Usługi i produkty finansowe dla klientów indywidualnych

Usługi i produkty finansowe przeznaczone dla klientów indywidualnych stanowią specyficzny obszar działalności współczesnego sektora finansowego. Specyfika ta wynika przede wszystkim z asymetrii wiedzy i doświadczenia w zakresie finansów pomiędzy stronami. Z jednej strony mamy bowiem wyspecjalizowane instytucje finansowe (banki, zakłady ubezpieczeń czy fundusze inwestycyjne), których sumy bilansowe przekraczają często PKB mniejszych krajów, zatrudniające tysiące wysoko wykwalifikowanych specjalistów w zakresie finansów, prawa czy matematyki, a z drugiej osoby fizyczne, którym często brakuje podstawowej wiedzy, podatne na nieprawdziwe wiadomości i żyjące z dnia na dzień. Powyższa asymetria sprawia, że w większości krajów usługi i produkty finansowe oferowane klientom indywidualnym są przedmiotem szczególnego zainteresowania państwa, które ingeruje w nie poprzez regulacje oraz wyspecjalizowane urzędy i instytucje, aby chronić klientów indywidualnych przed ponoszeniem nadmiernego ryzyka. Rozwój usług i produktów finansowych, który istotnie przyśpieszył w ostatnich latach m.in. dzięki zastosowaniu zaawansowanych technologii teleinformatycznych, sprawia jednak, że często regulacje ich dotyczące w odniesieniu do klientów indywidualnych są opóźnione lub niepełne. Dynamika zmian regulacyjnych zależna jest także od ogólnej koncepcji ochrony klientów indywidualnych w danej jurysdykcji. Biorąc powyższe pod uwagę, należy zatem stwierdzić, że mając do czynienia z tak dynamicznymi zmianami w zakresie usług i produktów finansowych dla klientów indywidualnych, zasadne jest dokonywanie ich systematycznego i pogłębionego przeglądu zarówno w odniesieniu do tych dotychczasowych, jak i nowo powstających. Konstatacja ta zdeterminowała cel niniejszej książki, którym stało się kompleksowe przedstawienie w przejrzysty, spójny i logiczny sposób najważniejszych usług i produktów finansowych dla klientów indywidualnych, oferowanych na polskim rynku finansowym głównie przez banki. Książka składa się z 16 rozdziałów, które zostały poświęcone kluczowym aspektom usług i produktów finansowych dla klientów indywidualnych w zakresie operacji depozytowo-kredytowych, rozliczeń pieniężnych oraz instrumentów płatniczych. Obok dobrze znanych usług i produktów, takich jak rachunki bankowe, lokaty i produkty rozliczeniowe, karty płatnicze i kredytowe oraz kredyty konsumenckie czy mieszkaniowe, znalazły się także mniej popularne, np. leasing konsumencki, odwrócony kredyt hipoteczny czy finansowanie społecznościowe. W książce zostały przedstawione zarówno produkty o niskim ryzyku (lokaty bankowe i produkty skarbowe), jak też te przeznaczone dla klientów indywidualnych o wyższym poziomie wiedzy w zakresie finansów (produkty strukturyzowane i inwestycje alternatywne) lub dysponujących większymi środkami (produkty private banking). Odrębną uwagę poświęcono kwestii zakresu ochrony klienta indywidualnego na rynku bankowym, tak z perspektywy dostępnych narzędzi (ochrona depozytów), jak i instytucji wspierających konsumenta. Z uwagi na intensywny rozwój zaawansowanych technologii teleinformatycznych w sektorze finansowym w oddzielnym rozdziale omówione zostały kluczowe aspekty zastosowania sztucznej inteligencji w detalicznej działalności bankowej, jej możliwości oraz konsekwencje. Książka skierowana jest przede wszystkim do studentów kierunków finansowych na studiach stopnia I i II, studiach podyplomowych oraz w szkołach doktorskich. Pozycją tą mogą zainteresować się także wszyscy klienci indywidualni korzystający z usług i produktów finansowych, chcący pozyskać dodatkową wiedzę i zrozumieć naturę oferowanych im usług.

Spis treści

WSTĘP Rozdział 1 RACHUNKI BANKOWE, LOKATY I PRODUKTY ROZLICZENIOWE Jan Koleśnik 1.1. Rachunki bankowe dla klientów indywidualnych 1.2. Rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe 1.2.1. Cechy rachunków 1.2.2. Rachunek rodzinny 1.2.3. Podstawowy rachunek płatniczy 1.3. Rachunki oszczędnościowe i rachunki terminowych lokat oszczędnościowych 1.3.1. Cechy rachunków 1.3.2. Indywidualne Konto Emerytalne i Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego 1.3.3. Konto mieszkaniowe 1.3.4. Lokata mieszkaniowa 1.4. Lokata strukturyzowana 1.5. Produkty rozliczeniowe 1.5.1. Polecenie przelewu 1.5.2. Polecenie zapłaty Rozdział 2 BEZPIECZEŃSTWO DEPOZYTÓW Małgorzata Zaleska 2.1. Sieć bezpieczeństwa finansowego 2.2. System gwarantowania depozytów 2.2.1. Zakres podmiotowy gwarancji depozytów 2.2.2. Przedmiotowy zakres gwarancji depozytów 2.2.3. Procedura wypłat kwot gwarantowanych 2.2.4. System gwarantowania depozytów a system rekompensat 2.3. Ocena banku z perspektywy bezpieczeństwa depozytów Rozdział 3 KARTY PŁATNICZE Zofia Polkowska 3.1. Karta jako instrument płatniczy 3.1.1. Pojęcie karty płatniczej 3.1.2. Podmioty rynku kart płatniczych 3.1.3. Rodzaje kart płatniczych 3.2. Proces płatności z wykorzystaniem karty 3.2.1. Zasady transakcji z wykorzystaniem karty 3.2.2. Zasady odstąpienia od umowy 3.2.3. Odpowiedzialność posiadacza karty za transakcje nieautoryzowane 3.2.4. Opłaty związane z kartami płatniczymi 3.3. Wady i zalety kart płatniczych jako instrumentu płatniczego Rozdział 4 KREDYT KONSUMENCKI Magdalena Kozińska, Krzysztof Kil 4.1. Kredyt konsumencki – istota i pojęcia pokrewne 4.2. Kredyt konsumencki i jego regulacje w ustawie o kredycie konsumenckim 4.3. Zmiany w obszarze regulacji europejskich dotyczących kredytu konsumenckiego w dyrektywie CCD2 4.4. Rynek kredytów konsumpcyjnych i konsumenckich w Polsce Rozdział 5 PŁATNOŚCI ODROCZONE Łukasz Gębski 5.1. Płatności odroczone – definicja 5.2. BNPL w Polsce i na świecie Rozdział 6 LEASING KONSUMENCKI Łukasz Gębski 6.1. Definicja leasingu 6.2. Leasing, kredyt i najem długoterminowy z perspektywy konsumentów 6.3. Istota leasingu konsumenckiego 6.3.1. Wynajem długoterminowy a leasing konsumencki 6.3.2. Koszty leasingu konsumenckiego 6.4. Kluczowe parametry leasingu konsumenckiego Rozdział 7 KREDYTY MIESZKANIOWE Paweł Kulpaka 7.1. Przeznaczenie kredytów mieszkaniowych 7.2. Podstawowe regulacje prawne i standardy 7.3. Rodzaje kredytów mieszkaniowych 7.4. Charakterystyka przykładowych kredytów mieszkaniowych Rozdział 8 ODWRÓCONY KREDYT HIPOTECZNY Marcin Gospodarowicz 8.1. Czynniki rozwoju rynku odwróconych kredytów hipotecznych 1 8.2. Pojęcie i istota hipoteki odwróconej 8.3. Rynek odwróconych kredytów hipotecznych w wybranych krajach 8.4. Rynek odwróconych kredytów hipotecznych w Polsce Rozdział 9 PRODUKTY SKARBOWE Marek Lusztyn 9.1. Produkty skarbowe – istota 9.2. Podstawy produktów skarbowych 9.3. Produkty skarbowe na rynku polskim 9.4. Zalety i ryzyko inwestowania w produkty skarbowe 9.4.1. Zalety inwestowania w produkty skarbowe 9.4.2. Ryzyko inwestowania w produkty skarbowe 9.4.3. Korzyści dla inwestora indywidualnego 9.5. Porównanie produktów skarbowych z innymi instrumentami finansowymi 9.6. Strategia inwestycyjna 9.7. Kierunki rozwoju produktów skarbowych Rozdział 10 INWESTYCJE ALTERNATYWNE Izabela Pruchnicka-Grabias, Piotr Czapiewski 10.1. Istota i rodzaje 10.2. Fundusze hedgingowe 10.3. Fundusze venture capital i private equity 10.4. Fundusze rynku nieruchomości 10.5. Surowce, metale szlachetne, towary, płody rolne 10.6. Waluty 10.7. Rynek oparty na pasjach i emocjach, w tym rynek sztuki 10.8. Pieniądz elektroniczny, waluty cyfrowe, NFT, DeFi Rozdział 11 PRODUKTY INWESTYCYJNE Piotr Kuszewski 11.1. Decyzje inwestycyjne 11.2. Instrumenty finansowe 11.2.1. Obligacje 11.2.2. Akcje 11.2.3. Fundusze inwestycyjne 11.2.4. Fundusze indeksowe i trackery 11.2.5. Notowane instrumenty pochodne 11.2.6. Inne aktywa inwestycyjne 11.3. Dopasowanie inwestycji do inwestora 11.3.1. Horyzont inwestycyjny 11.3.2. Płynność 11.4. Portfel inwestycyjny inwestora indywidualnego 11.4.1. Znaczenie dywersyfikacji portfela inwestycyjnego 11.4.2. Koszt inwestowania 11.5. Ryzyko związane z inwestycjami 11.5.1. Ryzyko rynkowe 11.5.2. Ryzyko kredytowe Rozdział 12 PRODUKTY STRUKTURYZOWANE Izabela Pruchnicka-Grabias, Piotr Czapiewski 12.1. Definicja i klasyfikacje 12.2. Produkty w obrocie pozagiełdowym 12.3. Obligacje zamienne i wymienne 12.4. Certyfikaty depozytowe z ochroną kapitału 12.5. Produkty strukturyzowane notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie 12.6. Sekurytyzacja aktywów i towarzysząca jej strukturyzacja 12.7. Zmiany wynikające z pakietu MiFiD II Rozdział 13 FINANSOWANIE SPOŁECZNOŚCIOWE Edyta Cegielska 13.1. Istota crowdfundingu 13.2. Rodzaje crowdfundingu 13.3. Rozwój crowdfundingu 13.4. Największe kampanie crowdfundingowe 13.5. Zalety crowdfundingu 13.6. Wady crowdfundingu Rozdział 14 PRIVATE BANKING JAKO OFERTA DLA ZAMOŻNYCH KLIENTÓW Małgorzata Zaleska, Magdalena Kozińska 14.1. Private banking – zarys koncepcji 14.1.1. Definicja private banking 14.1.2. Profil klienta private banking 14.2. Tradycyjna oferta dla klientów private banking 14.2.1. Rachunki i produkty kredytowe 14.2.2. Inwestycje w tradycyjne instrumenty finansowe 14.2.3. Inwestycje w nieruchomości 14.3. Wybrane inwestycje alternatywne w ofercie private banking 14.3.1. Inwestycje w metale i kamienie szlachetne 14.3.2. Art banking 14.3.3. Wine banking 14.4. Private banking a współczesne sposoby inwestowania 14.4.1. Inwestycje zrównoważone 14.4.2. Inwestycje w aktywa cyfrowe Rozdział 15 SZTUCZNA INTELIGENCJA W DETALICZNYCH USŁUGACH BANKOWYCH Emil Ślązak 15.1. Istota sztucznej inteligencji 15.2. Uwarunkowania rozwoju sztucznej inteligencji 15.2.1. Internet rzeczy 15.2.2. Chmura obliczeniowa 15.2.3. Big data 15.3. Główne obszary zastosowania AI w obszarze bankowości detalicznej 15.3.1. Przetwarzanie języka naturalnego 15.3.2. Chatboty i wirtualni asystenci 15.3.3. Sztuczna inteligencja w procesach credit scoring Rozdział 16 OCHRONA KLIENTA NA RYNKU BANKOWYM Marcin Mikołajczyk 16.1. Idea ochrony konsumenckiej 16.2. Metody i działania w obszarze ochrony konsumenta 16.2.1. Cywilnoprawna ochrona konsumentów 16.2.2. Istota reklamacji na rynku bankowym 16.2.3. Alternatywne metody rozwiązywania sporów 16.2.4. Dochodzenie roszczeń na ścieżce sądowej 16.2.5. Zastrzeżenie numeru PESEL przez obywateli jako przykład ochrony klientana na rynku bankowym 16.3. Ramy instytucjonalne ochrony konsumentów 16.3.1. Komisja Nadzoru Finansowego 16.3.2. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów 16.3.3. Powiatowy (miejski) rzecznik praw konsumenta 16.3.4. Rzecznik Finansowy