Ukraińskie rewolucje

Ukraińskie rewolucje — rekomendowane lektury

Zestaw pięciu książek poruszających tematy rewolucji, przemian społeczno-politycznych i kulturowych. Każda pozycja oferuje inny kontekst: od ruchów afroamerykańskich i subkultur miejskich, przez historię Romów i polską lewicę opozycyjną, po rozważania filozoficzne i analizę sztuki w dobie populizmu.

Po jakie produkty jeszcze warto sięgnąć:

1. Rap Między Malcolmem X a subkulturą gangowąa

   Rap powstał jako twórczość młodzieży miejskich gett czarnej Ameryki i miał różne oblicza: afrocentryczne, które przywoływało pamięć Malcolma X, Czarnych Panter i ruchów wyzwoleńczych lat 60., oraz gangsterskie, wyrastające z konfliktów młodzieżowych i miejskich wojen. Muzyka ta sygnalizowała napięcia społeczne — opisywano jej związek z zamieszkami w Los Angeles (kwiecień 1992) i politycznymi burzami, jakie wzbudzała w mediach oraz wśród polityków. Raperzy prowokowali kontrowersje, niekiedy skutkujące zakazami rozpowszechniania utworów. W tekście pojawia się także kontekst Narodu Islamu i postaci Malcolma X oraz rola Louisa Farrakhana jako organizatora wielkich demonstracji i szerzyciela kontrowersji.

2. Laboratorium Przemocy

   Romowie od kilkuset lat żyją w Europie w różnych formach — wędrujący i osiadli, zintegrowani lub zdystansowani — budząc zainteresowanie i uprzedzenia. Książka stara się odpowiedzieć, skąd pochodzą Romowie, jak kształtowały się ich zwyczaje i jak byli traktowani w różnych okresach i krajach. Autor prowadzi narrację od Indii przez Grecję do Polski, łącząc syntezę wielkich procesów społecznych z reportażem uczestniczącym; w tle pojawiają się kapitalizm, epidemie, nacjonalizmy i ideologie, które wpływały na losy Romów, czyniąc ich często przedmiotem nadzoru i wyłączenia z praw.

3. Dekada przełomu Polska lewica opozycyjna 1968-1980

   Pionierska analiza pokazująca, kiedy i jak przywódcy opozycji demokratycznej o korzeniach socjalistycznych — tacy jak Jacek Kuroń i Adam Michnik — rzeczywiście zmienili swoje poglądy. Autor dowodzi, że przeobrażenie to dokonało się w dekadzie poprzedzającej powstanie „Solidarności” (1968–1980), a nie po jego stłumieniu, i że wiązało się z radykalną zmianą ideowo-politycznego paradygmatu leżącego u podstaw Listu otwartego do partii z 1965 roku.

4. Eseje filozoficzne

   Stanisław Rainko podejmuje klasyczne problemy filozoficzne z klarownością szkoły lwowsko-warszawskiej: analizuje koncepcję Kartezjusza i projekty pozytywistyczne, wraca do paradoksu Menona i pyta o granice wiedzy, a także demaskuje mity wokół pojęcia filozofii. Obok epistemologii autor porusza kwestie etyczne — odpowiedzialności i krzywdy — oraz zagadnienia filozofii społecznej, w tym refleksję nad socjalizmem.

5. Sztuka w czasach populizmu

   Książka rekonstruuje ważne wydarzenia i sylwetki współczesnej polskiej sztuki, łącząc przystępne opisy z odniesieniami do teorii i międzynarodowego kontekstu. Eseje z lat 2011–2021 traktują populizm jako ramę społeczną kształtującą pole symboliczne: obskurancka polityka, rola Kościoła katolickiego i autorytarne praktyki władzy (PiS) wpływają na życie publiczne i kulturę. Autor stawia pytanie, czy sztuka ujęta w takich warunkach może być obrońcą demokracji oraz jak ma się do politycznych i ekonomicznych przemian współczesności.