Vademecum historyka mediewisty

Niezbędna długo oczekiwana pomoc dydaktyczna i metodyczna dla każdego mediewisty - zarówno doświadczonego specjalisty, jak i początkującego adepta Klio. Vademecum historyka mediewisty zawiera najważniejsze informacje z zakresu zagadnień ogólnych, warsztatu badacza, nauk pomocniczych, źródłoznawstwa, historiografii, hagiografii, najnowszych kierunków badawczych, historii sztuki czy prawa w epoce średniowiecznej. Odrębny rozdział został w nim poświęcony historiografii Polski średniowiecznej. Osobną częścią podręcznika jest przewodnik bibliograficzny, składający się z bibliografii rozumowanych poszczególnych krajów, regionów i wybranych problemów średniowiecza. Ten nowatorski w polskiej literaturze akademickiej podręcznik szczególnie polecamy studentom historii, zarówno pierwszego, jak i drugiego stopnia oraz innych kierunków humanistycznych, na których omawiane są różne aspekty epoki średniowiecznej. Autorzy są pracownikami Instytutu Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i kilku innych ośrodków akademickich, specjalistami z zakresu historii średniowiecznej, nauk pomocniczych historii i źródłoznawstwa średniowiecznego oraz archeologii. Redaktorzy naukowi: Jarosław Nikodem - profesor UAM w Poznaniu, specjalista w zakresie średniowiecznych stosunków polsko-litewskich, okresu rozbicia dzielnicowego i dziejów politycznych późnośredniowiecznej Polski. Autor m.in.: Zbigniew Oleśnicki w historiografii polskiej (2001), Polska i Litwa wobec husyckich Czech w latach 1420-1433 (2004), Jadwiga. Król Polski (2009). Dariusz Andrzej Sikorski - adiunkt UAM w Poznaniu, specjalizuje się w dziejach powszechnych wczesnego średniowiecza oraz metodologii historii. Autor m.in.: Anglosasi i wpływy anglosaskie w skryptoriach karolińskich do końca IX wieku (2005), Kościół w Polsce za Mieszka I i Bolesława Chrobrego (2011); Początki Kościoła w Polsce. Wybrane problemy (2012), opracował polskie wydanie dzieła Grzegorza z Tours, Historie. Historia Franków (2002). Prowadzi prace nad polską bibliografią mediewistyczną dziejów powszechnych.

Spis treści

Wstęp 9 Część I. Przewodnik mediewisty 13 1. Mediewistyka – pojęcie i zakres chronologiczny 15 2. Pomocnik mediewisty 24 2.1. Encyklopedie i leksykony 24 2.2. Literatury średniowiecza 26 2.3. Wprowadzenie do mediewistyki 27 2.4. Atlasy 28 2.5. Podręczniki – dzieje powszechne 29 2.6. Bibliografie 32 2.7. Czasopisma mediewistyczne 34 2.8. Internet dla mediewisty 37 2.9. Mediewistyczne zasoby polskich archiwów 40 3. Nauki pomocnicze dla mediewisty 47 3.1. Paleografia 47 3.2. Kodykologia 54 3.3. Dyplomatyka 58 3.4. Genealogia 73 3.5. Heraldyka 76 3.6. Sfragistyka 87 3.7. Numizmatyka 97 3.8. Filologia łacińska średniowiecza 119 4. Główne edycje źródłowe 128 5. Historiografia średniowieczna 139 5.1. Wiadomości wstępne i systematyka 139 5.2. Historiografia niemiecka 141 5.3. Historiografia ruska 149 5.4. Historiografia czeska 163 5.5. Historiografia litewska 172 5.6. Historiografia węgierska 177 5.7. Historiografia merowińska i karolińska 185 5.8. Historiografia francuska 193 5.9. Historiografia anglosaska i angielska 197 5.10. Historiografia celtycka 201 5.11. Historiografia południowosłowiańska 206 5.12. Historiografia italska 208 5.13. Historiografia hiszpańska 212 5.14. Historiografia skandynawska 216 5.15. Historiografia zakonu krzyżackiego 221 6. Historiografia polska 231 6.1. Pojęcie „kronika” 231 6.2. Kronika polska Anonima tzw. Galla 235 6.3. Kronika polska mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem 245 6.4. Kronika Dzierzwy (dawniej określana jako Kronika Mierzwy) 258 6.5. Kronika wielkopolska 260 6.6. Historiografia śląska 266 6.7. Roczniki 274 6.8. Roczniki Jana Długosza 276 7. Hagiografia 289 7.1. Hagiografia insularna (celtycka i anglosaska) 295 7.2. Hagiografia merowińska, karolińska, ottońsko-salicka 299 7.3. Hagiografia słowiańska 304 7.4. Hagiografia polska 308 8. Penitencjały, kazania, egzempla 325 8.1. Penitencjały 325 8.2. Kazania 326 9. Źródła prozopograficzne 330 10. Prawo w średniowieczu 334 10.1. Prawo i źródła prawa do XI w 334 10.2. Prawo w pełnym i późnym średniowieczu 354 10.3. Prawo kanoniczne 367 11. Mediewistyka staropolska 376 12. Archeologia 394 13. Historia sztuki średniowiecznej 409 14. Językoznawstwo i onomastyka 426 15. Bizancjum 440 15.1. Historiografia Bizancjum 442 16. Żydzi w średniowieczu 445 17. Islam i kraje muzułmańskie 458 18. Nauka w średniowieczu 465 19. Główne zagadnienia ogólne 469 19.1. Historia społeczna 469 19.2. Miasta 476 19.3. Wyprawy krzyżowe 479 19.4. Feudalizm 484 19.5. Gospodarka 487 19.6. Historia wojskowości 493 19.7. Myśl polityczna 509 19.8. Szkolnictwo 514 19.9. Uniwersytety 519 19.10. Muzyka średniowieczna 524 19.11. Życie codzienne 527 20. Nowsze tendencje w mediewistyce 532 20.1. Antropologia historyczna 532 20.2. „Zwrot przestrzenny” w mediewistyce 536 20.3. Historia pojęć 540 20.4. Mediewalizm w kulturze nowożytnej i współczesnej 545 20.5. Historia kobiet i gender history 548 Część II. Przewodnik bibliograficzny 557 1. Starożytności słowiańskie, germańskie i celtyckie 559 2. Historia Polski 565 2.1. Zagadnienia ogólne 565 2.2. Pierwsi Piastowie X w. – początek XII w 570 2.3. Okres rozbicia dzielnicowego 582 2.4. Polska XIV w. (do układu w Krewie) 591 2.5. Polska XV w 600 3. Poszczególne kraje i regiony 610 3.1. Ruś 610 3.2. Czechy 618 3.3. Niemcy 626 3.4. Litwa 630 3.5. Węgry 638 3.6. Skandynawia 643 3.7. Francja 647 3.8. Anglia 650 3.9. Irlandia 655 3.10. Kraje Półwyspu Iberyjskiego 656 3.11. Italia 657 3.12. Państwo zakonu krzyżackiego 661 3.13. Bałkany 667 4. Historia Kościoła powszechnego 673 4.1. Leksykony, podręczniki 673 4.2. Chrystianizacja Europy w średniowieczu 676 4.3. Kościoły krajowe wczesnego średniowiecza 679 4.4. Kościół czasu reformy XI–XII w 682 4.5. Późne średniowiecze 684 4.6. Biblia w średniowieczu 686 4.7. Papiestwo w średniowieczu 688 4.8. Mistyka średniowieczna 691 4.9. Kościoły wschodnie 692 4.10. Herezje średniowieczne 693 4.11. Monastycyzm 698 5. Historia Kościoła w Polsce 706 5.1. Prace ogólne 706 5.2. Kościół w Polsce X–XII w 707 5.3. Kościół w Polsce XIII–XV w 711 Wykaz skrótów 718 Indeks nazwisk 720 Wykaz autorów poszczególnych rozdziałów 769