Zabawy z prawem autorskim

Podstawowy pomysł tej książki polega na wykorzystaniu ilustracji do analizy ochrony autorskoprawnej. Nie chodzi tu o ubarwienie wywodu, ale - w moim założeniu - o pokazanie na konkretnych przykładach dylematów, trudności i ciągłej niepewności w stosowaniu prawa autorskiego. Zamieszczone w książce rysunki, obrazy, zdjęcia albo bezpośrednio stanowiły przedmiot sporów sądowych, dyskusji prasowych lub "internetowych" w kontekście naruszania praw autorskich, albo są dobrą ilustracją trudności w interpretacjach autorskoprawnych. Wprawdzie możliwa byłaby także analiza prawna bez tych obrazków, ale tylko gdy czytelnik bezpośrednio skonfrontuje wywody prawne z nimi, może rozważać trafność i rzetelność konkretnych rozumowań i rozstrzygnięć sądowych, a także wartość wielu generalizacji. Inaczej ujmując, bez tych ilustracji również możliwe jest prowadzenie wywodów prawnych. Możliwe - tak, ale taki wywód jest mniej wyrazisty, ogranicza ocenę trafności danego rozstrzygnięcia czy też odpowiedniości argumentów. Zilustrowane teksty zamieszczone w tej książce mają wykazać sensowność i racje dla tego rodzaju podejścia.

Spis treści

I. WSTĘP 9 II. UTWÓR I JEGO OCHRONA W PRAWIE AUTORSKIM - ILUSTROWANE ABC I D 11 1. Wprowadzenie 11 2. Prawo autorskie w systemie prawa 12 3. Utwór 15 A. Uwagi ogólne 15 B. Brak ochrony pomysłu 18 C. Postacie utworów 27 D. Prawne kategorie utworów 38 a) Dzieło samoistne i inspirowane 38 b) Dzieło zależne 42 c) Dzieła współautorskie i łączne 44 d) Bazy danych 44 e) Dzieła zbiorowe, pracownicze 45 4. Znaczki, banknoty i inne przedmioty wyłączone spod ochrony autorskiej na podstawie art. 4 pr. aut 46 5. Powstanie i czas ochrony praw autorskich 52 6. Autorskie dobra osobiste (treść i ochrona) 52 A. Uwagi ogólne 52 B. Prawo do autorstwa 54 C. Prawo do integralności 63 D. Prawo decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu 69 7. Autorskie prawa majątkowe (treść i ochrona) 70 A. Treść autorskich praw majątkowych 70 B. Naruszenie autorskich praw majątkowych 71 8. Dozwolony użytek 92 A. Uwagi ogólne 92 B. Dozwolony użytek osobisty 93 C. Cytat 94 D. Parodia 95 E. Prawo panoramy 101 F. Skandal z wizerunkiem prezydenta 103 9. Zamiast zakończenia 106 III. FOTOGRAFIA 109 1. Fotografia jako utwór 109 A. Dopuszczalność klasyfikacji fotografii jako przedmiotu prawa autorskiego 109 B. Istnienie cech utworu w fotografii 110 2. Podmiot prawa autorskiego (współautorstwo) 116 3. Naruszenie prawa autorskiego w związku z fotografią 117 A. Uwagi ogólne 117 B. Niechroniony pomysł 119 C. Kompozycja zdjęcia 126 D. Fotografia portretowa 128 E. Zakres ochrony 130 F. Przejęcie planu wyrażenia w fotografii 135 G. Fotografia dzieł plastycznych 137 H. Naruszenie czy brak naruszenia prawa autorskiego? 141 4. Fotografia i dozwolony użytek 147 A. Uwagi ogólne 147 B. Cytat 148 C. Parodia i satyra 149 D. Prawo panoramy 150 E. Miniatury fotografii w wyszukiwarkach internetowych 155 5. Sztuka przywłaszczeniowa 158 6. Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC) 158 7. Głupia zabawa 159 8. Wnioski 160 IV. SZTUKA PRZYWŁASZCZENIOWA (APPROPRIATION ART) A PRAWO AUTORSKIE 162 1. Wstęp 162 2. Autorskoprawny status sztuki przywłaszczeniowej 165 A. Brak nowego utworu 165 B. Dzieła niesamoistne i dzieła z cytatami 167 3. Dozwolony użytek w sztuce przywłaszczeniowej 171 4. Sztuka przywłaszczeniowa a autorskie dobra osobiste 179 5. Wnioski 181 V. "POLITYKA", W SAMO POŁUDNIE I PLAKAT SOLIDARNOŚCI 185 1. Problem istnienia utworu 185 2. Dzieło tylko inspirowane i dzieło przejmujące cudze elementy twórcze 188 3. Dopuszczalność wykorzystania elementów twórczych z cudzego dzieła 192 A. Uwagi ogólne 192 B. Parodia i wyjaśnianie jako postać cytatu 194 C. Wykorzystanie plakatu dla własnych celów promocyjnych 196 D. Cytat "ilustracyjny" 197 E. Obowiązek wskazania autorstwa wykorzystanego utworu 199 4. Status prawny i logo Solidarności 201 5. Same wątpliwości 204 6. Wnioski 205 VI. PLAKAT ZJAZDOWY 206 1. Uwagi ogólne 206 2. Naruszenie autorskich dóbr osobistych 207 A. Prawo do autorstwa 207 B. Prawo do integralności 208 3. Autorskie prawa majątkowe 208 4. Dozwolony użytek - cytat 211 VII. MONA LISA W ŚWIETLE PRAWA AUTORSKIEGO 217 1. Uwagi ogólne 217 2. Eksploatacja cudzego utworu 218 A. Utwór inspirowany 218 B. "Nietwórcza" modyfikacja dzieła (brak nowego utworu) 219 C. Fotografia obrazu a utwór 223 D. Dzieła zależne i dopuszczalność eksploatacji cudzego utworu we własnym dziele 225 3. Autorskie dobra osobiste 228 A. Autorskie dobra osobiste po śmierci twórcy 228 B. Prawo do autorstwa 229 C. Naruszenie prawa do integralności i prawa do rzetelnego wykorzystania utworu 230 4. Wnioski 232 VIII. W SPRAWIE DOPUSZCZALNOŚCI ZAMIESZCZENIA ILUSTRACJI W TEJ KSIĄŻCE 233 IX. ZAMIAST WNIOSKÓW: NARUSZENIE PRAW AUTORSKICH DO UTWORU 241 X. POSTSCRIPTUM - ZABAWY Z OKŁADKĄ 244 O AUTORZE 249