Psychologia. Kluczowe koncepcje. Tom 3

STRUKTURA I FUNKCJE ŚWIADOMOŚCI to omówienie trzech kolejnych wielkich tematów w psychologii: wrażeń zmysłowych i spostrzeżeń, myślenia i inteligencji oraz stanów świadomości. Autorzy przybliżają procesy psychiczne nadające znaczenie i osobistą wagę informacjom zmysłowym docierającym do mózgu, pomagają na przykład zrozumieć, w jaki sposób łączymy następujące po sobie dźwięki w znajomą melodię, a w zbiorze kształtów i światłocieni odnajdujemy twarz bliskiej osoby. Zajmują się również procesami leżącymi u podłoża myślenia, podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów. Analizując inteligencję, omawiają testy inteligencji, a także przedstawiają różne sprzeczne poglądy na temat tego, czym jest inteligencja i co to oznacza, że iloraz inteligencji jest dziedziczony. Czytelnik poznaje ponadto różne stany świadomości: czuwanie, sen bez marzeń sennych, hipnozę, medytację oraz zmienione chemicznie stany występujące po zażyciu środków psychoaktywnych. Może się przekonać, że poza tymi stanami świadomości olbrzymia część pracy mózgu przebiega off-line – bez udziału świadomości. Dotyczy to tak powszednich zadań, jak wydobywanie informacji z pamięci (ile wynosi siedem razy dziewięć?) oraz ważnych operacji toczących się w głębokich strukturach mózgu, które kontrolują podstawowe funkcje biologiczne, takie jak ciśnienie krwi i temperatura ciała. Psychologia. Kluczowe koncepcje to nowoczesny przewodnik, który pozwala wszystkim zainteresowanym funkcjonowaniem ludzkiej psychiki zorientować się w głównych teoriach, pojęciach oraz metodach stosowanych w różnych gałęziach psychologii. Autorzy, pod wodzą słynnego Philipa Zimbardo, wyjaśniają zagadnienia psychologiczne w swobodnym, przyjaznym stylu. W pięciu tomach opisują eksperymenty, odwołują się do przykładów, prowadzą z Czytelnikiem prawdziwy dialog, a nawet rodzaj zabawy, odnosząc się do jego bezpośredniego doświadczenia. Struktura tekstu wraz z układem graficznym ułatwiają zapamiętywanie i wyszukiwanie informacji.

Spis treści

Wstęp do wydania polskiego (Phil Zimbardo) 9 Wprowadzenie (Phil Zimbardo, Bob Johnson, Vivian McCann) 11 1 WRAŻENIA ZMYSŁOWE I SPOSTRZEŻENIA 21 1.1 JAK STYMULACJA STAJE SIĘ WRAŻENIEM? 27 Transdukcja: przekształcanie stymulacji we wrażenia 29 Progi: granice wrażeń 31 Teoria detekcji sygnałów 34 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Adaptacja sensoryczna 35 1.2 CO ŁĄCZY ZMYSŁY? CO JE RÓŻNI? 36 Wzrok: jak układ nerwowy przetwarza światło 37 Słuch: kiedy w lesie zwali się drzewo... 47 W czym inne zmysły przypominają wzrok i słuch 53 Synestezja: wrażenia między zmysłami 59 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Doświadczenie bólu 60 1.3 NA CZYM POLEGA ZWIĄZEK MIĘDZY DOZNAWANIEM WRAŻEŃ A SPOSTRZEGANIEM? 65 Przetwarzanie percepcyjne: odnajdywanie znaczenia we wrażeniu 66 Niejednoznaczność i zniekształcenia percepcyjne 69 Teoretyczne wyjaśnienia percepcji 75 Zobaczyć i uwierzyć 87 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Zastosowanie psychologii do uczenia się psychologii 89 WŁĄCZ MYŚLENIE KRYTYCZNE - Percepcja podprogowa i podprogowa perswazja 90 PODSUMOWANIE ROZDZIAŁU 94 2 MYŚLENIE I INTELIGENCJA 99 2.1 JAKIE SĄ KOMPONENTY MYŚLENIA? 106 Pojęcia 107 Wyobrażenia i mapy poznawcze 111 Myślenie i mózg 112 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Schematy i skrypty pomagają ci określić, czego możesz się spodziewać 115 2.2 JAKIE UMIEJĘTNOŚCI POSIADAJĄ OSOBY, KTÓRE POTRAFIĄ SKUTECZNIE MYŚLEĆ? 119 Rozwiązywanie problemów 120 Ocenianie i podejmowanie decyzji 126 Stawanie się twórczym geniuszem 131 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE -Zastosowanie psychologii do uczenia się psychologii 135 2.3 JAK DOKONUJEMY POMIARU INTELIGENCJI? 138 Binet i Simon tworzą Test Zdolności Szkolnych 139 Amerykańscy psycholodzy zapożyczają ideę Bineta i Simona 140 Problemy z obliczaniem ilorazu inteligencji 143 Obliczanie IQ „na krzywej” 143 Pomiar IQ dzisiaj 146 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Co można uczynić dla nieprzeciętnego dziecka? 147 2.4 CZY INTELIGENCJA JEST JEDNĄ ZDOLNOŚCIĄ, CZY TEŻ SKŁADA SIĘ Z WIELU ZDOLNOŚCI? 153 Psychometryczne teorie inteligencji 154 Poznawcze teorie inteligencji 155 Kulturowe definicje inteligencji 158 Zwierzęta mogą być inteligentne, ale czy myślą? 161 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Wyniki testowe i samospełniające się proroctwo 164 2.5 W JAKI SPOSÓB PSYCHOLODZY WYJAŚNIAJĄ RÓŻNICE W IQ WYSTĘPUJĄCE MIĘDZY GRUPAMI? 166 Inteligencja i polityka imigracyjna 168 Jakie są dowody na to, że inteligencja jest dziedziczna? 168 Jakie są dowody na to, że inteligencja pozostaje pod wpływem środowiska? 170 Odziedziczalność (nie dziedziczenie) i różnice międzygrupowe 171 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Groźba stereotypu 179 WŁĄCZ MYŚLENIE KRYTYCZNE - Kwestia różnic międzypłciowych w zakresie zdolności 181 PODSUMOWANIE ROZDZIAŁU 184 3 STANY ŚWIADOMOŚCI 191 3.1 JAKI JEST ZWIĄZEK ŚWIADOMOŚCI Z PROCESAMI UMYSŁOWYMI? 196 Narzędzia do badania świadomości 199 Modele umysłów świadomego i nieświadomego 201 Co daje nam świadomość? 202 Poziomy świadomości 204 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Zastosowanie psychologii do uczenia się psychologii 206 3.2 JAKIE CYKLE WYSTĘPUJĄ W ŚWIADOMOŚCI NA CO DZIEŃ? 208 Marzenia na jawie 209 Sen: tajemnicza trzecia część naszego życia 211 Marzenia senne: nocne widowisko 220 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Zaburzenia snu 225 3.3 JAKIE INNE FORMY MOŻE PRZYJMOWAĆ ŚWIADOMOŚĆ? 230 Hipnoza 231 Medytacja 235 Stany spowodowane działaniem środków psychoaktywnych 237 ZAGADNIENIE PSYCHOLOGICZNE - Uzależnienie i nałóg 248 WŁĄCZ MYŚLENIE KRYTYCZNE - Zrewidowany pogląd na nieświadomość 251 PODSUMOWANIE ROZDZIAŁU 255 Słownik pojęć 259 Bibliografia 265 Indeks nazwisk 282 Wykaz źródeł ilustracji 286