Rachunkowość i sprawozdawczość finansowa firmy

Publikacja stanowi kompendium wiedzy na temat systemu informacyjnego rachunkowości finansowej kontynuujących działalność gospodarczą. Zawarte w książce wyjaśnienia, przykłady, schematy rozwiązań, tabele i rysunki odnoszą się do problemów występujących w praktyce gospodarczej. Przedstawiono w niej najważniejsze kategorie finansowe i procesy gospodarcze obejmujące przedmiot pomiaru, wyceny, ewidencji, rozliczania oraz ujęcia w sprawozdaniu finansowym, m.in.: zakres i strukturę rachunkowości oraz elementy jej organizacji w przedsiębiorstwie, w tym: zakładowy plan kont, zasady wyceny bieżącej i bilansowej zasobów majątkowych (aktywów) oraz źródeł ich finansowania (pasywów), wymagania ustawowe dotyczące dowodów księgowych, zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych i sposoby weryfikacji zapisów księgowych, a także problematykę przechowywania, ochrony i udostępniania zbiorów dokumentacji księgowej; istotę, zakres przedmiotowy, procedury sporządzania, badania, składania do właściwego rejestru sądowego, udostępniania oraz ogłaszania sprawozdania finansowego; najistotniejsze obszary rachunkowości finansowej i podatkowej związane z prowadzoną przez firmę działalnością (produkcyjną, usługową, handlową), które dotyczą problematyki pomiaru i wyceny oraz ewidencji księgowej poszczególnych składników aktywów i pasywów, w tym: środki trwałe, wartości niematerialne i prawne, inwestycje długo- i krótkoterminowe, środki pieniężne, rozrachunki i roszczenia, rzeczowe aktywa obrotowe, kapitały i fundusze, rezerwy na zobowiązania, jak również koszty i przychody związane z prowadzoną działalnością, zasady kalkulacji kosztów jednostkowych oraz ustalanie i podział wyniku finansowego. Ponadto w opracowaniu zamieszczono pytania i zadania problemowe skłaniające do samodzielnego poszukiwania rozwiązań. Książka jest przeznaczona dla księgowych, ekonomistów, prawników praktyków, pracowników działów kadr, zasobów ludzkich oraz przedsiębiorców i menadżerów wszystkich szczebli zarządzania jednostkami gospodarczymi. Będzie cennym źródłem wiedzy dla osób, które poszukują nowoczesnych i skutecznych narzędzi odzwierciedlania procesów zachodzących w firmie. Może ona również stanowić literaturę podstawową dla studentów i słuchaczy studiów podyplomowych oraz uczestników szkoleń.

Spis treści

Wykaz skrótów   11 Wstęp   15 Wykaz kont syntetycznych   19 Rozdział 1 Rachunkowość jako system pomiaru wielkości ekonomicznych firmy   23 1.1. Istota, zakres i zadania rachunkowości   23 1.2. Zewnętrzne i wewnętrzne regulacje rachunkowości   30 1.3. Zasady prawidłowej rachunkowości – aspekt bilansowy i podatkowy   39 1.4. Struktura rachunkowości   44 1.5. Użytkownicy informacji finansowych   47 1.6. Odpowiedzialność za rachunkowość firmy   49 1.7. Pytania i zadania problemowe   56 Rozdział 2 Elementy rachunkowości finansowej firmy   60 2.1. Zakładowy plan kont jako podstawa funkcjonowania rachunkowości firmy   60 2.2. Zasady wyceny zasobów majątkowych i źródeł ich finansowania w firmie   67 2.3. Wymagania ustawowe dotyczące dowodów księgowych   76 2.4. Księgi rachunkowe – zasady ich prowadzenia w firmie   83 2.5. Inwentaryzacja jako narzędzie weryfikacji zapisów księgowych   94 2.6. Ochrona zbiorów dokumentacji księgowej   99 2.7. Pytania i zadania problemowe   105 Rozdział 3 Sprawozdawczość finansowa w strukturze rachunkowości firmy   110 3.1. Istota, cechy i zakres sprawozdania finansowego   110 3.2. Zasady sporządzania sprawozdania finansowego   113 3.3. Struktura informacyjna bilansu   118 3.4. Wartość informacyjna rachunku zysków i strat   122 3.5. Informacja dodatkowa i jej przydatność dla użytkownika   124 3.6. Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym i jego wartość poznawcza   128 3.7. Potencjał informacyjny rachunku przepływów pieniężnych   132 3.8. Pozostałe sprawozdania firmy   135 3.9. Badanie, udostępnianie i ogłaszanie sprawozdań finansowych   147 3.10. Pytania i zadania problemowe   154 Rozdział 4 Środki trwałe i wartości niematerialne i prawne firmy   157 4.1. Istota, klasyfikacja i wycena środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych   157 4.2. Zasady amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych   167 4.3. Aktualizacja wartości i odpisy z tytułu utraty wartości środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych   174 4.4. Ujęcie środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w księgach rachunkowych   179 4.5. Środki trwałe w budowie i ich ewidencja   186 4.6. Pytania i zadania problemowe   194 Rozdział 5 Inwestycje długo- i krótkoterminowe firmy   198 5.1. Pojęcie i podział aktywów inwestycyjnych   198 5.2. Struktura i zasady wyceny instrumentów finansowych oraz pozostałych aktywów inwestycyjnych   202 5.3. Ujęcie w księgach rachunkowych długoterminowych aktywów finansowych i niefinansowych   212 5.4. Klasyfikacja i ewidencja krótkoterminowych aktywów finansowych   224 5.5. Wycena i zasady ewidencji akcji (udziałów) własnych oraz zadeklarowanych, ale niewpłaconych wkładów na kapitał podstawowy   228 5.6. Pytania i zadania problemowe   234 Rozdział 6 Środki pieniężne firmy i kredyty bankowe   238 6.1. Istota, rodzaje i zasady gospodarowania środkami pieniężnymi   238 6.2. Środki pieniężne w kasie   243 6.3. Środki pieniężne na rachunkach bankowych   248 6.4. Inne środki pieniężne   255 6.5. Kredyty bankowe, ich rodzaje i ewidencja   261 6.6. Pytania i zadania problemowe   266 Rozdział 7 Należności i zobowiązania w firmie   269 7.1. Kategoria rozrachunków i ich klasyfikacja   269 7.2. Dokumentowanie krajowych i zagranicznych należności i zobowiązań oraz zasady ich wyceny   273 7.3. Należności i zobowiązania z kontrahentami   277 7.4. Zobowiązania i należności z tytułu ubezpieczeń społecznych, podatków i pozostałych obciążeń publicznoprawnych   285 7.5. Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń i pozostałe rozrachunki z pracownikami   301 7.6. Należności i zobowiązania z pozostałych tytułów   307 7.7. Utrata wartości należności i odpisy aktualizujące ich wartość   318 7.8. Wycena i ewidencja roszczeń o zapłatę wierzytelności   321 7.9. Pytania i zadania problemowe   323 Rozdział 8 Zapasy firmy: materiały, towary i produkty pracy   327 8.1. Istota i rodzaje oraz zasady gospodarowania zapasami   327 8.2. Wycena i dokumentacja materiałów, towarów i produktów pracy   332 8.3. Zasady ewidencji zakupu i rozchodu materiałów   340 8.4. Zasady ewidencji zakupu i rozchodu towarów   353 8.5. Zasady ewidencji produktów pracy   356 8.6. Nadwyżki i niedobory w rzeczowych zasobach obrotowych   360 8.7. Pytania i zadania problemowe   362 Rozdział 9 Koszty działalności operacyjnej firmy   366 9.1. Istota i klasyfikacja kosztów   366 9.2. Koszty jako przedmiot rachunku kosztów   374 9.3. Ewidencja kosztów w układzie rodzajowym   377 9.4. Rozliczenie kosztów na przekrój podmiotowy i przedmiotowy   385 9.5. Pytania i zadania problemowe   397 Rozdział 10 Zasady i procedury kalkulacji kosztów produktów w firmie   402 10.1. Istota, cel i przedmiot kalkulacji   402 10.2. Koszt wytworzenia bazą rachunku kalkulacyjnego   407 10.3. Rodzaje kalkulacji kosztów   413 10.4. Metody kalkulacji kosztów i ich odmiany   416 10.5. Pytania i zadania problemowe   428 Rozdział 11 Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów   432 11.1. Istota i rodzaje rozliczeń międzyokresowych   432 11.2. Ewidencja rozliczeń międzyokresowych kosztów   438 11.3. Ewidencja rozliczeń międzyokresowych przychodów   444 11.4. Pytania i zadania problemowe   447 Rozdział 12 Przychody i koszty związane z ich osiągnięciem w firmie   450 12.1. Pojęcie i rodzaje przychodów oraz kosztów ich uzyskania   450 12.2. Przychody ze sprzedaży produktów i koszty ich uzyskania   456 12.3. Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów oraz koszty ich uzyskania   467 12.4. Pozostałe przychody i koszty operacyjne   474 12.5. Przychody i koszty finansowe   480 12.6. Obroty wewnętrzne i ich koszt   483 12.7. Pytania i zadania problemowe   486 Rozdział 13 Kapitały (fundusze) własne w różnych formach własności firm   489 13.1. Definicja i struktura kapitałów (funduszy) własnych   489 13.2. Zasady tworzenia i wykorzystania kapitałów (funduszy) podstawowych oraz ich ujęcie w księgach rachunkowych   495 13.3. Kategorie oraz zasady ewidencji kapitałów (funduszy) zapasowych i rezerwowych   507 13.4. Kapitał z aktualizacji wyceny   516 13.5. Rodzaje funduszy specjalnych i ich ewidencja   518 13.6. Pytania i zadania problemowe   528 Rozdział 14 Rezerwy na przyszłe zobowiązania w firmie   532 14.1. Kategoria rezerw w świetle polskiego prawa bilansowego   532 14.2. Rezerwy na restrukturyzację, straty z transakcji gospodarczych oraz na inne przyszłe zobowiązania   539 14.3. Rezerwy na świadczenia pracownicze   545 14.4. Rezerwy i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego   553 14.5. Zakres ujawnień informacji o rezerwach i sposób ich prezentacji w sprawozdaniu finansowym   560 14.6. Pytania i zadania problemowe   566 Rozdział 15 Wynik finansowy i jego podział w księgach rachunkowych firmy   570 15.1. Istota, rodzaje i czynniki kształtujące wynik finansowy   570 15.2. Procedury ustalania wyniku finansowego   571 15.3. Bilansowe i podatkowe ustalanie podatku dochodowego   577 15.4. Obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego   580 15.5. Podział wyniku finansowego i jego ewidencja   582 15.6. Pytania i zadania problemowe   585 Bibliografia   589 Wykaz tabel, schematów i rysunków   597 Autorki   605