Z dziejów polskiego prawa karnego

Publikacja poświęcona jest dziejom polskiej nauki prawa karnego oraz rozwojowi prawa karnego obowiązującego na ziemiach polskich w XIX wieku i w II Rzeczypospolitej – okresach kluczowych dla kształtowania się podstaw nowoczesnej myśli karnistycznej. Autor przedstawia proces formowania się tej dziedziny na tle przemian ustrojowych i intelektualnych epoki, ukazując go w szerokiej perspektywie porównawczej. Analiza obejmuje zarówno odniesienia do rozwoju nauki prawa karnego w innych krajach, jak i do pozostałych nauk penalnych, co pozwala lepiej zrozumieć specyfikę oraz znaczenie polskich osiągnięć w tej dziedzinie. ****** From the History of Polish Criminal Law. Criminal Law and Criminal Law Teaching in Poland in the 19th Century and in the Second Polish Republic The publication is devoted to the history of Polish criminal law science and the development of criminal law in force in Poland in the 19th century and in the Second Polish Republic – the key periods for shaping the foundations of modern criminal thought. The author presents the process of forming this discipline against the background of the political and intellectual changes of the era, showing it in a broad comparative perspective. The analysis includes both references to the development of criminal law science in other countries as well as to other penal sciences, which allows for a better understanding of the specificity and significance of Polish achievements in this field.

Spis treści

Wprowadzenie 9 CZĘŚĆ I. NAUKA PRAWA KARNEGO I PRAWO KARNE NA ZIEMIACH POLSKICH W XIX W. Rozdział 1. Nauka prawa karnego i prawo karne w Europie w XIX w. 15 1.1. Nauka prawa karnego 15 1.1.1. Szkoła klasyczna w prawie karnym 16 1.1.2. Nowe trendy w nauce prawa karnego 18 1.2. Kodyfikacje prawa karnego XVIII–XIX w. 20 1.2.1. Austria 21 1.2.2. Prusy 24 1.2.3. Francja 25 Rozdział 2. Polska nauka prawa karnego w XIX w. 29 2.1. Prawo karne materialne 29 2.1.1. Nauka prawa karnego na przełomie XVIII i XIX w. 29 2.1.2. Inicjatywy kodyfikacyjne 31 2.1.3. Szkoła klasyczna 36 2.1.4. Nurt penitencjarny 46 2.1.5. Wpływy szkoły pozytywnej prawa karnego 51 2.1.6. Podsumowanie 55 2.2. Prawo karne procesowe na ziemiach polskich w XIX w. 56 2.2.1. Kodyfikacje obowiązujące na ziemiach polskich 56 2.2.2. Polska nauka prawa karnego procesowego w XIX w. 59 2.3. Uwagi podsumowujące 60 CZĘŚĆ II. NAUKA PRAWA KARNEGO I PRAWO KARNE W II RZECZYPOSPOLITEJ Rozdział 3. Prawo karne materialne do 1932 r. 67 3.1. Źródła prawa karnego do 1932 r. 68 3.2. Charakterystyka prawa karnego do 1932 r. 70 3.2.1. Nullum crimen, nulla poena sine lege 70 3.2.2. Zasada winy 72 3.2.3. Usiłowanie, podżeganie i pomocnictwo 73 3.2.4. Okoliczności wyłączające lub ograniczające odpowiedzialność 74 3.2.5. Środki karne 77 Rozdział 4. Nauka prawa karnego w okresie międzywojennym 84 4.1. Przedstawiciele nurtu klasycznego 85 4.2. Przedstawiciele nurtu socjologicznego 88 4.2.1. Juliusz Makarewicz 88 4.2.2. Wacław Makowski 97 4.2.3. Bronisław Wróblewski 102 4.2.4. Przedstawiciele nauki kryminologii 107 4.3. Ocena dorobku nauki prawa karnego w II Rzeczypospolitej 109 Rozdział 5. Kodeks karny z 1932 r. 111 5.1. Prace kodyfikacyjne nad kodeksem karnym 111 5.1.1. Struktura i skład Wydziału Karnego Komisji Kodyfikacyjnej 112 5.1.2. Pierwsze projekty unifikacyjne 113 5.1.3. Przebieg prac kodyfikacyjnych 116 5.2. Ogólna charakterystyka kodeksu 128 5.3. Część ogólna kodeksu 131 5.3.1. Nullum crimen, nulla poena sine lege poenali anteriori 131 5.3.2. Zasada winy 133 5.3.3. Usiłowanie, podżeganie, pomocnictwo 137 5.3.4. Środki karne 139 5.3.5. Sędziowski wymiar kary 143 5.3.6. Środki zabezpieczające 145 5.4. Część szczególna kodeksu 148 Rozdział 6. Inne ustawy z zakresu prawa karnego materialnego 152 6.1. Prawo o wykroczeniach 152 6.2. Prawo karne wojskowe 156 Rozdział 7. Prawo karne procesowe i wykonawcze 158 7.1. Kodeks postępowania karnego z 1928 r. 158 7.1.1. Źródła prawa karnego procesowego do 1928 r. i prace kodyfikacyjne 158 7.1.2. Charakterystyka kodeksu 163 7.1.3. Podstawowe regulacje kodeksu 164 7.2. Postępowanie doraźne 169 7.3. Prawo penitencjarne 172 Uwagi końcowe 177 Bibliografia 181 Indeks osób 192 Indeks nazw geograficznych i instytucji akademickich 196