Turystyka i polityka turystyczna a rozwój: między starym a nowym paradygmatem

Turystyka należy do najbardziej dynamicznych i złożonych zjawisk przełomu XX i XXI wieku. Jest ważnym i nabierającym znaczenia źródłem dochodu i miejsc pracy. Dlatego powszechnie wiąże się z turystyką wielkie nadzieje. Ale czy zasadnie? Jakie czynniki współcześnie decydują o ożywieniu społeczno-ekonomicznym, spowodowanym rozwojem turystyki? Tradycyjnie przyjmowano, że kluczowe znaczenie dla jej rozwoju mają zasoby przyrodnicze i dziedzictwo kulturowe. Zawarta w książce analiza przemian zachodzących w turystyce, współczesnych koncepcji rozwoju regionalnego oraz wyników własnych badań empirycznych prowadzi Autora do wniosku, że dziś decydujące znaczenie mają nowe czynniki, związane m.in. z przywództwem, aktywnością elit i mobilizacją społeczną, zogniskowane wokół tworzenia infrastruktury i nowoczesnych produktów turystycznych zapewniających atrakcyjne spędzenie czasu. Dlatego czynniki te powinny znaleźć pełniejsze odzwierciedlenie w polskich strategiach i programach rozwoju turystyki, by podnieść konkurencyjność gospodarki turystycznej, racjonalizując nakłady i ograniczając koszty środowiskowe i społeczne.

Obszerne studia literaturowe, szerokie ujęcie zjawiska, świeżość spojrzenia na omawiane zagadnienia oraz rekomendacje przedstawione w kontekście rozwoju regionalnego i lokalnego, czynią tę książkę ważną lekturą zarówno dla polityków, działaczy samorządu terytorialnego, pracowników i pasjonatów turystyki, jak i studentów oraz wszystkich zainteresowanych tytułowym problemem.

Spis treści

WSTĘP. TURYSTYKA JAKO KAPITAŁ W ROZWOJU 7 ROZDZIAŁ 1. TURYSTYKA I ROZWÓJ JAKO PRZEDMIOT ANALIZY: WPROWADZENIE 21 1.1. Turystyka: przegląd pojęć 21 1.2. Funkcje turystyki 29 1.3. Rozwój regionalny i lokalny: pojęcia 32 ROZDZIAŁ 2. TURYSTYKA JAKO PRZEDMIOT ZAINTERESOWANIA NAUKI 38 2.1. Turysta a psychologia: w świecie motywacji turystycznych 40 2.2. W kręgu socjologii i politologii: interakcje i ich skutki 45 2.3. Turystyka a inne dyscypliny badawcze 55 ROZDZIAŁ 3. TURYSTYKA PRZYRODNICZA: FORMY I TRENDY 64 3.1. Turystyka przyrodnicza: różnicowanie form 65 3.2. Przyrodnicza turystyka masowa 68 3.3. Turystyka przyrodnicza zrównoważona 71 ROZDZIAŁ 4. TURYSTYKA KULTUROWA: PROBLEM BOGACTWA FORM? 78 4.1. Kultura i dziedzictwo kulturowe w turystyce 78 4.2. Rodzaje turystyki opartej na walorach kulturowych 84 ROZDZIAŁ 5. KU NOWEMU PARADYGMATOWI: OD „MIEĆ” DO „PRZEŻYWAĆ” 106 5.1. Turystyka – w stronę nowego paradygmatu 117 ROZDZIAŁ 6. KONCEPCJE ROZWOJU SPOŁECZNO-EKONOMICZNEGO 127 6.1. Czynniki rozwoju regionalnego i lokalnego: przegląd 130 6.2. Koncepcje rozwoju turystyki 137 6.3. Czynniki sukcesu w rozwoju turystyki: przegląd 143 ROZDZIAŁ 7. TURYSTYKA W POLSCE NA TLE ŚWIATA 153 7.1. Turystyka: sytuacja międzynarodowa 153 7.2. Znaczenie turystyki w polskiej gospodarce 167 7.3. Walory przyrodnicze 168 7.4. Walory kulturowe 172 7.5. Zagospodarowanie turystyczne 177 7.6. Turyści i ich podróże krajowe 188 7.7. Turystyczna atrakcyjność regionów Polski i jej czynniki 191 7.8. Konkurencyjność turystyczna polskich regionów: próba podsumowania 195 ROZDZIAŁ 8. POLITYKA TURYSTYCZNA W POLSCE: PRZEGLĄD 202 8.1. Motywy prowadzenia polityki turystycznej 202 8.2. Polska polityka turystyczna w praktyce rozwojowej 206 8.3. Cele, narzędzia i środki polskiej polityki turystycznej 210 8.4. Kontekst europejski 222 8.5. System zarządzania turystyką w Polsce 226 ROZDZIAŁ 9. SUKCES W ROZWOJU TURYSTYKI W ŚWIETLE BADAŃ EMPIRYCZNYCH 237 9.1. Charakterystyka badanych miejscowości 239 9.2. Czynniki sukcesu 264 Rola lidera 266 Integracja elity 267 Rola mobilizacji społeczności lokalnej 268 Współpraca z otoczeniem 269 Rola importu w rozwoju turystyki 270 Turystyka w opinii przedsiębiorców: przypadek Dusznik i Rewala 272 WNIOSKI I REKOMENDACJE 278 Rekomendacje dla polityki 284 BIBLIOGRAFIA 289 SUMMARY. Tourism, Tourist Policy and Development: Between Old and New Paradigm 319 SPIS TABEL 323 SPIS RYCIN 324