Zasada obywatelstwa w prawie prywatnym międzynarodowym. Zagadnienia podstawowe

Monografia stanowi kompleksowe opracowanie tematyki obywatelstwa w prawie prywatnym międzynarodowym. Książka opisuje strukturę norm kolizyjnych prawa prywatnego międzynarodowego wskazujących prawo ojczyste, umożliwia rozwiązanie problemów zmiany obywatelstwa jako elementu decydującego o właściwości prawa np. w sprawach spadkowych czy małżeńskich, ułatwia rozstrzyganie o właściwym prawie ojczystym w razie tzw. wielopaństwowości, poddaje analizie zagadnienie ustalenia łącznika obywatelstwa. W opracowaniu zawarto krytyczną analizę dorobku doktryny oraz orzeczeń polskich, zagranicznych i europejskich z zakresu obywatelstwa w prawie prywatnym międzynarodowym. Jest to istotna pozycja literatury z zakresu prawa prywatnego międzynarodowego o walorach nie tylko naukowych, lecz także praktycznych. Adresaci: Publikacja przeznaczona jest dla sędziów (zwłaszcza wydziałów cywilnych) oraz pracowników administracji centralnej. Będzie przydatna adwokatom i radcom prawnym w sprawach sądowych, w których występuje element obywatelstwa osoby, a także notariuszom przy sporządzaniu czynności notarialnych z udziałem cudzoziemców. Zainteresuje również studentów, pracowników naukowych oraz inwestorów zagranicznych.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 11 Wstęp | str. 19 Rozdział 1 Kształtowanie się łącznika obywatelstwa w prawie kolizyjnym | str. 27 1.1. Zasada personalności prawa w epoce antyku i średniowiecza | str. 27 1.2. Obywatelstwo w epoce nowożytnej kodyfikacji prawa cywilnego | str. 37 1.2.1. Geneza europejskiej idei obywatelstwa i jej wpływ na prawo prywatne | str. 37 1.2.2. Francuski kodeks cywilny | str. 42 1.2.3. Austriacki kodeks cywilny | str. 46 1.2.4. Zuryski kodeks prawa prywatnego (Privatrechtliches Gesetzbuch) | str. 49 1.3. Stanowiska XIX-wiecznej doktryny prawa kolizyjnego | str. 53 1.3.1. Friedrich Karl von Savigny | str. 53 1.3.2. Pascuale Stanislao Mancini i nurt personalistyczny w prawie prywatnym międzynarodowym przełomu XIX i XX w. | str. 56 1.4. Dalszy rozwój kolizyjnoprawnej zasady obywatelstwa | str. 71 1.4.1. Stanowisko Instytutu Prawa Międzynarodowego | str. 71 1.4.2. Wpływ tzw. nowej szkoły włoskiej na wczesną krajową i międzynarodową kodyfikację prawa kolizyjnego | str. 77 1.4.3. Recepcja zasady obywatelstwa w polskim prawie kolizyjnym | str. 89 Rozdział 2 Prawo kolizyjne wobec krajowych i prawnomiędzynarodowych aspektów instytucji obywatelstwa | str. 99 2.1. Uwagi ogólne o obywatelstwie | str. 99 2.2. Nabycie i utrata statusu obywatela | str. 115 2.3. Wybrane przykłady wpływu międzynarodowej sukcesji państw na obywatelstwo ludności | str. 133 2.3.1. Obywatelstwo polskie w kontekście skutków II wojny światowej | str. 133 2.3.2. Obywatelstwo niemieckie w perspektywie włączenia NRD do RFN | str. 141 2.3.3. Obywatelstwo ludności Hongkongu po cesji na rzecz Chin | str. 148 2.4. Wielopaństwowość oraz zasada efektywności obywatelstwa | str. 150 2.5. Prawo do obywatelstwa. Bezpaństwowcy i uchodźcy | str. 163 2.6. Łącznik obywatelstwa a prawnomiędzynarodowe uznanie państwa | str. 172 Rozdział 3 Podstawowe problemy zasady obywatelstwa we współczesnym prawie prywatnym międzynarodowym | str. 178 3.1. Łącznik obywatelstwa w ramach ogólnej struktury normy kolizyjnej prawa prywatnego międzynarodowego | str. 178 3.2. Statut personalny. Prawo personalne | str. 185 3.3. Aktualne znaczenie zasady obywatelstwa w prawie kolizyjnym | str. 190 3.3.1. Systemy kolizyjnoprawne państw europejskich | str. 190 3.3.2. Prawo prywatne międzynarodowe państw pozaeuropejskich | str. 207 3.3.3. Konwencje międzynarodowe | str. 209 3.3.4. Prawo prywatne międzynarodowe Unii Europejskiej (uwagi ogólne) | str. 224 3.4. Łącznik obywatelstwa a inne łączniki personalne | str. 228 3.4.1. Uwagi wprowadzające | str. 228 3.4.2. Łącznik zamieszkania | str. 231 3.4.3. Łącznik zwykłego pobytu | str. 250 3.5. Poszukiwanie optymalnego łącznika dla prawa personalnego osoby fizycznej w prawie kolizyjnym | str. 264 3.5.1. Argumenty dotyczące interesów ogólnych (systemu, obrotu prawnego) | str. 266 3.5.2. Argumenty dotyczące interesów jednostek (stron) | str. 273 3.5.3. Krytyczna ocena teorii "optymalnego" łącznika personalnego | str. 285 Rozdział 4 Zagadnienia konstrukcyjne norm w systemach kolizyjnoprawnych opartych na zasadzie obywatelstwa | str. 290 4.1. Kolizyjnoprawny łącznik obywatelstwa a jurysdykcja krajowa | str. 290 4.2. Kryterium obywatelstwa jako ogólna przesłanka stosowania norm kolizyjnych | str. 302 4.3. Łączniki norm kolizyjnych oparte na podstawie obywatelstwa | str. 308 4.3.1. Właściwość legis patriae osoby fizycznej | str. 308 4.3.2. Właściwość wspólnej legis patriae stron | str. 328 4.4. Rozwiązanie niektórych problemów wynikających ze wskazania legis patriae osoby fizycznej | str. 340 4.4.1. Uwagi wprowadzające | str. 340 4.4.2. Lex patriae wielopaństwowców | str. 341 4.4.3. Zastępczy statut personalny osób fizycznych | str. 369 4.5. Czynnik czasu we wskazaniu legis patriae osoby fizycznej | str. 388 4.5.1. Uwagi wprowadzające | str. 388 4.5.2. Zmiana obowiązujących norm kolizyjnych jako przesłanka zmiany statutu w znaczeniu szerszym | str. 394 4.5.3. Zmiana statutu w znaczeniu ścisłym | str. 404 4.5.4. Łącznik obywatelstwa a zjawisko międzynarodowej sukcesji państw | str. 414 4.5.5. Nieuwzględnienie zmian treści właściwego prawa ojczystego | str. 419 4.5.6. Uznanie statusu osoby fizycznej na skutek zmiany prawa właściwego ("konwalidacja przez zmianę statutu") | str. 423 Rozdział 5 Ogólne zagadnienia stosowania norm kolizyjnych systemu opartego na zasadzie obywatelstwa | str. 430 5.1. Ustalenie obywatelstwa na użytek zastosowania normy kolizyjnej | str. 430 5.2. Metody koordynacji systemów kolizyjnoprawnych w kwestii łączników personalnych | str. 451 5.2.1. Odesłanie | str. 452 5.2.2. Subiektywne wskazanie prawa właściwego (professio iuris) | str. 462 5.3. Niejednolitość prawa ojczystego | str. 471 5.4. Kwestia wstępna | str. 484 5.5. Klauzula porządku publicznego | str. 489 5.6. Obejście prawa | str. 502 Zakończenie | str. 511 Bibliografia | str. 521