Przywództwo. Transgresje. Demokracja. Studium interdyscyplinarne

Książka ma formę studium interdyscyplinarnego z pogranicza nauki i kultury, odwołuje się do wielu różnych dziedzin wiedzy i dyscyplin naukowych (m.in. psychologii i antropologii przywództwa, zarządzania organizacją, psychologii humanistycznej i społecznej, antropologii kultury, antropologii teatru, filmoznawstwa, historii literatury, socjologii, politologii). Autor podejmuje próbę opisu, wyjaśnienia i analizy trzech kluczowych kategorii: przywództwa, transgresji i demokracji. Zestawienie tych elementów w formie jednej triady ma służyć pokazaniu ich wzajemnego przenikania się i oddziaływania. Przywódcy, dokonując aktów transgresji (destruktywnych lub konstruktywnych), mogą w istotny sposób wpływać na osłabienie bądź wzmocnienie procesów demokratycznych w danym społeczeństwie. Liczne odniesienia do dzieł poetów, pisarzy, twórców filmowych i teatralnych pozwalają lepiej zrozumieć fenomen zmiany kulturowej, która jest wynikiem transgresji twórczych oraz efektem zderzenia się kultury zachowawczej i transgresyjnej. Jednym z kluczowych zagadnień omawianych w książce jest mit przywództwa, będący groźną pułapką zarówno dla liderów, jak i osób podążających za nimi. Autor przeprowadził pogłębione analizy dotyczące zarówno destruktywnych, jak i konstruktywnych zachowań transgresyjnych liderów. Wśród tych analiz znajdują się przykłady pozytywnych transgresji skierowanych przeciwko rasizmowi oraz tych służących obronie wolności jednostki. Dokonano także opisu i analizy procesu niszczenia demokracji przez populistycznych autokratów. Ważną część publikacji stanowią opisy i analizy oddolnych działań i projektów realizowanych przez młodych liderów, przedsiębiorców i innowatorów z pokolenia Z i Y. To oni zdecydują o tym, czy transgresyjny projekt, jakim jest demokracja, będzie fundamentem dalszych zmian w wymiarze życia jednostkowego, społecznego, kulturowego i gospodarczego. W książce podjęto próbę odpowiedzi na pytania: • Czy demokracja obroni swoje ideały i zasady? • Jaki model demokracji zwycięży i czy zostanie zaakceptowany przez ludzi zamieszkujących w Polsce, Europie i na świecie? • Jakie mogą być konsekwencje wynikające z realnych zagrożeń dla procesów demokratycznych? • Czy generacja młodych liderów będzie chciała kontynuować projekt demokracji, czy może zdecyduje się na stworzenie całkowicie nowego modelu, który dzięki nowym technologiom i zmianom kulturowym zmieni istotnie jakość naszego życia jednostkowego i społecznego? Autor nie daje gotowych odpowiedzi, lecz zachęca czytelników do aktywnego włączenia się w proces demokratycznej debaty, mając nadzieję, że książka będzie ważnym głosem w debacie publicznej na temat demokracji i roli przywódców funkcjonujących zarówno w systemach demokratycznych, jak i w krajach, gdzie demokracja jest spychana na margines przez prawicowych populistów.

Spis treści

Wprowadzenie Rozdział 1. Koncepcja transgresyjna człowieka 1.1. Istota i definicje transgresji 1.2. Formy i rodzaje transgresji 1.3. Transgresja w zderzeniu z kulturą 1.4. Kultura zachowawcza a kultura transgresyjna Rozdział 2. Transgresje przeciw rasizmowi 2.1. Afroamerykanki – buntowniczki i liderki 2.1.1. Billie Holiday – głos, którego nie można uciszyć 2.1.2. Rosa Parks – symbol walki z segregacją rasową 2.1.3. Harriet Tubman – ikona walki o zniesienie niewolnictwa 2.1.4. Afroamerykańskie matematyczki z NASA 2.1.5. Josephine Baker i jej „tęczowe plemię” 2.1.6. Amanda Gorman – transgresyjna poetka i liderka zmian 2.2. Afroamerykanie – pokonać rasizm i uzyskać wolność 2.2.1. Solomon Northup – 12 lat walki o wolność 2.2.2. Medgar Evers – ofiara rasistowskiego morderstwa 2.2.3. Malcolm X – demaskator rasistów 2.2.4. Martin Luther King – pokonać rasizm bez przemocy 2.2.5. Nelson Mandela – buntownik, który pokonał apartheid 2.2.6. Epitafium dla Jamesa Baldwina 8 Przywództwo. transgresje. demokracja Rozdział 3. Transgresje przeciwk o ludobójstwu 3.1. Misja Jana Karskiego – nadzieja i rozpacz 3.1.1. Najważniejsza była moja misja 3.1.2. Jan Karski w getcie: wędrówka Dantego przez piekło 3.1.3. Po zakończeniu misji: kto pamięta o Janie Karskim? 3.2. Film o ludobójstwie Ormian – obudzić sumienia i przerwać milczenie 3.2.1. Zapomniane ludobójstwo Ormian . 3.2.2. Turcja neguje ludobójstwo Ormian 3.2.3. Ocalić od zapomnienia – dzieło filmowe o ludobójstwie Ormian Rozdział 4. Transgresje dla wolności i pokoju 4.1. John Lennon i Yoko Ono – transgresyjni pacyfiści w akcji 4.1.1. John i Yoko na celowniku FBI 4.1.2. Kampania „Ban The Beatles” – eskalacja agresji i przemocy 4.1.3. Transgresyjne akcje twórcze Yoko Ono 4.1.4. Make love, not war – protest przeciwko wojnie w Wietnamie 4.1.5. Nieudana deportacja Johna Lennona z USA 4.1.6. Projekt „Nutopia” – transgresyjna komunikacja międzyludzka 4.2. Witolda Gombrowicza transgresje ku wolności 4.2.1. Profesor Pimko jako symbol zniewolenia i władzy 4.2.2. Upupianie Józia i dalsze zniewalanie 4.2.3. Uwięzienie w Formie, czyli wieczne życie w masce 4.2.4. Jak tracimy wolność, czyli życie w podwójnym klinczu Rozdział 5. Transgresje młodych liderów w badaniach własnych 5.1. Metoda i założenia badawcze 5.2. Istota i mechanizm zachowań transgresyjnych 5.2.1. Podsumowanie 5.3. Rodzaje i formy działań transgresyjnych 5.3.1. Podsumowanie 5.4. Start-up jako projekt transgresyjny 5.4.1. Podsumowanie 5.5. Transgresje twórcze i innowacyjne na uniwersytetach 5.5.1. Podsumowanie 5.6. Lider i zespół w działaniach transgresyjnych 5.6.1. Podsumowanie Rozdział 6. Demokracja jako projekt transgresyjny 6.1. Rasizm jako transgresja destruktywna zagrożeniem dla demokracji 6.1.1. Kto jest rasistą? 6.1.2. Tylko większość jest rasistowska? 6.1.3. Mit tolerancyjnej i otwartej ojczyzny 6.1.4. Maska napuszonego samouwielbienia i megalomanii 6.1.5. Kto jest prawdziwym Polakiem? 6.1.6. Krótka pamięć Polaków 6.1.7. Ludzie kultury bronią godności uchodźców i migrantów 6.1.8. Ofensywa przeciwko gender studies i LGBT 6.1.9. Dehumanizacja ofiar i odpowiedzialność sprawców 6.2. Demokratyczny wymiar transgresyjnych działań przywódczych 6.2.1. Maski przywództwa jako zagrożenie dla demokracji 6.2.2. Transgresje destruktywne Donalda Trumpa 6.2.3. Koniec ery demokracji? 6.2.4. Projekty młodych liderów i innowatorów kluczem do sukcesu Rozdział 7. Transgresje niepokornych artystów i buntowników 7.1. Georges Bataille – granice są po to, aby je przekraczać 7.2. Krzysztof Warlikowski – teatr jest zawsze inny niż norma 10 Przywództwo. transgresje. demokracja 7.3. Sebastián Lelio – filmowiec w obronie transgresyjnej kobiety 7.4. Papusza – transgresyjna poetka z cygańskiego taboru 7.4.1. Niech przemówi poezja Papuszy 7.4.2. Film fabularny Papusza jako hołd dla transgresyjnej Cyganki 7.4.3. Magia narodzin Papuszy 7.4.4. Wykluczenie i potępienie przez swoich 7.4.5. Ficowski jako mentor Papuszy 7.5. Jerzy Grotowski – teatr radykalny jako transgresja kulturowa 7.5.1. Wstrząs jako istota transgresji twórczych 7.5.2. Zdjęcie maski jako punkt zwrotny w procesie transgresji 7.5.3. Transgresja jako istota kenozy 7.5.4. Apocalypsis cum figuris jako wehikuł do aktu transgresji 7.5.5. Epilog – czy Bóg istnieje? Rozdział 8. W stronę przywództwa transgresyjnego 8.1. Wizja lidera jako halucynacja 8.2. Co mówią badania? 8.3. Jak wspierać w rozwoju młode talenty? 8.4. Kreowanie mitu przywództwa i jego konsekwencje 8.5. Mit przywództwa i fałszywa autentyczność Bibliografia