Społeczni uczestnicy medialnego dyskursu politycznego w Polsce

Praca Agnieszki Hess stanowi cenny wkład w rozważania dotyczące relacji pomiędzy mediami a organizacjami pozarządowymi, funkcjonującymi w Polsce i tworzącymi trzeci sektor sfery publicznej. W warstwie teoretycznej analizy autorka rozważa, jak w perspektywie politologicznej rozwija się i jakie bariery napotyka proces tworzenia się sfery publicznej, i dalej – społeczeństwa obywatelskiego w warunkach coraz wyraźniej krystalizującej się w naszym kraju demokracji deliberatywnej. Ważnym aspektem tego procesu jest mediatyzacja działania instytucji systemu demokratycznego, w tym przypadku organizacji pozarządowych, działających na polskiej scenie publicznej. Nie mniej istotna jest również artykulacja ich interesów, a także deliberatywna treść działań podejmowanych w wymiarze publicznym. Ten obszar zagadnień stał się przedmiotem badań empirycznych (wywiady pogłębione; analiza zawartości), prowadzonych przez autorkę wśród przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz dziennikarzy mediów drukowanych i elektronicznych, zajmujących się tematyką sektora pozarządowego. Wyniki badań ujawniają wyraźną asymetrię oczekiwań obu stron co do transmitowanych w przekazie mediów reprezentacji medialnych organizacji pozarządowych oraz sposobów zakotwiczania działalności organizacji pozarządowych w sferze publicznej. To bardzo istotny sygnał, wskazujący, że w procesie komunikacji politycznej pomiędzy organizacjami pozarządowymi i mediami jest jeszcze wiele do zrobienia. Z recenzji prof. dr hab. Teresy Sasińskiej-Klas

Spis treści

WSTĘP 9 ROZDZIAŁ I. Społeczeństwo obywatelskie i sfera publiczna w rozważaniach nad współczesną demokracją 17 1.1. Społeczne wyobrażenia demokracji 18 1.1.1. Polityczny i społeczny wymiar demokracji 20 1.1.2. Agregacja preferencji społecznych 21 1.1.3. Środowisko społeczne jako źródło instytucjonalnej stabilizacji władzy politycznej 23 1.2. Społeczeństwo obywatelskie jako centralna kategoria we współczesnych koncepcjach demokracji 25 1.2.1. Rola państwa w koncepcjach społeczeństwa obywatelskiego 25 1.2.2. Znaczenie debaty i opinii publicznej dla społeczeństwa obywatelskiego 29 1.3. Sfera publiczna jako przestrzeń komunikowania się uczestników debaty publicznej 31 1.3.1. Proces komunikowania i media a przeobrażenia demokratycznej sfery publicznej 33 1.3.2. Pesymistyczne i optymistyczne poglądy dotyczące roli mediów i współczesnej sfery publicznej 37 1.3.3. Nowe technologie komunikacyjne jako potencjalne czynniki rozszerzania bądź ograniczania społeczeństwa obywatelskiego i sfery publicznej 41 1.4. Partycypacja obywatelska i dyskurs społeczny w koncepcjach demokracji deliberatywnej 46 ROZDZIAŁ II. Mediatyzacja organizacji społecznych jako obszar badań w studiach nad komunikacją polityczną 53 2.1. Komunikacja polityczna – defi nicja pojęcia 54 2.1.1. Modele procesu komunikowania 57 2.1.2. Komunikacja polityczna jako proces polityczny 62 2.1.3. Aktorzy komunikacji politycznej 67 2.2. Relacje mediów masowych i organizacji społecznych w studiach nad komunikacją polityczną w perspektywie politologicznej 69 2.2.1. Społeczni aktorzy w procesie komunikacji politycznej 74 2.2.2. Organizacje pozarządowe jako społeczni aktorzy komunikacji politycznej 79 2.3. Mediatyzacja organizacji społecznych i politycznych 84 2.3.1. Mediatyzacja – defi nicja pojęcia 85 2.3.2. Medialna konstrukcja rzeczywistości 87 2.3.3. Czynniki atrakcyjności medialnej informacji 88 2.3.4. Informowanie w mediach 91 2.3.5. Mediatyzacja organizacji 96 ROZDZIAŁ III. Organizacje pozarządowe jako społeczni uczestnicy dyskursu politycznego w Polsce 99 3.1. Schemat badań reprezentacji medialnych i strategii komunikacyjnych organizacji pozarządowych 101 3.2. Oś relacji organizacji pozarządowych i administracji publicznej 102 3.2.1. Czynniki hamujące rozwój sektora pozarządowego w pierwszym okresie III RP 103 3.2.2. Otoczenie instytucjonalne 106 3.2.3. Organizacje pozarządowe jako instrument partycypacji obywatelskiej 111 3.2.4. Organizacje pozarządowe jako instrument reprezentacji interesów społecznych 117 3.2.5. Modele relacji organizacji pozarządowych i administracji publicznej 123 3.3. Oś relacji organizacji pozarządowych i partii politycznych 126 3.3.1. Uwarunkowania wzajemnych relacji 129 3.3.2. Parapolityczny styl działania organizacji pozarządowych 132 3.3.3. Modele relacji organizacji pozarządowych i partii politycznych 135 3.4. Oś relacji organizacji pozarządowych i mediów 136 3.4.1. Media własne organizacji pozarządowych jako narzędzie inicjowania i prowadzenia debaty w sferze publicznej 136 3.4.2. Oczekiwania mediów i organizacji pozarządowych w relacjach wzajemnych 138 3.5. Reprezentacje medialne a dyskurs medialny 139 ROZDZIAŁ IV. Medialne reprezentacje organizacji pozarządowych 145 4.1. Badanie przekazów w mediach – analiza zawartości w badaniach medialnych reprezentacji 146 4.1.1. Prasa codzienna i telewizyjne serwisy informacyjne jako główne źródła informacji 147 4.1.2. Dobór próby i ramy czasowe badań 151 4.1.3. Kategorie analizy i wskaźniki zróżnicowania przekazu mediów 153 4.1.4. Płaszczyzny analizy i pytania badawcze 155 4.1.5. Organizacje pozarządowe w rzeczywistości przekazów medialnych 159 4.1.6. Ramy interpretacyjne i modele zachowań mediów w obszarze prezentacji organizacji pozarządowych 205 4.2. Badanie nadawców przekazu w kontekście wywiadów pogłębionych z dziennikarzami, przeprowadzonych w badaniach medialnych reprezentacji organizacji pozarządowych 208 4.2.1. Organizacje pozarządowe i ich wzajemne relacje z administracją publiczną i partiami politycznymi w opinii dziennikarzy 210 4.2.2. Wzajemne relacje organizacji pozarządowych i mediów w opinii dziennikarzy 217 4.2.3. Praktyka dziennikarska i redakcyjna w zakresie przygotowywania materiałów medialnych dotyczących organizacji pozarządowych 223 4.2.4. Organizacje pozarządowe jako aktorzy debaty publicznej w opinii dziennikarzy 235 ROZDZIAŁ V. Strategie komunikacyjne organizacji pozarządowych 239 5.1. Zakres wykorzystywania przez organizacje pozarządowe ich stron WWW oraz aplikacji Web 2.0 242 5.1.1. Dobór próby i kategorie analizy 243 5.1.2. Poziom adaptacji przez organizacje pozarządowe narzędzi internetowych na podstawie paradygmatu komunikacji jednoi dwukierunkowej 246 5.2. Profesjonalizacja organizacji pozarządowych w obszarze komunikacji z otoczeniem 256 5.2.1. Strategie komunikacyjne wybranych organizacji pozarządowych 259 5.2.2. Wzajemne relacje organizacji pozarządowych i mediów w opinii przedstawicieli organizacji pozarządowych 278 5.2.3. Organizacje pozarządowe i ich wzajemne relacje z administracją publiczną i partiami politycznymi w opinii przedstawicieli organizacji pozarządowych 292 5.2.4. Relacje organizacji pozarządowych i mediów jako element procesu komunikacji politycznej 298 ZAKOŃCZENIE 301 ANEKS 309 SPIS TABEL, WYKRESÓW I ILUSTRACJI 319 BIBLIOGRAFIA 323