Wybrane aspekty środowiska rodzinnego w percepcji i ocenie osób osadzonych w polskich zakładach karnych

Książka dotyczy problematyki rodzinnej osób osadzonych w zakładach karnych w Polsce. Sytuacja rodziny polskiej na przełomie wieków może być analizowana również w aspekcie rzeczywistości przestępczej. W książce starano się przedstawić niektóre problemy, jakie wiążą się z funkcjonowaniem rodziny pochodzenia osób aktywnych przestępczo, odnoszą się do systemu wartości przekazywanych w tej rodzinie i zinternalizowanych przez przestępców oraz w pewnym zakresie z funkcjonowaniem ich własnych rodzin.

Przedstawiono zatem najpierw rys badań nad rodzinami więźniów zarejestrowanych w polskiej literaturze przedmiotu z pewnymi odniesieniami do literatury zagranicznej. Całość miała na celu ukazanie obrazu rodziny polskich więźniów zarejestrowanego na początku nowego tysiąclecia z zasygnalizowaniem osoby Jana Pawła II u końca Jego pontyfikatu.

Przydatność badań odnosi się nie tylko do rejestracji środowiska rodzinnego więźniów, ale również dla wskazania koniecznych kierunków badań w tym zakresie.

Spis treści

Abstrakt 9 Abstract 11 Wstęp 13 Rozdział I. Stan badań nad sytuacją życiową i rodzinną więźniów 19 1.1. Przestępczość w Polsce po 1989 roku 19 1.2. Sytuacja życiowa więźniów w teorii i w badaniach 26 1.3. Współczesna rodzina polska w obliczu kary pozbawienia wolności 34 1.4. Analiza kierunków badań nad sytuacją rodzinną więźniów w Polsce 44 1.4.1. Ogólne charakterystyki rodzin pochodzenia i rodzin nuklearnych więźniów 45 1.4.2. Dysfunkcjonalność rodziny a przestępczość (różne typy i przejawy) 55 1.4.3. Uwarunkowania rodzinne przestępczości młodocianych 62 1.4.4. Problematyka rodzinna kobiet – przestępczyń 68 1.4.5. Wpływ kary pozbawienia wolności na rodzinę i wychowujące się w niej dzieci 76 1.4.6. Rodzina a resocjalizacja więźniów 82 1.4.7. Rodzina i życie religijne więźniów 85 1.5. Dysfunkcjonalność rodziny wyzwaniem dla profesjonalnych oddziaływań pomocowych 87 Rozdział II. Procedura badań własnych 99 2.1. Cele i problematyka badawcza 101 2.2. Założenia i hipotezy badawcze oraz zmienne i wskaźniki 104 2.2.1. Hipotezy badawcze 106 2.2.2. Zmienne i wskaźniki 108 2.3. Metody, narzędzia i techniki badawcze 115 2.4. Techniki obliczeń statystycznych 116 2.5. Teren, czas i specyfika prowadzonych badań 119 Rozdział III. Społeczno-demograficzna charakterystyka badanych osób 129 3.1. Wiek i płeć badanych więźniów 131 3.2. Wykształcenie badanych 134 3.3. Stan cywilny 136 3.4. Miejsce urodzenia i zamieszkania badanych więźniów 137 3.5. Pochodzenie społeczne i warunki materialne badanych więźniów 141 3.6. Zawód wyuczony i wykonywany badanych więźniów 145 3.7. Rodzaj popełnionego przestępstwa i długość pobytu w zakładzie karnym 150 3.8. Wskaźnik dysfunkcjonalności rodziny jako narzędzie charakteryzujące rodziny badanych więźniów 152 3.8.1. Wskaźnik dysfunkcjonalności rodziny pochodzenia (WDR) jako narzędzie charakteryzujące rodzinę generacyjną badanych więźniów 154 3.8.2. Wyniki analiz przeprowadzonych za pomocą wskaźnika dysfunkcjonalności rodziny 159 3.9. Podsumowanie 161 Rozdział IV. Rodzina pochodzenia a przestępczość badanych osób 165 4.1. Transmisja przestępczości (rodzice – dzieci) w procesie socjalizacji (wprowadzenie) 166 4.2. Rodzina pochodzenia jako środowisko wychowawcze 174 4.3. Przestępczość w rodzinach pochodzenia 178 4.4. Przestępczość badanych i ich poczucie sprawiedliwości 186 4.5. Przyczyny niegodnego postępowania ludzi 190 4.5.1. Wyniki analiz odnoszących się do świadomości prawnej badanych 193 4.6. Wartości moralne jako podstawa sytuacji życiowej osadzonych 194 4.7. Modele przestępstw wśród badanej reprezentacji 196 4.8. Model przestępcy wyłoniony na podstawie wyników badań 199 4.8.1. Charakterystyka więźniów z grupy PZ (przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu) 201 4.8.2. Charakterystyka osób z grupy PM (przestępstwa przeciwko mieniu) 203 4.8.3. Charakterystyka osób z grupy PO (przestępstwa przeciwko obyczajom) 205 4.9. Podsumowanie 207 Rozdział V. Struktura rodziny pochodzenia a działalność przestępcza więźniów 211 5.1. Struktura rodziny pochodzenia a rodzaj popełnionego przestępstwa 215 5.2. Ocena wpływu rodziny pochodzenia na badane osoby 219 5.3. Podsumowanie 229 Rozdział VI. Środowisko wychowawcze i relacje wewnątrzrodzinne a rodzaj popełnionego przestępstwa 231 6.1. Kultura domu rodzinnego a rodzaj popełnionego przestępstwa 236 6.2. Atmosfera domu rodzinnego a rodzaj popełnionego przestępstwa 243 6.3. Kłótnie i przemoc w domu rodzinnym a rodzaj popełnionego przestępstwa 249 6.4. Relacje z rodzeństwem a rodzaj popełnionego przestępstwa 256 6.5. Warunki materialne rodziny pochodzenia a rodzaj popełnionego przestępstwa 263 6.6. Sąsiedztwo domu rodzinnego a rodzaj popełnionego przestępstwa 265 6.7. Podsumowanie 268 Rozdział VII. Religijność a przestępczość badanych osób 269 7.1. Charakterystyka sytuacji religijnej badanych osób w kontekście rodzaju przestępstwa 274 7