Terytorium i współczesne dylematy jego rozwoju

Celem opracowania jest uporządkowanie i analiza współczesnych koncepcji rozwoju terytorialnego, czynników, które decydują o dynamice tego rozwoju oraz pokazanie sposobów ich włączania się w szybki i skomplikowany proces globalizacji. Celem książki jest uporządkowanie i analiza współczesnych koncepcji rozwoju terytorialnego, czynników, które decydują o dynamice tego rozwoju oraz pokazanie sposobów ich włączania się w szybki i skomplikowany proces globalizacji. Innymi słowy chodzi o pytania, co warunkuje fakt, że pewne regiony rozwijają się i są regionami „wygrywającymi”, a inne, mimo pozornie sprzyjających okoliczności, nie mogą wyjść z kryzysu. Odpowiedzi na tak postawione pytania szukano przede wszystkim w teorii, analizując składowe procesu konstrukcji terytorium. W centrum uwagi znalazły się mechanizmy i sposoby rozwoju lokalnego jako metody rozwoju regionalnego, co w konsekwencji prowadziło do analizy dwóch zbiorów – terytorium i przedsiębiorstw oraz warunków, w których rozwój jednego przyczynia się jednocześnie do rozwoju drugiego. Wzajemne przenikanie się tych zbiorów znajduje wyraz w różnych strategiach i przestrzennych formach organizacji przedsiębiorstw.

Spis treści

Wstęp ---5 I. Rewolucja technologiczna i nowy paradygmat rozwoju ---9 1. Globalizacja ---9 1.1. Istota globalizacji ---9 1.2. Od gospodarki międzynarodowej do globalnej ---11 1.3. Czynniki i mechanizmy globalizacji ---16 1.4. Społeczne i gospodarcze konsekwencje globalizacji ---22 2. Globalizacja a rozwój regionalny ---30 2.1. Organizacja w sieci ---30 2.2. Glokalizacja - łącznik między globalnym i lokalnym wymiarem rozwoju ---36 2.3. Procesy terytorializacji ---41 2.4. Metropolizacja ---45 II. Terytorium - koncepcje i charakterystyka ---55 1. Koncepcja rozwoju lokalnego - geneza i istota ---55 1.1. Geneza rozwoju lokalnego ---55 1.2. Istota rozwoju lokalnego ---58 2. Terytorialny charakter rozwoju ---63 3. Wymiar i skala rozwoju terytorialnego ---66 4. Od przestrzeni „miejsca” do terytorium „aktora” ---69 III. Terytorialne formy organizacji produkcji ---72 1. Ramy koncepcji i typologie ---72 2. Dystrykty przemysłowe ---75 2.1. Marshallowskie dystrykty przemysłowe ---75 2.2. Włoskie dystrykty przemysłowe ---77 2.3. Nowe dystrykty przemysłowe ---80 3. Technopole i technopolie ---86 4. Skupiska przemysłowe (clusters) ---89 5. Terytorialne systemy produkcyjne ---90 6. Rodzaje przestrzennych form organizacji produkcji, atuty i ograniczenia ---94 IV. Procesy konstrukcji terytorium ---101 1. Zmiana podejścia do relacji terytorium › firma ---101 2. Konkurencja i konkurencyjność terytoriów ---102 2.1. Istota konkurencji i konkurencyjności ---102 2.2. Czynniki konkurencji terytorialnej ---104 3. Kapitał relacyjny (społeczny) i „governance” (regulacja) ---118 3.1. Kapitał relacyjny (społeczny) ---119 3.2. „Govemance” ---122 4. Strategie i trajektorie rozwoju terytorium ---129 4.1. Proces tworzenia skupisk (aglomeracja) ---130 4.2. Proces tworzenia się specjalizacji ---131 4.3. Budowa specyficzności terytorium ---133 5. Koncepcja terytoriów „uczących się” ---134 V. Innowacje i środowiska przedsiębiorczości ---139 1. Proces innowacji ---139 2. Organizacja procesu innowacji i transferu technologii ---144 3. Środowiska innowacyjne i umiędzynarodawiąjące ---147 4. Typologia środowisk - próba syntezy ---153 VI. Środowiska przedsiębiorczości czy „przedsiębiorczość rozproszona” (Budowanie sieci powiązań i układów partnerskich w regionie łódzkim. Studium przypadku) ---157 1. Gospodarka regionu łódzkiego i jej przemiany ---158 1.1. Specyfika procesu transformacji ---158 1.2. Przedsiębiorstwa, ich cechy i problemy rozwoju ---162 1.3. Innowacje i strategie rozwoju przedsiębiorstw ---168 2. Instytucje, ich rozwój i strategie działania ---173 2.1. Instytucje w gospodarce regionu ---173 2.2. Rodzaje działalności i dostępność usług ---176 2.3. Finansowanie i kompetencje ---179 3. Region łódzki - środowiska „w trakcie powstawania” ---180 3.1. Relacje między przedsiębiorstwami ---180 3.2. Relacje między przedsiębiorstwami a ich instytucjonalnym otoczeniem ---186 3.3. Rola władz lokalnych w tworzeniu środowisk i budowaniu kapitału relacyjnego (społecznego) ---192 Zakończenie ---195 Bibliografia ---201