Współpraca regionalna państw Grupy Wyszehradzkiej. Doświadczenia i perspektywy

Spis treści Wstęp / 9 Rozdział 1: Współpraca regionalna w stosunkach międzynarodowych / 23 1.1. Region i regionalizm w stosunkach międzynarodowych / 23 1.2. Europa Środkowa jako region / 32 1.3. Współpraca regionalna w Europie / 39 1.4. Grupa Wyszehradzka na tle innych form współpracy regionalnej w Europie Środkowo-Wschodniej / 44 1.4.1. Nowy regionalizm / 44 1.4.2. Inicjatywa Środkowoeuropejska / 49 1.4.3. Współpraca bałtycka / 53 1.4.3.1. Rada Państw Morza Bałtyckiego / 54 1.4.3.2. Rada Bałtycka / 57 1.4.4. Organizacja Czarnomorskiej Współpracy Gospodarczej / 58 1.5. Regiony przygranicznej współpracy w państwach wyszehradzkich / 61 1.5.1. Euroregiony państw wyszehradzkich / 66 1.5.2. Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej / 68 1.6. Podsumowanie / 69 Rozdział 2: Powstanie i funkcjonowanie Grupy Wyszehradzkiej / 71 2.1. Geneza współpracy w ramach Trójkąta Wyszehradzkiego / 71 2.2. Cele współpracy wyszehradzkiej / 77 2.3. Stosunek poszczególnych partnerów do idei współpracy wyszehradzkiej / 80 2.4. Miejsce Grupy Wyszehradzkiej w koncepcjach polityki zagranicznej Czech, Polski, Słowacji i Węgier / 83 2.5. Etapy współpracy wyszehradzkiej / 88 2.6. Motywy i mechanizmy współpracy wyszehradzkiej / 98 2.7. Podsumowanie / 126 Rozdział 3: Przedmiot współpracy wyszehradzkiej / 129 3.1. Współpraca w ramach Grupy Wyszehradzkiej / 129 3.1.1. Współpraca polityczna i sektorowa / 129 3.1.1.1. Polityka energetyczna / 139 3.1.1.2. Bałkany Zachodnie / 145 3.1.2. Współpraca gospodarcza / 149 3.2. Współpraca w ramach Unii Europejskiej / 152 3.2.1. Integracja europejska / 152 3.2.2. Państwa Grupy Wyszehradzkiej na forum Unii Europejskiej / 161 3.2.2.1. Europejska Polityka Sąsiedztwa / 166 3.2.2.2. Partnerstwo Wschodnie / 169 3.3. Współpraca w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego / 174 3.4. Współpraca z innymi partnerami / 183 3.5. Podsumowanie / 185 Rozdział 4: Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki / 187 4.1. Powstanie i struktura Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego / 187 4.2. Działalność Funduszu i jego budżet / 189 4.3. Rodzaje grantów przyznawanych przez Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki / 192 4.3.1. Small Grants (Małe Granty) / 192 4.3.2. Standard Grants (Standardowe Granty) / 194 4.3.3. Strategic Grants (Strategiczne Granty) / 195 4.3.4. Visegrad Strategic Conferences (Wyszehradzkie Konferencje Strategiczne) / 196 4.3.5. Visegrad University Studies Grant (VUSG) – (Wyszehradzki Grant na Studia Uniwersyteckie) / 196 4.3.6. Visegrad+ (Wyszehrad plus) / 197 4.3.7. V4 – Japan Joint Research Program (Wyszehradzko-Japoński Wspólny Program Badawczy) / 197 4.4. Rodzaje stypendiów przyznawanych przez Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki / 198 4.4.1. Visegrad Scholarship Programme (Program Wyszehradzkich Stypendiów) / 198 4.4.2. Visegrad Scholarship Programme – EaP (Program Wyszehradzkich Stypendiów – Partnerstwo Wschodnie) / 200 4.4.3. Visegrad Scholarships at the Open Society Archives (Wyszehradzkie Stypendia w Archiwum Społeczeństwa Otwartego) / 200 4.4.4. Visegrad-Taiwan Scholarships (Stypendia Wyszehrad-Tajwan) / 200 4.5. Rodzaje rezydencji artystycznych przyznawanych przez Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki / 202 4.5.1. Visegrad Art Residency Program (VARP) – Visual & Sounds Arts (Sztuki wizualne i dźwiękowe) / 202 4.5.2. VARP – Performing Arts (Sztuki sceniczne) / 203 4.5.3. VARP in New York / 204 4.5.4. Visegrad Literary Residency Program (Wyszehradzki Program Rezydencji Literackiej) / 204 4.6. Inne formy działalności Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego / 205 4.6.1. V4 Eastern Partnership (V4EaP) – (Wyszehradzki Program Partnerstwa Wschodniego) / 205 4.6.2. International Visegrad Prize (Międzynarodowa Nagroda Wyszehradzka) / 206 4.6.3. Think Visegrad – Wyszehradzki think tank / 207 4.6.4. Czasopisma opiniotwórcze / 208 4.7. Podsumowanie / 209 Rozdział 5: Bilans i perspektywy współpracy regionalnej państw Grupy Wyszehradzkiej / 211 5.1. Sukcesy i porażki Grupy Wyszehradzkiej / 211 5.2. Czynniki wzmacniające i osłabiające współpracę w ramach Grupy Wyszehradzkiej / 216 5.3. Grupa Wyszehradzka w obliczu nowych wyzwań w Europie / 222 5.3.1. Unia Europejska w kryzysie / 222 5.3.2. Stanowisko państw Grupy Wyszehradzkiej wobec Rosji oraz konfliktu na Ukrainie / 227 5.3.3. Stanowisko państw Grupy Wyszehradzkiej wobec kryzysu migracyjnego / 238 5.3.4. Stanowisko państw Grupy Wyszehradzkiej wobec Brexitu / 246 5.4. Perspektywy współpracy państw Grupy Wyszehradzkiej / 248 5.5. Podsumowanie / 257 Zakończenie / 259 Aneks / 267 Bibliografia / 283 Wykaz skrótów / 313 Wykaz tabel / 315 Summary / 317 Zusammenfassung / 319

Spis treści

Celem książki jest ocena dorobku i osiągnięć Grupy Wyszehradzkiej po dwudziestu pięciu latach jej istnienia. Praca obejmuje zatem okres od 1991 roku, kiedy powstał początkowo Trójkąt Wyszehradzki, a następnie w użycie weszła nazwa Grupa Wyszehradzka jako ugrupowanie czterech państw Europy Środkowej: Czech, Polski, Słowacji i Węgier, aż do 2016 roku, kiedy przypadała dwudziesta piąta rocznica Grupy Wyszehradzkiej. Stało się to istotną przesłanką do podsumowania współpracy, jej znaczenia i roli, pokazania sukcesów i porażek i przedstawienia współpracy wyszehradzkiej w ujęciu wielowymiarowym, w czym autorka upatruje atutu pracy – nie skupia się bowiem wyłącznie na sferze politycznej współpracy, ale opisuje także współpracę sektorową w różnych dziedzinach oraz wymiar obywatelski, społeczny, realizowany w dużej mierze przez Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki. W pracy znalazły rozwinięcie zagadnienia dotyczące genezy i mechanizmów funkcjonowania Grupy Wyszehradzkiej, przedmiotu jej działania i najważniejszych tematów podejmowanej współpracy, czynników, które wpływały i wpływają na przebieg i charakter współpracy, celów, jakie przyświecały państwom wyszehradzkim w okresie przedakcesyjnym oraz po ich wejściu do Unii Europejskiej i NATO oraz perspektyw rozwoju Grupy Wyszehradzkiej w zmieniającej się dynamicznie Europie. Praca jest adresowana do szerokiego kręgu odbiorców, w tym do studentów kierunku politologia, stosunki międzynarodowe, bezpieczeństwo międzynarodowe i narodowe, a także politologów, specjalistów od stosunków międzynarodowych.