Rynek usług szkoleniowych w Polsce

Przedmiot rozważań ujęto w pięciu rozdziałach. W rozdziale pierwszym dokonano eksplikacji podstawowych pojęć związanych ze szkoleniami. Szkolenie przedstawiono jako przedmiot zainteresowania różnych dyscyplin naukowych, ujęty na tle wybranych współczesnych koncepcji, nurtów i metod zarządzania, a także z perspektywy organizacji i gospodarki. W rozdziale drugim omówiono pojęcie rynku usług szkoleniowych oraz jego elementów. Zaprezentowano rynek w aspektach: podmiotowym, przedmiotowym, przestrzennym i czasowym, dokonując typologii podmiotów oferujących szkolenia, a także indywidualnych i instytucjonalnych odbiorców usług szkoleniowych. Wskazano zalety i wady rozwiązań modelu rynkowego na tle pozostałych – korporacyjnego i państwowego. Rozdział trzeci dotyczy rozwoju rynku usług szkoleniowych w Polsce w perspektywie historycznej. W rozdziale czwartym określono i scharakteryzowano główne determinanty rozwoju współczesnego rynku usług szkoleniowych w Polsce: uwarunkowania egzogeniczne (w otoczeniu), uwarunkowania endogeniczne (organizacyjne), uwarunkowania indywidualne (dotyczące pracownika/beneficjenta szkoleń). Ostatni, piąty rozdział zawiera wyniki badania empirycznego dotyczącego głównych determinant rozwoju rynku usług szkoleniowych w Polsce, percepcji funkcjonowania poszczególnych jego elementów, transparentności, trendów, popytu i podaży, ryzyka konkurencji, kluczowych problemów oraz wyzwań stojących przed branżą szkoleniową. Niniejsza monografia jest w polskiej literaturze pierwszą próbą kompleksowej charakterystyki rynku usług szkoleniowych w Polsce i usystematyzowania dotychczasowego dorobku naukowo-badawczego w tym zakresie. Zaproponowane treści, autorski model badawczy, wyniki badań własnych stanowią oryginalny wkład Autorki we wzbogacenie wiedzy na temat rynku usług szkoleniowych w Polsce, jego uwarunkowań i pożądanego modelu funkcjonowania.

Spis treści

Wstęp 9 Rozdział 1 ISTOTA I ZNACZENIE SZKOLEŃ – EKSPLIKACJA POJĘĆ 17 1.1. Szkolenia jako przedmiot zainteresowania różnych dyscyplin naukowych 17 1.1.1. Andragogika jako nauka o kształceniu dorosłych 17 1.1.2. Psychologia kształcenia 19 1.1.3. Ekonomiczny kontekst szkolenia w teorii kapitału ludzkiego 21 1.1.4. Szkolenia w aspekcie zarządzania 25 1.2. Szkolenia z perspektywy organizacji 31 1.2.1. Szkolenie jako instrument rozwoju kapitału ludzkiego 31 1.2.2. Szkolenie jako rodzaj inwestycji niematerialnej 37 1.2.3. Szkolenie jako narzędzie rozwoju kompetencji 40 1.2.4. Szkolenia a doskonalenie i kształcenie zawodowe 43 1.3. Szkolenia z perspektywy gospodarki 47 1.3.1. Szkolenia jako narzędzie aktywnej polityki rynku pracy 47 1.3.2. Szkolenia a przewaga konkurencyjna 49 1.3.3. Szkolenia w gospodarce opartej na wiedzy 51 1.3.4. Idea uczenia się przez całe życie 55 1.4. Konkluzje 56 Rozdział 2 RYNEK USŁUG SZKOLENIOWYCH – ELEMENTY I MODELE 59 2.1. Istota rynku usług szkoleniowych 59 2.1.1. Pojęcie rynku usług szkoleniowych 59 2.1.2.Rynek w aspektach: podmiotowym, przedmiotowym, przestrzennym i czasowym 61 2.2. Podaż usług szkoleniowych 64 2.2.1. Typy podmiotów oferujących szkolenia 64 2.2.2. Usługi szkoleniowe jako przedmiot transakcji 70 2.3. Popyt na szkolenia 76 2.3.1. Segmentacja instytucjonalnych odbiorców usług szkoleniowych 78 2.3.2. Typologia indywidualnych beneficjentów szkoleń i ich charakterystyka 79 2.4. Standardy jakości w działalności szkoleniowej 83 2.5. Model rynkowy na tle pozostałych modeli 88 2.5.1. Model rynkowy 89 2.5.2. Model korporacyjny 91 2.5.3. Model państwowy 93 2.5.4. Zalety oraz wady modeli: rynkowego, korporacyjnego i państwowego 95 2.6. Konkluzje 97 Rozdział 3 ETAPY ROZWOJU RYNKU USŁUG SZKOLENIOWYCH W POLSCE 100 3.1. Oświata dorosłych w okresach: zaborów i międzywojennym 100 3.2. Rozwój edukacji dorosłych po II wojnie światowej do 1989 r. 103 3.3. Powstanie rynku szkoleń w 1989 r. i jego rozwój do 2004 r. 105 3.4. Zmiany na rynku usług szkoleniowych po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej (2004-2013) 111 3.5. Rynek usług rozwojowych w nowej perspektywie finansowej Funduszy Europejskich (2014-2020) 121 3.6. Charakterystyka firm szkoleniowych i ich ofert w latach 2004-2017 124 3.7. Trendy zmian w szkoleniu ustawicznym w Polsce w latach 2005-2015 135 3.8. Konkluzje 148 Rozdział 4 UWARUNKOWANIA WSPÓŁCZESNEGO RYNKU USŁUG SZKOLENIOWYCH W POLSCE 153 4.1. Uwarunkowania egzogeniczne (w otoczeniu) 155 4.1.1. Uwarunkowania ekonomiczne 155 4.1.2. Uwarunkowania społeczne 166 4.1.3. Uwarunkowania polityczne 171 4.1.4. Uwarunkowania prawne 177 4.2. Uwarunkowania endogeniczne (organizacyjne) 183 4.2.1. Strategie ogólne, personalne i plany rozwojowe pracodawców 183 4.2.2. Kultury organizacyjne 188 4.2.3. Struktury organizacyjne i modele orientacji szkoleniowej 191 4.2.4. Profil działalności i wielkość organizacji 194 4.2.5. Sytuacja finansowa 197 4.2.6. Potencjał konkurencyjny firm szkoleniowych 198 4.3. Uwarunkowania indywidualne 200 4.3.1. Determinanty indywidualnych wyborów beneficjentów szkoleń 200 4.3.2. Aspiracje edukacyjne Polaków 204 4.4. Konkluzje 207 Rozdział 5 RYNEK USŁUG SZKOLENIOWYCH W POLSCE – WYNIKI BADANIA EMPIRYCZNEGO 210 5.1. Opis metodyki prowadzenia badań 210 5.2. Charakterystyka populacji oraz próby 211 5.3. Wyniki badania empirycznego 215 5.3.1. Główne determinanty rozwoju rynku szkoleń w Polsce 215 5.3.2. Percepcja funkcjonowania rynku szkoleń w Polsce 216 5.3.3. Transparentność rynku szkoleń 218 5.3.4. Trendy związane z przeobrażeniami na rynku szkoleń 220 5.3.5. Generowanie popytu na szkolenia w Polsce 222 5.3.6. Charakterystyka podaży usług szkoleniowych 226 5.3.7. Ryzyko konkurencji na rynku szkoleń w Polsce 228 5.3.8. Kluczowe problemy i wyzwania w branży szkoleniowej 231 5.3.9. Analiza wybranych zależności 234 5.3.10. Statystyczna analiza determinant pożądanego modelu funkcjonowania rynku szkoleń w Polsce 242 5.4. Implikacje dla teorii i praktyki 251 5.5. Konkluzje 259 Zakończenie 263 Bibliografia 267 Spis rysunków 309 Spis tabel 310 Aneks – ankieta badawcza 315