Wspieranie jednostek i grup w różnych wymiarach życia społecznego

Monografia stanowi tematyczną kontynuację cyklu prac zainicjowanych w środowisku Zakładu Poradnictwa Społecznego Wydziału Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu, skupionych wokół problemów pomagania, wsparcia społecznego, poradnictwa, w ramach których swoje refleksje, badania i doświadczenia prezentuje szerokie grono teoretyków i praktyków z kraju. W monografii skoncentrowano się na kategorii wsparcia społecznego rozumianego jako pomoc dostępna jednostce w sytuacjach trudnych. Dokonywano analizy jego charakteru strukturalnego, odnoszącego się do obiektywnie istniejących sieci społecznych, w które jednostka jest włączona oraz jego aspektu funkcjonalnego i specyfiki interakcji społecznych, które podejmowane są w zróżnicowanych sytuacjach trudnych. Poszczególne teksty zawarte w niniejszej monografii odwołują się do procesów poszukiwania, doświadczania, planowania, organizowania, optymalizowania wsparcia adresowanego do jednostek i grup w różnych wymiarach życia społecznego, w wielu perspektywach temporalnych w przebiegu ludzkiej biografii. Mają zróżnicowany charakter, ich autorzy skupiają się na analizach teoretycznych, prezentują wybiórczo wyniki badań, odwołują się do przykładów ze społecznej praktyki, prezentując modele pomocy i wsparcia społecznego w relacjach nieformalnych i instytucjonalnych na poziomie makrospołecznym. Teksty podzielono na kilka bloków tematycznych: związanych z wybranymi kategoriami teoretycznymi charakteryzującymi procesy pomocowe, z rodziną jako grupą wsparcia potrzebującą, jak i go udzielającą, wspieraniem jednostek i grup w procesach edukacyjnych, w biegu życia zawodowego oraz organizowaniem wsparcia mającego na celu przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu.

Spis treści

Wprowadzenie (Magdalena Piorunek, Joanna Nawój-Połoczańska, Agnieszka Skowrońska-Pućka) 7 I. Wokół pomagania – kategorie teoretyczne 13 Andrzej Radziewicz-Winnicki, „Przedporozumienie” jako kategoria teoretyczna w zakresie scalania wielu subdyscyplin zajmujących się wsparciem, pomocowością, poradnictwem i rehabilitacją publiczną 15 Agata Cudowska, Zasoby w osiąganiu dobrostanu i wsparciu społecznym 35 Edyta Zierkiewicz, Spór o znaczenie i rolę ekstrawersji w profesjonalnych i nieprofesjonalnych relacjach pomocowych 53 Renata Tomaszewska, Jednostka na rozdrożu. O wyzwaniach życia i poszukiwaniu szczęścia w ponowoczesnej rzeczywistości 81 II. Rodzina wspierająca i wsparcia potrzebująca 107 Bożena Matyjas, Rodzina jako środowisko wspierające integralny rozwój dziecka 109 Anna Dudak, Wybrane formy wsparcia mężczyzn realizujących się w roli zaangażowanych ojców 119 Joanna Rajewska de Mezer, Mediacje rodzinne jako forma pomocy rodzinie i dziecku w działaniach pomocy społecznej 133 Anna Siemaszko, Rodzina wspierająca – na drodze wspierania rodziny 151 III. Wsparcie jednostek i grup w procesie edukacyjnym 165 Joanna Madalińska-Michalak, Praca i edukacja a wsparcie nauczycieli w czasie pandemii COVID-19: możliwości i ograniczenia 167 Renata Wawrzyniak-Beszterda, Współpraca nauczycieli jako forma wsparcia w codzienności szkolnej. Uwagi na marginesie studium przypadku 183 Aleksandra Kulpa-Puczyńska, Kreowanie form współpracy i pomocy (także zdalnej) między przyszłymi oraz praktykującymi nauczycielami 195 Ewa Syrek, W trosce o dobrostan psychospołeczny uczniów – edukacja, wsparcie społeczne, pomoc 211 Katarzyna Klimkowska, Uniwersytet wobec potrzeb studentów w zakresie wsparcia psychopedagogicznego i doradztwa 227 Joanna Kozielska, Szkolny proces poradnictwa zawodowego w relacjach ósmoklasistów. Między oczekiwaniami a społeczną praktyką 237 Anna Oleszczyk, Doradztwo zawodowe jako wsparcie w rozwiązywaniu problemów edukacyjnozawodowych młodzieży na przykładzie działań poradni psychologiczno-pedagogicznej 249 Aneta Sylwia Baranowska, Pomoc dzieciom cudzoziemskim w procesie adaptacji do nowego środowiska społeczno-kulturowego. Przykłady dobrych praktyk realizowanych w szkole 265 Małgorzata Kuśpit, Wsparcie uczniów uzdolnionych muzycznie w sytuacji tremy 283 IV. Wsparcie jednostki w biegu życia zawodowego 307 Ewa Sarzyńska-Mazurek, Danuta Wosik-Kawala, Próba typologii osób przygotowujących się do pracy w zawodach pomocowych – na podstawie ich zasobów osobistych 309 Ryszard Bera, Rekonwersja kadr w wojsku systemem wsparcia żołnierzy odchodzących do rezerwy 337 Katarzyna Nowosad, Rola wsparcia społecznego w radzeniu sobie ze stresem funkcjonariuszy policji 351 Magdalena Grochowalska, Formy wsparcia społecznego w realizacji kariery zawodowej w doświadczeniach początkujących nauczycielek przedszkola (raport z badań) 371 Żaneta Garbacik, Psychospołeczne konteksty pracy nauczycieli akademickich. Implikacje dla praktyki poradniczej 391 V. Przeciw społecznemu wykluczeniu 389 Barbara Kromolicka, Centrum Usług Społecznych nową ofertą wsparcia i wspomagania społecznego mieszkańców środowisk lokalnych 415 Małgorzata Grzywacz, Kultura diakonijna we współczesnej Polsce. Wybrane aspekty i projekty wspierające seniorów i osoby zagrożone wykluczeniem społecznym na przykładzie Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP 429 Agata Matysiak-Błaszczyk, Barbara Jankowiak, Grupy rówieśnicze. Od socjalizacji rówieśniczej do rówieśniczego kontekstu w interwencjach psychologiczno-pedagogicznych 441 Katarzyna Gucwa-Porębska, Formy wsparcia postpenitencjarnego w czasie pandemii COVID-19 na przykładzie Centrum Integracji Pro Domo 461 Noty o autorach i redaktorach 471