Ustawa o rachunkowości. Komentarz

Książka stanowi szczegółowy komentarz do przepisów dotyczących rachunkowości finansowej, wzbogacony o liczne przykłady liczbowe przedstawiające skutki finansowe poszczególnych zagadnień w sprawozdaniach finansowych i ewidencji księgowej. W publikacji zamieszczono również najważniejsze zapisy Krajowych Standardów Rachunkowości, co czyni ją cennym źródłem wiedzy zarówno dla praktyków, jak i teoretyków rachunkowości. Nowe wydanie uwzględnia kluczowe zmiany wprowadzone w 2025 r., takie jak: sprawozdanie o podatku dochodowym, sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju (ESG), implementację regulacji wynikających z dyrektywy delegowanej. Publikacja dostarcza praktycznych wskazówek dotyczących: różnych sposobów zastosowania przepisów ustawy o rachunkowości wraz z ich konsekwencjami, obowiązków kierownictwa jednostek oraz organów nadzorczych w zakresie rachunkowości, wpływu różnic między prawem bilansowym i podatkowym na ustalanie przychodów i kosztów, rzeczywistych sytuacji praktycznych, które pomagają lepiej zrozumieć omawiane zagadnienia. Autorzy komentarza to eksperci w dziedzinie rachunkowości – pracownicy naukowi, biegli rewidenci oraz doradcy podatkowi, którzy na co dzień zajmują się analizą i interpretacją przepisów. Książka jest skierowana do księgowych, biegłych rewidentów, dyrektorów finansowych, doradców podatkowych oraz analityków finansowych, którzy chcą zaktualizować swoją wiedzę i dostosować ją do najnowszych zmian w przepisach rachunkowych.

Spis treści

Wstęp  | str. 11 Wykaz skrótów  | str. 15 Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości Rozdział 1. Przepisy ogólne | str. 21 Art. 1. [Zakres przedmiotowy ustawy] | str. 21 Art. 2. [Zakres podmiotowy ustawy] | str. 22 Art. 3. [Definicje] | str. 32 Art. 4. [Obowiązki i prawa jednostek w zakresie rachunkowości;  zakres rachunkowości] | str. 126 Art. 4a. [Odpowiedzialność kierownika jednostki oraz organu  nadzorującego za sprawozdania jednostki] | str. 135 Art. 5. [Zasada ciągłości i kontynuacji działalności] | str. 137 Art. 6. [Zasada memoriału i współmierności] | str. 141 Art. 7. [Zasada wyceny w koszcie historycznym, zasada ostrożności,  zasada zakazu kompensat] | str. 143 Art. 8. [Zasada istotności; dopuszczalne odstępstwa od zasady ciągłości] | str. 147 Rozdział 2. Prowadzenie ksiąg rachunkowych | str. 151 Art. 9. [Język i waluta ksiąg rachunkowych] | str. 151 Art. 10. [Dokumentacja systemu rachunkowości] | str. 152 Art. 11. [Podmiot prowadzący księgi rachunkowe] | str. 163 Art. 11a. [Miejsce prowadzenia ksiąg rachunkowych] | str. 166 Art. 12. [Moment otwarcia i zamknięcia ksiąg rachunkowych] | str. 167 Art. 13. [Ogólne wymogi dotyczące prowadzenia ksiąg rachunkowych] | str. 171 Art. 14. [Definicja i zasady tworzenia dziennika] | str. 176 Art. 15. [Konta księgi głównej] | str. 179 Art. 16. [Konta ksiąg pomocniczych] | str. 180 Art. 17. [Zakres prowadzenia kont ksiąg pomocniczych] | str. 183 Art. 18. [Zestawienie obrotów i sald] | str. 185 Art. 19. [Inwentarz] | str. 187 Art. 20. [Zapis księgowy] | str. 188 Art. 21. [Wymogi formalne dotyczące dowodów księgowych] | str. 193 Art. 22. [Wymogi merytoryczne dotyczące dowodów księgowych] | str. 197 Art. 23. [Wymogi formalne dotyczące zapisów księgowych] | str. 200 Art. 24. [Cechy jakościowe ksiąg rachunkowych] | str. 203 Art. 25. [Poprawianie błędów w zapisach księgowych] | str. 208 Rozdział 3. Inwentaryzacja | str. 210 Art. 26. [Zakres, metody i częstotliwość inwentaryzacji] | str. 210 Art. 27. [Udokumentowanie i rozliczanie inwentaryzacji] | str. 225 Rozdział 4. Wycena aktywów i pasywów oraz ustalenie wyniku finansowego | str. 229 Art. 28. [Ogólne zasady wyceny aktywów i pasywów; definicje  podstawowych parametrów wyceny] | str. 229 Art. 28a. [Wycena aktywów i pasywów przez jednostkę mikro] | str. 276 Art. 28b. [Wyłączenie stosowania przepisów o szczególnych zasadach  uznawania, metodach wyceny, zakresie ujawniania  i sposobu prezentacji instrumentów finansowych] | str. 276 Art. 29. [Wycena aktywów i pasywów, jeżeli działalność  nie jest kontynuowana]  | str. 277 Art. 30. [Wycena aktywów i pasywów wyrażonych w walutach  obcych]  | str. 282 Art. 31. [Wycena środków trwałych] | str. 289 Art. 32. [Amortyzacja środków trwałych] | str. 294 Art. 33. [Wycena i amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych] | str. 308 Art. 34. [Szczególne zasady wyceny rzeczowych składników  majątku obrotowego] | str. 313 Art. 34a. [Ustalanie przychodów z niezakończonych, długoterminowych  umów o usługi] | str. 321 Art. 34b. [Ustalanie kosztu wytworzenia] | str. 330 Art. 34c. [Rozliczanie kosztów wytworzenia niezakończonych umów  o usługi] | str. 331 Art. 34d. [Możliwość niestosowania szczególnego sposobu rozliczeń  przychodów i kosztów niezakończonych długoterminowych umów  o usługi] | str. 335 Art. 35. [Szczególne zasady wyceny aktywów finansowych] | str. 336 Art. 35a. [Szczególne zasady wyceny instrumentów finansowych] | str. 345 Art. 35b. [Aktualizacja należności] | str. 350 Art. 35c. [Odwrócenie odpisów aktualizujących] | str. 355 Art. 35d. [Rezerwy na zobowiązania] | str. 355 Art. 36. [Kapitały (fundusze) własne] | str. 361 Art. 36a. [Wynik na zbyciu/umorzeniu akcji własnych] | str. 368 Art. 37. [Rezerwy i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego] | str. 369 Art. 38. [Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe] | str. 381 Art. 39. [Rozliczenia międzyokresowe kosztów] | str. 382 Art. 40. (uchylony) | str. 390 Art. 41. [Rozliczenia międzyokresowe przychodów] | str. 390 Art. 42. [Składowe wyniku finansowego netto innych jednostek niż banki,  zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji] | str. 393 Art. 43. [Składowe wyniku finansowego netto banku] | str. 397 Art. 44. [Składowe wyniku finansowego netto zakładu ubezpieczeń  i zakładu reasekuracji] | str. 400 Rozdział 4a. Łączenie się spółek | str. 403 Art. 44a. [Metody łączenia spółek i dzień połączenia] | str. 403 Art. 44b. [Metoda nabycia] | str. 406 Art. 44c. [Metoda łączenia udziałów] | str. 422 Art. 44d. [Rozszerzenie zakresu stosowania metody nabycia] | str. 427 Rozdział 5. Sprawozdania finansowe jednostki | str. 429 Art. 45. [Składniki sprawozdania finansowego oraz język i waluta;  forma elektroniczna sprawozdania finansowego] | str. 429 Art. 46. [Bilans] | str. 441 Art. 47. [Rachunek zysków i strat] | str. 446 Art. 48. [Informacja dodatkowa] | str. 449 Art. 48a. [Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym] | str. 454 Art. 48b. [Rachunek przepływów pieniężnych] | str. 456 Art. 49. [Sprawozdanie z działalności] | str. 461 Art. 49a. [Rzetelność sprawozdań finansowych jednostek mikro] | str. 471 Art. 49b. (uchylony) | str. 472 Art. 49c. [Uproszczenia sprawozdania finansowego jednostki  mikro i małej] | str. 472 Art. 50. [Szczegółowość sprawozdań finansowych] | str. 472 Art. 51. [Łączne sprawozdanie finansowe] | str. 473 Art. 52. [Termin sporządzenia i podpisywanie sprawozdania  finansowego] | str. 477 Art. 53. [Zatwierdzanie sprawozdania finansowego] | str. 480 Art. 54. [Zdarzenia po dacie bilansu, błędy] | str. 484 Rozdział 6. Skonsolidowane sprawozdania finansowe grupy kapitałowej | str. 488 Art. 55. [Obowiązek sporządzania i zakres skonsolidowanego  sprawozdania finansowego; oświadczenie grupy kapitałowej  na temat informacji niefinansowych] | str. 488 Art. 56. [Zwolnienia z konsolidacji] | str. 496 Art. 57. [Wyłączenia z konsolidacji] | str. 502 Art. 58. [Dodatkowe zwolnienia z konsolidacji] | str. 504 Art. 59. [Metody konsolidacji] | str. 504 Art. 60. [Metoda pełna] | str. 507 Art. 61. [Metoda proporcjonalna] | str. 517 Art. 62. (uchylony) | str. 524 Art. 63. [Metoda praw własności stosowana w jednostkowych  sprawozdaniach finansowych] | str. 524 Art. 63a. [Odpisanie wartości firmy na skutek trwałej utraty  wartości udziałów] | str. 527 Art. 63b. [Warunki, jakie powinny spełniać objęte konsolidacją  sprawozdania finansowe] | str. 528 Art. 63c. [Warunki, jakie powinno spełniać skonsolidowane  sprawozdanie finansowe] | str. 529 Art. 63d. [Skonsolidowane sprawozdanie emitentów papierów  wartościowych] | str. 533 Rozdział 6a. Sprawozdanie z płatności na rzecz administracji publicznej | str. 535 Art. 63e. [Definicje] | str. 535 Art. 63f. [Sprawozdanie z płatności przedstawiane przez jednostkę  działającą w przemyśle wydobywczym lub zajmującą się  wyrębem lasów pierwotnych] | str. 539 Art. 63g. [Skonsolidowane sprawozdanie z płatności jednostki  dominującej] | str. 542 Art. 63h. [Sprawozdania z płatności jednostek zależnych i jednostek  dominujących niższego szczebla] | str. 543 Art. 63i. [Sprawozdania z płatności jednostek dominujących spoza  Europejskiego Obszaru Gospodarczego] | str. 544 Art. 63j. [Termin sporządzenia i podpisywanie sprawozdania  – odesłanie] | str. 544 Art. 63k. [Forma elektroniczna sprawozdania] | str. 545 Rozdział 6b. Sprawozdanie o podatku dochodowym | str. 547 Art. 63l. [Definicje określone na potrzeby sporządzenia sprawozdania  o podatku dochodowym] | str. 548 Art. 63m. [Podmioty zobligowane do sporządzenia, publikacji  i udostępniania sprawozdań o podatku dochodowym] | str. 551 Art. 63n. [Obowiązek sporządzania, publikacji i udostępniania sprawozdania  o podatku dochodowym przez jednostki zależne i oddziały  podmiotów mających siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu  poza terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego] | str. 554 Art. 63o. [Treść sprawozdania o podatku dochodowym] | str. 560 Rozdział 6c. Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju  | str. 566 Art. 63p. [Kluczowe pojęcia] | str. 566 Art. 63q. [Zakres podmiotowy sprawozdawczości zrównoważonego  rozwoju] | str. 567 Art. 63r. [Zakres przedmiotowy sprawozdawczości zrównoważonego  rozwoju] | str. 569 Art. 63s. [Uproszczona sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju  – zakres podmiotowy i przedmiotowy] | str. 575 Art. 63t. [Zwolnienie jednostki sporządzającej sprawozdawczość  zrównoważonego rozwoju z obowiązku sporządzania sprawozdania  z działalności] | str. 577  Art. 63u. [Warunki zwolnienia jednostki zależnej od jednostki dominującej  mającej siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium  EOG, w tym jednostki dominującej niższego szczebla z obowiązku  sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju] | str. 577 Art. 63v. [Warunki zwolnienia jednostki zależnej od jednostki dominującej  mającej siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu poza terytorium  EOG, w tym jednostki dominującej niższego szczebla z obowiązku  sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju] | str. 578 Art. 63w. [Dodatkowe przepisy dotyczące braku zastosowania zwolnienia  z obowiązku sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego  rozwoju przez jednostkę zależną] | str. 579 Art. 63x. [Zakres podmiotów zobowiązanych do sporządzania  sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju grupy kapitałowej  i zakres informacji ujawnianych w tej sprawozdawczości] | str. 581 Art. 63y. [Zwolnienie jednostki dominującej sporządzającej  sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju grupy kapitałowej  z obowiązku sporządzania sprawozdania z działalności] | str. 584 Art. 63z. [Warunki zwolnienia z obowiązku sporządzania sprawozdawczości  zrównoważonego rozwoju grupy kapitałowej dla jednostki  dominującej będącej jednostką zależną od jednostki dominującej  wyższego szczebla mającej siedzibę lub miejsce sprawowania  zarządu na terytorium Europejskiego Obszaru  Gospodarczego] | str. 584 Art. 63za. [Warunki zwolnienia z obowiązku sporządzania sprawozdawczości  zrównoważonego rozwoju grupy kapitałowej dla jednostki dominującej będącej jednostką zależną od jednostki dominującej  wyższego szczebla mającej siedzibę lub miejsce sprawowania  zarządu poza terytorium Europejskiego Obszaru  Gospodarczego] | str. 585 Art. 63zb. [Dodatkowe przepisy dotyczące braku zastosowania zwolnienia  z obowiązku sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego  rozwoju grupy kapitałowej przez jednostkę dominującą  będącą jednostką zależną] | str. 587 Art. 63zc. [Obowiązkowy format sprawozdania z działalności i sprawozdania  z działalności grupy kapitałowej oraz sprawozdawczość  zrównoważonego rozwoju] | str. 588 Art. 63zd. [Warunki i kryteria publikacji przez polskie jednostki zależne  i oddziały sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju dotyczącej  grupy kapitałowej jednostki dominującej najwyższego szczebla  z państwa spoza EOG lub sprawozdawczość zrównoważonego  rozwoju jednostki samodzielnej z państwa spoza EOG] | str. 588 Rozdział 7. Badanie sprawozdań finansowych, atestacja sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju, składanie do właściwego rejestru sądowego, udostępnianie i ogłaszanie sprawozdań  | str. 592 Art. 64. [Zakres obowiązku badania sprawozdań finansowych] | str. 592 Art. 64a–65. (uchylone) | str. 597 Art. 66. [Umowa o badanie sprawozdania finansowego] | str. 597 Art. 67. [Uprawnienia i obowiązki informacyjne biegłego rewidenta] | str. 608 Art. 67a. (uchylony) | str. 616 Art. 68. [Udostępnianie rocznych sprawozdań finansowych, sprawozdań  z działalności, sprawozdań z badania oraz sprawozdań z atestacji  sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju] | str. 616 Art. 69. [Składanie sprawozdań w rejestrze sądowym] | str. 618 Art. 70. [Ogłaszanie rocznego sprawozdania finansowego] | str. 625 Art. 70a. [Oświadczenie o braku obowiązku sporządzenia i złożenia  rocznego sprawozdania finansowego] | str. 626 Rozdział 8. Ochrona danych | str. 628 Art. 71. [Przechowywanie i ochrona danych] | str. 628 Art. 72. [Postać przechowywanych danych, przetwarzanych przy użyciu  komputera] | str. 633 Art. 73. [Miejsce i sposób przechowywania danych] | str. 635 Art. 73a. [Przechowywanie dowodów księgowych przechowywanych  w Krajowym Systemie e-Faktur] | str. 637 Art. 74. [Okresy przechowywania danych] | str. 638 Art. 75. [Udostępnianie danych] | str. 640 Art. 76. [Przechowywanie danych jednostek niekontynuujących  działalności] | str. 641 Rozdział 8a. Usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych | str. 642 Art. 76a. [Zakres usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, wymogi  stawiane osobom wykonującym taką działalność] | str. 642 Art. 76b–76g. (uchylone) | str. 643 Art. 76h. [Obowiązek ubezpieczenia się przedsiębiorców zajmujących się  usługowym prowadzeniem ksiąg rachunkowych] | str. 643 Art. 76i. (uchylony) | str. 645 Rozdział 9. Odpowiedzialność karna | str. 646 Art. 77. [Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków w zakresie  prowadzenia ksiąg rachunkowych i sporządzania  sprawozdań finansowych] | str. 646 Art. 78. [Odpowiedzialność biegłego rewidenta za opinię] | str. 649 Art. 79. [Odpowiedzialność za naruszenie innych przepisów ustawy] | str. 651 Rozdział 10. Przepisy szczególne i przejściowe | str. 655 Art. 80. [Ograniczenia zakresu stosowania niektórych przepisów rozdziałów 5, 6 i 7] | str. 655 Art. 80a. (uchylony) | str. 657 Art. 81. [Delegacje do wydania przepisów wykonawczych] | str. 657 Art. 82. [Uprawnienia Ministra Finansów] | str. 661 Art. 83. [Wzorcowe plany kont] | str. 662 Rozdział 11. Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy końcowe | str. 663 Art. 84. (pominięty) | str. 663 Art. 85. [Uchylenie przepisów] | str. 663 Art. 86. [Wejście w życie ustawy] | str. 664 Załączniki | str. 665 Wybrane regulacje prawne i środowiskowe  | str. 699 Literatura  | str. 709 Skorowidz rzeczowy  | str. 713