. Postanowienie SN z dnia 6 grudnia 2023 r. ............................................... 30 4.7. Postanowienie SN z dnia 12 lutego 2025 r. ............................................... 30 4.8. Wyrok SN z dnia 29 listopada 2017 r. ............................................... 31 4.9. Wyrok SN z dnia 24 czerwca 2015 r. ............................................... 32 4.10. Wyrok SN z dnia 10 maja 2018 r. ............................................... 32 4.11. Wyrok SN z dnia 23 stycznia 2002 r. ............................................... 33 4.12. Wyrok SN z dnia 25 listopada 2004 r. ............................................... 34 4.13. Wyrok SN z dnia 18 września 2019 r. ............................................... 34 4.14. Wyrok SN z dnia 11 stycznia 2008 r. ............................................... 35 4.15. Uchwała SN z dnia 11 maja 1976 r. ....... 35 4.16. Wyrok NSA z dnia 15 maja 2025 r.......... 36 Rozdział V. 5. Nowelizacja ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. – skutki zmiany nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę na gruncie podatku od towarów i usług .............................. 37 Rozdział VI. 6. Przekształcenie umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę – skutki w podatku dochodowym od osób fizycznych ............................................. 40 6.1. Przekształcenie umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę ....................................... 40 6.2. Zmiana statusu stron ............................................. 41 6.3. Obowiązki pracodawcy w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych ............................................. 41 6.4. Skutki w podatku dochodowym od osób fizycznych dla osoby uznanej za pracownika w wyniku przekształcenia umowy B2B ................................... 42 6.5. Przekształcenie umowy zlecenia lub umowy o dzieło w umowę o pracę ............................... 42 6.6. Ustalenie istnienia stosunku pracy w wyniku orzeczenia sądu ......................... 43 6.6.1. Skutki dla pracodawcy ............ 43 6.6.2. Skutki dla pracownika ............ 43 Rozdział VII. 7. Skutki przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne .......................................... 44 7.1. Zmiana umowy zlecenia w stosunek pracy .. 44 7.2. Zmiana umowy o świadczenie usług zawartej przez osobę będącą przedsiębiorcą i profesjonalnego zleceniodawcę w stosunek pracy ........... 45 Rozdział VIII. 8. Przekształcenie umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę a składki na ubezpieczenie zdrowotne. Czy będą konieczne korekty deklaracji? ...................... 47 Rozdział IX. 9. Pułapka na samozatrudnionych – katastrofalne skutki podatkowe skorzystania z czasowej abolicji dla tych, którzy dobrowolnie przejdą na umowę o pracę ......................................... 49 Rozdział X. 10. Nowe przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w Ordynacji podatkowej – skutki zmian wprowadzonych nowelizacją ustawy o PIP ......................... 51 11. Zmiany w systemie Ubezpieczeń Społecznych wprowadzone nowelizacją Państwowej Inspekcji Pracy................................. 53 Bibliografia.......................... 57